Δράκοντες πάνω απ’ τα φρούρια

by Νίκος Δημήτριος Μάμαλος

Με αφορμή το βραβείο Best European Film Location of 2018 που απέσπασε πρόσφατα η Κέρκυρα από το EUFCN (European Film Commission Network) και την επερχόμενη ολοκλήρωση της τηλεοπτικής σειράς Game Of Thrones, αναρωτιόμαστε αν θα μπορούσε αυτή να αποτελέσει τόπο γυρισμάτων της. Το σίγουρο είναι ότι η περίπτωσή της θα είχε σύμμαχο της την ιστορία, καθώς τα φρούρια της πόλης και της υπαίθρου, με το φαντασιακό που τα ντύνει μέσα από τις μεσαιωνικές αφηγήσεις, την καθιστούν το κατεξοχήν δρακονήσι!  

Στα σταυροδρόμια της υπαίθρου

Σύμφωνα με τους μελετητές της ελληνικής λαογραφίας, ο δράκος παραπέμπει σε ανθρωπόμορφη ύπαρξη, ενώ ο δράκοντας στο γνωστό μας φιδόμορφο ον. Ο πρώτος συχνά εμπλέκεται με υπόγειους θησαυρούς. Η πρώτη περίπτωση περιγράφεται στο ομότιτλο συμβολικό ποίημα του Νίκου Γκάτσου:

«Είχαμε έναν δράκο κάτω στο νησί κάπνιζε ταμπάκο έπινε κρασί Και το μεσονύχτι σίδερο καρδιά άπλωνε το δίχτυ κι άρπαζε παιδιά».

Οι δύο δράκοντες του μαρμάρινου συμπλέγματος

Υπάρχουν τοπωνύμια συνδεδεμένα με την παρακάτω έννοια,όπως τα Δραγωτινά και το Δρακονέρι στη νότια Κέρκυρα. Στη βόρεια ξεχωρίζει η παράσταση περίεργων όντων της Παναγίας των Δρόμων στον Στρινύλα. Συγκεκριμένα, πάνω από τη θύρα συγκολλητού προς την εκκλησία κελιού, υπάρχει μαρμάρινο σύμπλεγμα δράκων-κροκοδείλων. Η αινιγματική παράσταση σε συνδυασμό με το προσωνύμιο της εκκλησίας δίνει αφορμή για σκέψεις γύρω από τη διαχρονική ιερότητα του κομβικού αυτού σημείου.

Η Κασσιώπη στις φλόγες

Η μεσαιωνική Κασσιώπη

Μια καθαρά δυτικής προέλευσης περιγραφή των δρακόντων βρίσκεται σε αναφορές του 15ου-16ου αιώνα. Συγκεκριμένα σε μεσαιωνικό οδοιπορικό ο Φρίντριχ Στάιγκερβάλντερ συνοδεύει τον κόμη Φον Κίρχμπεργκ από τη Βενετία στους Αγίους Τόπους. Σε μια από τις πολλές περιπέτειές τους προς τα Ιεροσόλυμα φθάνουν και στην Κέρκυρα. Ένα βράδυ του Ιονίου του 1470 βρίσκονται στην έρημη Κασσιώπη. Ο λόγος της ερήμωσης είναι ότι: «την πόλη αυτή την έχει τελείως ερημώσει ένας δράκος, και έφαγε τον κόσμο και τον έδιωξε τελείως, ώστε κανείς άνθρωπος δεν μένει πια στην πόλη, αλλά φυτρώνουν εκεί μέσα χαμόδεντρα. Και η πόλη είναι χτισμένη κοντά στη θάλασσα σ’ ένα ωραίο ύψωμα και περιβάλλεται γύρω-γύρω από τείχη, τάφρους και πύλες». Η ύπαρξη της υπερφυσικής απειλής επιβεβαιώνεται και σε πορτολάνο του 16ου αιώνα, που μας γνωστοποιεί ο επτανήσιος λαογράφος Δημήτρης Λουκάτος. Υπό τον τίτλο Δεισιδαιμονικά Επεισόδια Του Γιαλού σε άρθρο του για τις Θαλασσινές Παραδόσεις στην Επτάνησου συσχετίζει την περιγραφή το ανώνυμου πορτολανογράφου με τον οδυσσειακό θρύλο της Σκύλλας των δυτικών θαλασσών:

«Το Κασόπι είναι πόλη χώρα παλαιά και είναι χαλασμένη. Και έχει μια βάλη καλή και ανοίγει η μπούκα της εις τον γρέγο εις την τραμουντάνα. Και αλάργου από το πόρτο προς λεβάντη μίλλι εν είναι ένα νησί που λέγουν το Σέρπα, και λέγουν ότι το πώς τον παλαιόν καιρόν ήτον ένα θηρίο και απέρνα και έτρωγε του ανθρώπους του Κασοπίου».

Ο Δράκοντας Σουλεϊμάν 

Η μεσαιωνική Κέρκυρα από τον Konrad von Grünenberg (1487)

Ο Κερκυραίος Νίκανδρος Νούκιος, στην αυγή του Νέου Ελληνισμού, μας αφήνει το πληρέστερο περιηγητικό κείμενο του 16ου αιώνα και είναι, εκτός των άλλων, ο πρώτος Έλληνας που επισκέπτεται και αφήνει περιγραφές της Αγγλίας. Βρισκόμενος στη διπλωματική ακολουθία του Καρόλου Έ ταξιδεύει στη Δυτική Ευρώπη και αφήνει μια ανεκτίμητη περιγραφή της πολιορκίας της Κέρκυρας το 1537 από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν.  Αν και αναπνέει τον αέρα της πρώιμης νεωτερικότητας δεν παρασύρεται στην απομάγευση και διατηρεί στην σαγηνευτική αφήγηση του την προνεωτερική μαγική αντίληψη για τη ροή της ιστορίας. Σημεία και τέρατα προοιωνίζονται επερχόμενα γεγονότα. Λίγο καιρό, λοιπόν, πριν ο Μπαρμπαρόσα ερημώσει την Κέρκυρα μας πληροφορεί ο Νούκιος στο 83ο κεφάλαιο των «Αποδημιών» του ότι κάποιος κάτοικος των περιχώρων της πόλης, δίκαιος και αγαθός, βρισκόταν στα βόδια του όταν είδε:

«δράκοντα φοβερόν και παμμεγεθέστατον, εκ δυσμών μεν έρποντα, χρυσούν δε στέφανον τη κεφαλή, λίθοις διαυγέσι κατάστικτον, έχοντα, αμύθητον δε τις πλήθος δρακοντίων ακολουθούντων  και δορυφορούντων, απαίρον συν τω μεγίστω δράκοντι και σφών ηγεμόνι κατ’ ανατολάς».

Ο δράκοντας με τη δρακογενιά διασχίζει τη γη και αφήνει πίσω του τα ίχνη. Ο αγρότης τρέχει στην πόλη να μεταφέρει τα γεγονότα για να κερδίσει το χλευασμό και την κατηγορία της μέθης. Μερικοί όμως γνωρίζοντες το ποιόν του ανθρώπου τον πίστεψαν και  μετέφεραν στους αρμόδιους τόσο όσα με όρκο ο ίδιος αγρότης επιβεβαίωσε όπως και τα σημάδια που με επιτόπια έρευνα εντόπισαν στη γη. Η εξέλιξη της κερκυραϊκής ιστορίας και η πολιορκία επιτρέπει στον Νούκιο να ερμηνεύσει πρωθύστερα:

«Και ταύτα μεν ουν ες υστερονεφάνη και τα του φάσματος πέρας ελάμβανε· τον δράκοντα μεν βασιλέα Τούρκων χαρακτηρίζοντα, το δε δρακοντίων πλήθος τους περί αυτόν προσεπεμέτρουν, ελθόντας μεν εκ δυσμών, ες ανατολάς δ’ εκπεράσαντας, και την νήσον λεηλατήσαντας και ανθρώπων ερημώσαντας».

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά