Βόρειο Σέλας: μύθοι και θρύλοι των Βόρειων Χωρών

by Διονύσης Φράγκος

Φαντάσου να βρίσκεσαι στις ακτές μιας παγωμένης λίμνης βόρεια του Αρκτικού κύκλου. Ο μόνος ήχος που ακούγεται είναι ένα απαλό παγωμένο αεράκι που περνά ανάμεσα από τα κλαδιά των δέντρων κάνοντας τις πευκοβελόνες να θροΐζουν στο δάσος που βρίσκεται πίσω σου. Μπροστά σου απλώνεται μια απέραντη χιονισμένη έκταση πάγου μέχρι να συναντήσει στην απέναντι όχθη τη συνέχεια του σκοτεινού δάσους. Πάνω από το δάσος υπάρχει μόνο σκοτάδι, ένας κατάμαυρος ουρανός, στολισμένος με άπειρα αστέρια, περισσότερα απ’ όσα θα μπορούσες να φανταστείς. Ξαφνικά, κάπου εκεί ψηλά, αρχίζει να εμφανίζεται μια αύρα πράσινου φωτός, που οι ακτίνες της χορεύουν πάνω στο νυχτερινό ουρανό.

Φυσικά γνωρίζεις πως βλέπεις το Βόρειο Σέλας, ένα θεαματικό φαινόμενο που προκαλείται από τα θετικά ηλεκτρισμένα φορτία που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα της Γης. Αλλά τι πίστευαν άραγε οι αρχαίοι λαοί του Βορρά, βλέποντας τον ουρανό να φλέγεται από τις πράσινες αυτές φλόγες;

Το Βόρειο Σέλας έχει εμπνεύσει μερικές από τις πιο δραματικές ιστορίες στην νορβηγική μυθολογία. Οι Βίκινγκς συνήθιζαν να γιορτάζουν την εμφάνιση του, πιστεύοντας πως ήταν η εμφάνιση των Θεών στην γη. Άλλοι νορβηγικοί λαοί όμως, έτρεμαν την εμφάνιση του. Έλεγαν ιστορίες για τους κινδύνους που πρέσβευε και ανέπτυξαν προκαταλήψεις και δοξασίες για το πως να προστατευτούν από αυτό. Αυτοί οι νορβηγικοί μύθοι και θρύλοι προέρχονται από τις Βόρειες Χώρες της Βόρειας Ευρώπης και του Βόρειου Ατλαντικού.

Οι ήρωες λάμπουν στον ουρανό

Ο Οντίν ήταν ο επικεφαλής θεός και ηγεμόνας του Asgard, σεβαστός από όλους τους Βίκινγκς. Πίστευαν ότι ζούσε στη Βαλχάλα, όπου ετοιμαζόταν για το Ράγκναροκ. Στον θρύλο των Βίκινγκ, το τέλος των θεών και του κόσμου είχε προκαθοριστεί και θα ήταν η μεγαλύτερη μάχη του Οντίν, οπότε θα χρειαζόταν τους πιο γενναίους πολεμιστές στο πλευρό του.

Σε κάθε μάχη στη Γη, ο Οντίν διάλεγε τους πολεμιστές που θα πεθάνουν για να τον ακολουθήσουν στη Βαλχάλα. Οι Βαλκυρίες τότε, κατέβαιναν στην Γη για να συνοδέψουν τις ψυχές των επιλεγμένων πολεμιστών στον Όντιν. Οι Βίκινγκς πίστευαν ότι τα βόρεια φώτα που φωτίζουν τον ουρανό ήταν οι αντανακλάσεις της πανοπλίας των Βαλκυρίων καθώς οδηγούσαν τους πολεμιστές στην Βαλχάλα.

Ο θάνατος στη μάχη θεωρούταν τιμή για τους Νορβηγούς. Πολλοί από τους θρύλους τους παρουσιάζουν μεγάλες μάχες, επευφημώντας τους πολεμιστές που έχασαν τη ζωή τους στη μάχη.

Σε μερικούς θρύλους, ισχυρίζονται ότι το Σέλας ήταν η ανάσα γενναίων στρατιωτών που πέθαναν στην μάχη. Ενώ, σε άλλες ιστορίες, θεωρήθηκε ως η «Γέφυρα Bifrost», μια λαμπερή, παλλόμενη αψίδα που οδηγούσε τις ψυχές των πολεμιστών στην τελική θέση τους στη Βαλχάλα.

Photographer: Tor-Ivar Naess

Επικίνδυνα φώτα

Οι Σαάμι, οι αυτόχθονες φιννο-ουγγρικοί λαοί, δεν έλεγαν ιστορίες ηρωισμού και γενναιότητας όταν εμφανίζονταν τα φώτα στον ουρανό. Αντιθέτως, έπρεπε να τα φοβούνται και να τα σέβονται εξίσου. Η εμφάνιση των βόρειων φώτων ήταν κακός οιωνός για εκείνους. Αξίζει ίσως να αναφέρουμε εδώ ότι μία από τις λέξεις των Σαάμι για το Σέλας είναι “guovssahasah”! Η λέξη προέρχεται από το ίδιο σώμα λέξεων όπως το guovssu, που σημαίνει επίσης πρωινή / βραδινή λάμψη. Το Guovssahasat σημαίνει επίσης κίσσα της Σιβηρίας, το πουλί που έχει πολύχρωμα φτερά και ζωηρό χαρακτήρα. Οι Αρχαίοι Φινλανδοί πίστευαν ότι η ψυχή ενός κυνηγού μπορεί να γίνει κίσσα, κι έτσι τα συγκεκριμένα πουλιά θεωρούνταν πουλιά των ψυχών. Αν ένας κυνηγός σκότωνε μια σιβηρική κίσσα θα του έφερνε κακή τύχη. Το Σέλας, όπως και η σιβηρική κίσσα, συχνά θεωρούνταν πνεύματα νεκρών.

Θεωρώντας, λοιπόν, ότι το Σέλας είναι οι ψυχές των νεκρών, οι Σαάμι πίστευαν ότι δεν έπρεπε να μιλούν για τα Βόρεια φώτα. Ήταν επίσης επικίνδυνο να τα πειράζουν χαιρετώντας, σφυρίζοντας ή τραγουδώντας κάτω από αυτά, καθώς αυτό θα δήλωνε στους νεκρούς στην παρουσία τους. Έλεγαν πως αν κάποιος τραβούσε την προσοχή τους, τα φώτα μπορούσαν να κατέβουν και να τον μεταφέρουν στον ουρανό. Μια πιο απειλητική ερμηνεία ήταν ότι τα βόρεια φώτα θα μπορούσαν να φτάσουν κάτω και να σε αποκεφαλίσουν ! Μέχρι σήμερα, πολλοί Σαάμι παραμένουν σε εσωτερικούς χώρους όταν τα βόρεια φώτα φωτίζουν τον ουρανό, μόνο και μόνο για να είναι στην ασφαλή πλευρά.

Μια ακόμα πεποίθηση που κράτησαν οι Σαάμι της Φινλανδικής Λαπωνίας, μεταξύ άλλων, ήταν ότι τα φώτα δημιουργήθηκαν από το φρέσκο νερό που εκτοξευόταν από τις φάλαινες.

Μυθικές αλεπούδες της φωτιάς

Στην Φινλανδία το όνομα για το Βόρειο Σέλας είναι “revontulet” που σημαίνει “αλεπού της φωτιάς”. Το όνομα προέρχεται από τον όμορφο, μάλλον, μύθο πως το Σέλας το δημιουργούσαν οι αρκτικές αλεπούδες.

Οι αλεπούδες, λέγεται πως έτρεχαν στον ουρανό τόσο γρήγορα, που όταν οι μεγάλες, γούνινες ουρές τους ακουμπούσαν στις κορφές των βουνών δημιουργούσαν σπίθες που φώτιζαν τον ουρανό. Μια παρόμοια εκδοχή αυτής της ιστορίας, λέει ότι καθώς οι αλεπούδες έτρεχαν, οι ουρές τους σήκωναν τις νιφάδες του χιονιού στον ουρανό. Οι χιονονιφάδες αντανακλούσαν το φως του φεγγαριού και δημιούργησαν τα βόρεια φώτα. Αυτή η εκδοχή του μύθου μπορούσε να εξηγήσει στους ανθρώπους γιατί τα φώτα ήταν ορατά μόνο το χειμώνα, αφού δεν υπάρχουν χιονοπτώσεις κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Μια άλλη εξήγηση που δίνεται για το revontulet, είναι η λέξη “repo” που σημαίνει “ξόρκι”. Έτσι, τα φώτα ήταν φωτιές από ξόρκια, προκαλούμενες από δυνάμεις του σκοταδιού και του φωτός που πολεμούσαν στον ουρανό.

Photographer: Sigurður William

Μια ευρύτατη γοητεία

Αυτές οι σύνθετες μυθολογίες δεν ήταν σε καμία περίπτωση οι μόνες που είχαν τις ρίζες τους στις Νορβηγικές κοινωνίες.

Στην ισλανδική λαογραφία, πίστευαν ότι το Σέλας βοηθούσε και μείωνε τον πόνο κατά τον τοκετό. Οι έγκυες γυναίκες όμως, δεν έπρεπε να το κοιτάζουν γιατί το παιδί τους θα γεννιόταν αλλήθωρο.

Στη Γροιλανδία, οι άνθρωποι κρατούσαν τη γλυκόπικρη πεποίθηση ότι τα φώτα ήταν πνεύματα των παιδιών που πέθαναν στη γέννα, και χόρευαν στον ουρανό. Ενώ, ένας άλλος μύθος αναφερόταν σε πνεύματα που έπαιζαν ένα αρχέγονο παιχνίδι ποδοσφαίρου στον ουρανό με ένα κρανίο θαλάσσιου ελέφαντα. Με άλλα λόγια, θα μπορούσατε να παρακολουθείτε ένα ουράνιο παιχνίδι ποδοσφαίρου κάθε φορά που χορεύουν τα βόρεια φώτα.

Τέλος ένας ακόμα μύθος της Νορβηγίας, αναφέρει πως τα φώτα ήταν οι ψυχές των ανύπαντρων παρθένων που χόρευαν στον ουρανό και τους χαιρετούσαν από ψηλά.

Όποια φανταστική ιστορία κι αν κεντρίσει τη φαντασία σας, ένα πράγμα είναι βέβαιο! Στο Βόρειο Σέλας απονεμήθηκε μεγάλη δύναμη και σημασία από τους λαούς των αρχαίων σκανδιναβικών κοινωνιών. Είτε σαν οιωνός που προμήνυε καλό είτε κακό, τα φώτα ήταν τόσο μαγικά και σεβαστά όσο συνεχίζουν να είναι σήμερα.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά