Η Σαμπρίνα Σπέλμαν και το κορίτσι του 21ου αιώνα

«Το όνομά μου είναι Sabrina Spellman και αρνούμαι να το απαρνηθώ».

  ~ Κεφάλαιο 2: Σκοτεινή Βάφτιση από τις «Ανατριχιαστικές Περιπέτειες της Σαμπρίνα».

Η πληθώρα των παραγωγών του Netflix εστιάζει σε ένα συγκεκριμένο κοινό: το εφηβικό. Με σκοπό να ικανοποιήσει την αδηφαγία τους, συνεχώς δημιουργεί υλικό άξιο binge-watching, κυρίως σειρές με σεξ, βία και νέες γυναίκες, ικανές να αντιμετωπίσουν καταστάσεις ζωής ή θανάτου. Μέσω αυτής της συνεχούς και εξαιρετικά κερδοφόρας ικανοποίησης αναγκών αυτού του ηλικιακού γκρουπ, ξεχωρίζουν κάποιες σειρές, επειδή διανθίζουν την πλοκή τους με μια έντονη νοσταλγία, μια ιδιαίτερη εμμονή με το παρελθόν και με στερεότυπα ή καταστάσεις που έχουν αναλυθεί ή/και κριθεί ως ακατάλληλα πρότυπα για τις νέες γυναίκες σήμερα. Ιδού, λοιπόν, η Σαμπρίνα, το κορίτσι της διπλανής πόρτας, που ενώ φαίνεται συνεχώς να προκαλεί και να ξεπερνάει τα όρια που της έχει θέσει ο πατριαρχικός κόσμος των θνητών και των μάγων, παγιδεύεται στη μιντιακή τάση να θεωρεί τις νέες γυναίκες ως πρωτοστάτες κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής, απορρίπτοντας όμως κάθε φεμινιστική τους προσέγγιση.

Οι Ανατριχιαστικές Περιπέτειες της Σαμπρίνα (Αγγ. Chilling Adventures of Sabrina) είναι μια πρωτότυπη παραγωγή του 2018 από το Netflix, η οποία βασίζεται στην ομότιτλη σειρά κόμικς του Roberto Aguirre Sarcasa υπό την εκδοτική σφραγίδα του Archie Horror. Τις περισσότερες φορές, σειρές που βασίζονται σε κάτι που έχει ήδη κυκλοφορήσει και δημιουργήσει αίσθηση, ιδανικά ένα βιβλίο ή κόμικ, και ειδικά όταν προσαρμόζονται με βάση συγκεκριμένα στοιχεία πλοκής και πρότυπα χαρακτήρων που έχουν αποδειχθεί ότι ελκύουν το κοινό ως μαγνήτες, αυτές οι σειρές αποτελούν και σίγουρη επιτυχία. Οι τρεις σεζόν της Σαμπρίνα φυσικά και το αποδεικνύουν περίτρανα, λόγω της τάσης του Netflix να σταματάει την παραγωγή σε οποιοδήποτε προϊόν δεν έχει ολική ικανοποιητική απόδοση από τους συνδρομητές του.

Εδώ είμαστε, λοιπόν, με μια σειρά που απροκάλυπτα και χωρίς ταμπού έχει βασιστεί και δημιουργήσει τη δική της σατανιστική κοσμοθεωρία και σέχτα, με μια σειρά που πολύ εύκολα μιλάει για σεξ και παράλογη βία από έφηβους προς έφηβους, όλα αυτά, φυσικά, δικαιολογημένα, λόγω της φύσης των μαγισσών και της πίστης τους στον Σατανά. Πολλές ερωτήσεις υπάρχουν στο μυαλό μου αυτή τη στιγμή, ερωτήσεις που θα ήθελα να δώσω απαντήσεις μέσα από μελλοντικά μου άρθρα. Όμως, στην παρούσα φάση, θα ασχοληθούμε με την πρωταγωνίστρια της σειράς, τη μισή μάγισσα, μισή θνητή, Σαμπρίνα Σπέλμαν.

Η Σαμπρίνα επιφανειακά αποτελεί ένα κλασικό δεκαεξάχρονο (σχεδόν) κορίτσι που φοιτά στο λύκειο Baxter και έχει τη μικρή της παρέα και το αγόρι της. Φυσικά, κάθε άλλο παρά μια κοινή έφηβη είναι, μιας και η σκούφια της (από την πλευρά του πατέρα της) κρατάει από τον κόσμο των μαγισσών. Από την πρώτη στιγμή που το κοινό γνωρίζει τη Σαμπρίνα συνειδητοποιεί τη διπλή ζωή που αναγκάζεται να ζει και το τεράστιο ηθικό δίλημμα: να υπογράψει με το όνομά της στο «Βιβλίο του Θηρίου» και να δηλώσει ότι όποτε τη χρειαστεί ο θεός των μαγισσών, ο Σατανάς, εκείνη θα κάνει το θέλημά του ή μήπως όχι; Σε περίπτωση που δεν δεχτεί, δεν θα λάβει ποτέ τη δύναμη που θα λάμβανε με την υπογραφή της. Πώς θα μπορούσε να ζήσει γνωρίζοντας ότι απαρνήθηκε το μεγαλύτερο δώρο του Εωσφόρου; Οι κυνηγοί των μαγισσών είναι πολλοί και αφοσιωμένοι στην απαλοιφή κάθε μαγικού στοιχείου, όπως και διάφοροι δαίμονες που έχουν βρει στέγη στον ανθρώπινο κόσμο. Μια μάγισσα χωρίς την προστασία και τη δύναμη του Σατανά αποτελεί βορά για πονηρούς λύκους.

Τέτοια ηθικά διλήμματα, αυτά δηλαδή που βασίζονται πάνω στην αξία της ελεύθερης βούλησης ή όχι, έχουν αποτελέσει τη βάση για φιλοσοφικά δοκίμια κατά τους αιώνες. Όμως, στο παρόν άρθρο, δεν θα μας απασχολήσει αυτός ο διχασμός. Αντίθετα, αυτό που είναι άξιο συζήτησης είναι ο τρόπος με τον οποίο η σειρά ανακαλεί στερεοτυπικές και πατριαρχικές συμπεριφορές, με σκοπό να ορίσει τη Σαμπρίνα ως μια αντάρτισσα, μια φεμινίστρια που μάχεται ενάντια στη δύναμη μιας ανδροκρατούμενης εξουσίας, μόνο για να σατιρίσει τέτοιες συμπεριφορές και τελικά, να τις ειρωνευτεί. Σκοπός της Σαμπρίνα ως χαρακτήρας είναι να επιβεβαιώσει πως το σύγχρονο παράδειγμα κοριτσιού βασίζεται πάνω στην άρνηση φεμινιστικών τακτικών, ώστε να γίνει αποδεκτή από μια κοινωνία που συνεχώς τροποποιείται, αλλά εμμένει σε νοσταλγικές εικόνες —μέσα σε αυτή την αντίθεση θα επιφέρει και την κοινωνική αλλαγή που επιθυμεί.

Καλωσήρθατε στον μετα-φεμινιστικό κόσμο.

Future Girl: Young Women in the Twenty-First
Century by Annita Harris (2004, Routledge)

Η Ανίτα Χάρις, καθηγήτρια και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, ειδική στα θέματα φεμινιστικής θεωρίας από κοινωνιολογική πλευρά, με σημείο εστίασης την έρευνα σε έφηβους και νέα κορίτσια (youth studies/girl studies), μίλησε για το πώς η πολιτική, κοινωνική και οικονομική τάξη των πραγμάτων σήμερα σμιλεύει συγκεκριμένα καλούπια ενός ιδανικού κοριτσιού. Καλούπια που φυσικά ερμηνεύονται από τα μίντια ως το νέο “cool” πρότυπο που κάθε νεαρά πρέπει να ακολουθήσει, αν θέλει να ανήκει σε αυτή την εναλλασσόμενη τάξη πραγμάτων. Το μελλοντικό κορίτσι (future girl) αποτελεί «ένα είδος μιας καινούργιας νέας κοπέλας που επαινείται για την επιθυμία, την αποφασιστικότητα και την αυτοπεποίθησή της να αναλάβει δράση στη ζωή της, να αδράξει ευκαιρίες και να επιτύχει τους στόχους της».

Σύμφωνα με τη Harris, οι ιδανικοί τρόποι για να αντεπεξέλθουμε στις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, όπως αυτές διαμορφώνονται στον 21ο αιώνα, είναι μέσα από τις νέες γυναίκες και το υπόδειγμα του μελλοντικού κοριτσιού. Είναι το κορίτσι που έχει γεννηθεί και μεγαλώσει στις σημερινές ασταθείς συνθήκες, στην οικονομική ανασφάλεια, στην επιστροφή στον ατομικισμό, στον καπιταλισμό, στην από-βιομηχανοποίηση και στην παγκοσμιοποίηση της αγοράς και της οικονομίας, όπως και στην επανάσταση της τεχνολογίας πληροφοριών. Μέσω αυτών των συνθηκών, το μελλοντικό κορίτσι χαίρει δικαιωμάτων και γνώσης, λόγω των φεμινιστικών κυμάτων που έχουν ήδη υπάρξει πριν τη γέννησή της. Επομένως, μεγαλώνοντας με αυτές τις αντιφάσεις, τα νέα κορίτσια καλούνται να χτίσουν τον δικό τους δρόμο, να πολεμήσουν με εξωγενείς και ενδογενείς παράγοντες και να δημιουργήσουν ατομικές στρατηγικές, ώστε  να λάβουν την ευθύνη για την προσωπική τους ευτυχία και επιτυχία. Τα μελλοντικά κορίτσια είναι αυτοδημιούργητα και χρειάζεται να λάβουν αποφάσεις σε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει και κάθε άλλο παρά ευνοϊκός φαίνεται.

Επιστρέφοντας στη Σαμπρίνα Σπέλμαν, θα μπορούσαμε πολύ εύκολα να ορίσουμε την εξέλιξη του χαρακτήρα της στην πρώτη σεζόν μέσα από συγκεκριμένες διαμάχες, οι οποίες συμβαίνουν τόσο στον κόσμο των θνητών όσο και σε εκείνον των μαγισσών:

  1. Η θνητή Σαμπρίνα/Η μάγισσα Σαμπρίνα.
  2. Ο κοινωνικός της περίγυρος στο λύκειο Baxter/Ο κοινωνικός της περίγυρος στην Ακαδημία των Αθέατων Τεχνών.
  3. Η οικογένεια της Σαμπρίνα/Οι φίλοι της Σαμπρίνα.
  4. Ο σεξισμός από τον διευθυντή Χόθορν στο λύκειο/Ο σεξισμός από τον Πατέρα Μπλάκγουντ στην Ακαδημία/Ο σεξισμός από τον Διάβολο (ειδικά προς το μέρος των θηλυκών μαγισσών και δη της δεσποινίδος Γουόρντγουελ).
  5. Η σχέση της Σαμπρίνα με τη δεσποινίδα Γουόρντγουελ/Η σχέση της με τη Λίλιθ.
  6. Η καθολική της βάφτιση/Η σατανιστική της βάφτιση.
  7. Η ανάγκη της Σαμπρίνα να κρατήσει τους γονείς της στη μνήμη της/Η ανάγκη της να μάθει τι ακριβώς πήγε στραβά με τον θάνατό τους.
  8. Η ανάγκη της να αποτάξει τον Σατανά και να μην υποκύψει ποτέ σε καμία μορφή εξουσίας/Η συνειδητοποίηση ότι μόνο αν υποκύψει, μπορεί να τον αποτάξει.

Τέτοια μοτίβα είναι και αυτά που κινούν όχι μόνο την πλοκή, αλλά και τους χαρακτήρες στο να λαμβάνουν αποφάσεις, να μεγαλώνουν και να επαναστατούν. Ας μην ξεχνάμε ότι η σειρά είναι μια εφηβική, coming-of-age παραλλαγή του κλασικού high-school romance, οπότε τέτοιες συγκρούσεις είναι βασικές για να προχωρήσει η ιστορία και να δοκιμαστούν οι χαρακτήρες. Συγκεκριμένα, η Σαμπρίνα επιμένει από την πρώτη στιγμή στην άρνησή της να υπογράψει το βιβλίο του θηρίου και να παραδώσει την ψυχή της στον Διάβολο για περισσότερη δύναμη. Αυτή είναι ίσως και η σημαντικότερη διαμάχη που ωθεί τον χαρακτήρα της και δημιουργεί τη βασική πλοκή της ιστορίας.

Στην πραγματικότητα όμως, οι προαναφερθείσες συγκρούσεις έχουν σκοπό να την ωθήσουν στο να επιλέξει τελικά τον Διάβολο, μέσα από τις εξαιρετικές μηχανορραφίες της δεσποινίδος Γουόρντγουελ, που δεν είναι άλλη από τη Λίλιθ, την πρώτη γυναίκα του Αδάμ και την πρώτη μάγισσα. Με την επιλογή της Σαμπρίνα να υπακούσει στην πατριαρχική μορφή του Διαβόλου, εκείνη λαμβάνει απίστευτη δύναμη, δύναμη που δε θα ταίριαζε σε καμιά άλλη μάγισσα, πόσο μάλλον σε μια μισή μάγισσα. Σώζει το Γκρίντεϊλ, τους φίλους και την οικογένειά της, όμως ο Διάβολος επιφυλάσσει άλλα σχέδια για εκείνη, σχέδια που λίγο-πολύ θυμίζουν τη χριστιανική Αποκάλυψη. Σε αυτό το σημείο, τολμώ να προτείνω ότι ο Διάβολος στη σειρά έχει χρησιμοποιηθεί ως ένας άλλος χριστιανικός θεός-τιμωρός, απόλυτος και με πάθος για τη διατήρηση των παραδόσεων. Φυσικά και μια τέτοια ανάλυση μας παραπέμπει σε ένα συχνό επιχείρημα περί πατριαρχίας στα έγκατα της χριστιανικής Εκκλησίας και θρησκείας.

Η Σαμπρίνα, παρά την ασταθή τάξη των πραγμάτων και το πάθος της να νικήσει κάθε μορφή εξουσίας και να δράσει ως σωτήρας των ανθρώπων, μαρτυρά δείγματα του μελλοντικού κοριτσιού, όπως αυτό παρουσιάζεται από τα μίντια. Σύμφωνα με τη Harris, τέτοια κορίτσια έχουν μεγαλώσει με τον παράγοντα του απρόβλεπτου ως σταθερά, ενώ η ικανότητα να δημιουργήσουν τον εαυτό τους από την αρχή ξεπερνάει την προσκόλληση σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που έχουν καλλιεργηθεί και αποδοθεί ως τα ιδανικά για μια γυναίκα. Ποια είναι αυτά τα ιδανικά; Φυσικά και όχι εκείνα από τα πατριαρχικά κατάλοιπα, αλλά καλύτερα, εκείνα τα ιδανικά που έχουν καλλιεργηθεί λόγω των πολλών κυμάτων φεμινισμού και των ευκαιριών για τις γυναίκες που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας αυτών.

Ένα λεπτό… Δηλαδή η Σαμπρίνα δεν είναι το υπόδειγμα μιας φεμινίστριας του 21ου αιώνα; Αφού είναι τόσο δυναμική, ανεξάρτητη και δεν υποτάσσεται εύκολα…

Μείνε μαζί μου για λίγο ακόμα. Η συγκεκριμένη σειρά με το να δημιουργεί μια πλοκή γύρω από τη μορφή ενός θεού που έχει ως υποκείμενα κυρίως γυναίκες μάγισσες, που τις επισκέπτεται στον ύπνο τους και τις καλεί να φέρουν εις πέρας το θέλημά του, που τις καλεί να υπογράψουν το βιβλίο του, ενώ εκείνες φοράνε φορέματα που μοιάζουν με νυφικά, μια τέτοια πλοκή φέρνει ξανά στη μνήμη μας το είδος της εξουσίας που πηγάζει από μια μεσαιωνική, καλοδιατηρημένη πίστη ότι πάντα θα υπάρχει ένας άνδρας, ο οποίος καταπατά τα δικαιώματα των ανίδεων γυναικών με το να τις σαγηνεύει και να τις δοκιμάζει. Η γυναίκα, λόγω του ότι θεωρείται το ασθενές φύλο, πάντα θα ακολουθεί αυτή τη δύναμη, μιας και ικανοποιεί την εσωτερική της επιθυμία για πάθος και διαφθορά.

Επομένως, το επαναλαμβανόμενο μοτίβο σε σύγχρονες σειρές, το οποίο θέλει τα κορίτσια να αποζητούν την αντιστροφή της πατριαρχικής εξουσίας, αυτή η εμμονή των παραγωγών να τοποθετούν νεαρά, παρθένα κορίτσια απέναντι σε μια μορφή σαδιστικής, σκοτεινής και διαβολικής εξουσίας, ικανής να τις διαφθείρει, θυμίζει την ιδέα-δίπολο περί διαφθοράς/παρθενίας που έχει καλλιεργηθεί κατά τους αιώνες. Θες από συγγραφείς και ποιητές (βλέπε, για παράδειγμα, τη Δυσδαιμόνα του Σαιξπηρ), όσο και από καλλιτέχνες που φιλοδοξούν την ένωση του γυναικείου θνητού κορμιού με εκείνο του τέρατος, του διαβόλου; Αυτή η ιδέα φυσικά και έχει προπαγανδιστεί από τα αληθινά γεγονότα με τις καταδίκες των μαγισσών και ειδικά της περίτρανης δίκης του Σάλεμ το 1692, που τόσο πολύ εξίταρε την ανθρώπινη φαντασία που ο Άρθουρ Μίλερ έκανε ξανά δημοφιλή τη δίκη μέσα από το πολιτικό του θεατρικό «Η Δοκιμασία» (1953). Παρ’ όλα αυτά, η συγκεκριμένη έννοια-δίπολο υπήρχε από πολύ νωρίτερα —ο δυτικός μεσαίωνας είναι λίγο-πολύ γνωστός για την εμμονή του με την αγαμία της νέας γυναίκας και τον Διάβολο ως τον απόλυτο πορθητή του γυναικείου σώματος και πνεύματος.

Σύμφωνα με την κοινωνιολόγο, φεμινίστρια και θεωρητικό Άντζελα ΜακΡόμπι:

«Ο μετα-φεμινισμός και το νέο καθεστώς φύλου μπορεί να συζητηθεί υπό το πρίσμα αυτού που ονομάζω “διπλή εμπλοκή”, δηλαδή τη συνύπαρξη των νέοσυντηρητικών αξιών σχετικά με το φύλο, τη σεξουαλικότητα και την οικογενειακή ζωή [] με τη διαδικασία της φιλελευθεροποίησης, αναφορικά με την επιλογή και την πολυμορφία στις οικογενειακές, σεξουαλικές και συγγενικές σχέσεις και παράλληλα με όλα αυτά, με τη συνύπαρξη του φεμινισμού […], ενώ [ο φεμινισμός] έντονα αποκηρύσσεται, στην πραγματικότητα σχεδόν μισείται».

H Άντζελα ΜακΡόμπι έχει χαράξει τον δικό της δρόμο πάνω στη φεμινιστική θεωρία και τις σπουδές στην εφηβική ηλικία και ειδικά στις νέες γυναίκες, όπως επίσης και στην ποπ κουλτούρα.

Για τη ΜακΡόμπι, η άρση του φεμινισμού συμβιώνει με ένα εμφανές ρήγμα φύλου και γενεών, όπου οι νεαρές κοπέλες επαινούνται ως φορείς κοινωνικής αλλαγής. Με το να βάζουν τα σύγχρονα μίντια στην άκρη τον φεμινισμό ως πολιτικό κίνημα, οι νέες κοπέλες χρειάζεται να τον αποποιηθούν για να ανήκουν στο κοινωνικό σύνολο και να δημιουργήσουν το δικό τους μονοπάτι.

Εν ολίγοις, η ποπ κουλτούρα σήμερα καλεί σεξιστικά και πατριαρχικά κατάλοιπα μόνο για να τα ακυρώσει ως σημεία του παρελθόντος, τότε που οι φεμινίστριες εναντιώνονταν σε αυτά. Σήμερα, ενώ γνωρίζουμε για αυτή την ιστορική εναντίωση, δεχόμαστε μια τέτοια κουλτούρα και συνεχίζουμε να βλέπουμε μια σειρά ή ταινία με εμφανή τον σεξισμό, επειδή ευφραινόμαστε με το να τον αναγνωρίζουμε και να τον αποκωδικοποιούμε, μιας και είμαστε ευαισθητοποιημένες. Φαινομενικά, η ηρωίδα ξεπερνάει τα εμπόδια και ακολουθεί το δικό της μονοπάτι, ακριβώς επειδή και εκείνη γνωρίζει τι σημαίνει φεμινισμός. Εναντιώνεται σε ό,τι την καταπιέζει και οι θεατές θεωρούμε ότι αυτό που βλέπουμε είναι ένα υγιές πρότυπο νέας κοπέλας. Παρ’ όλα αυτά, αυτό το πρότυπο στην πραγματικότητα δημιουργείται και διαιωνίζεται εξαιτίας της πατριαρχίας που κρύβεται πίσω από τη μόδα της «προσωπικής επιλογής». Η ΜακΡόμπι δίνει το παράδειγμα των γυναικών που δέχονται να αποποιηθούν το επώνυμό τους όταν παντρεύονται και να δεχτούν εκείνο του άνδρα τους, στο πλαίσιο της «προσωπικής επιλογής».

Οι νέες γυναίκες αποκτούν μια πιο διαλλακτική και αμφιλεγόμενη στάση απέναντι στον φεμινισμό, μιας και γνωρίζουν ότι αν τον αποδεχτούν, ίσως δεν αποκτήσουν την κοινωνική και σεξουαλική αναγνώριση που θέλουν, απόρροια των τόσων ευκαιριών σε εκπαίδευση, συντρόφους, οικογενειακές σχέσεις που τους έχει προσφέρει το ίδιο κίνημα ισότητας. Σύμφωνα με τη ΜακΡόμπι, οι νέες γυναίκες πλέον μπορούν να φέρονται άσχημα, να είναι τα «κακά κορίτσια», αλλά και να ακολουθούν την παράδοση, μέσα από την ανακάλυψη (ξανά) συγκεκριμένων τελετών και εθίμων που είχαν κατακριθεί ή καταργηθεί λόγω φεμινιστικών κυμάτων. Το στοιχείο που ξεχωρίζει αυτή τη νοοτροπία είναι η τόλμη ή καλύτερα η αναίδειά της, και η έντονη αίσθηση της γυναικείας συναίνεσης και συμμετοχής, η ιδέα ότι κάτι τέτοιο είναι απόρροια προσωπικής επιλογής, όπως αναφέρθηκε πριν λίγο.

Αντί λοιπόν να συναντάς κορίτσια που έχουν μάθει τι εστί φεμινισμός ή είναι έστω συνειδητοποιημένες ως προς τις συστηματικές τακτικές εκμετάλλευσης του γυναικείου φύλου, βλέπεις νεαρές που όσο φιλελεύθερες και να φαίνονται, επιστρέφουν ξανά στις παραδόσεις, μια γερή δόση ειρωνείας και κοροϊδίας για το κίνημα του φεμινισμού.

Ας σκεφτούμε αυτή την κατάσταση ως ένα φαινόμενο doublethink: για να ανήκουν οι νέες γυναίκες στο κοινωνικό σύνολο χρειάζεται να δεχτούν σεξιστικά κατάλοιπα, τα οποία γνωρίζουν πόσο προβληματικά είναι, τα δέχονται και τα επικροτούν. Ουσιαστικά μιλάμε για μια εποχή που κινείται πέρα από τον φεμινισμό, ένα κίνημα που κατά τη ΜακΡόμπι κηρύττει μια πιο άνετη ζώνη, όπου οι γυναίκες μπορούν να επιλέξουν για τον εαυτό τους χωρίς να σκέφτονται συνεχώς αν αυτό που θέλουν/έχουν ανάγκη προέρχεται από καλά δομημένα πατριαρχικά πρότυπα. Ένα απλό παράδειγμα είναι οι γυναίκες yutubers, που αμφισβητούν τα λεγόμενα του φεμινισμού που φαίνεται ότι διατυμπανίζει το κίνημα, λόγω της «προσωπικής επιλογής», ενώ ταυτόχρονα εκείνες φαίνεται ότι επιλέγουν να δέχονται τον σεξισμό, ώστε να ανταποκριθούν στον γεμάτο αντιφάσεις κοινωνικό και πολιτικό περίγυρο για να φέρουν μια κάποια κοινωνική αλλαγή.

Επιστρέφοντας, λοιπόν, στη Σαμπρίνα και στο μελλοντικό κορίτσι, κάθε άλλο παρά φεμινίστρια φαίνεται να είναι, τουλάχιστον στην πρώτη σεζόν. Όχι μόνο υπογράφει στο βιβλίο του Σατανά, ώστε να λάβει την απαραίτητη δύναμη για να σώσει την πόλη και την οικογένειά της, αλλά σκοτώνει εν γνώσει της δεκατρείς μάγισσες που άδικα κρεμάστηκαν την εποχή του κατατρεγμού των μαγισσών στην Αμερική και συγκεκριμένα, στο Γκριντέϊλ. Η Σαμπρίνα, τελικά, επιλέγει την οικογένεια και την κοινότητα (την παράδοση) από τη γυναικεία αδελφοσύνη, τη γυναικεία ανεξαρτησία και υπεράσπιση αθώων ψυχών. Η ψευδαίσθηση αυτής της επιλογής της ενισχύεται, μιας και η δεσποινίς Γουόρντγουελ είναι εκείνη που την κατευθύνει με βάση τις διαταγές του Διαβόλου —μόνο αν δεχτεί να υπογράψει και να αρνηθεί το όνομά της για τη σατανική δύναμη, μόνο τότε μπορεί να σώσει τα άτομα που αγαπάει. Από αυτό το δίλημμα δεν υπάρχει γυρισμός. Η Σαμπρίνα χρειάζεται να δεχτεί τον Διάβολο ως την πατριαρχική, παντοδύναμη φιγούρα, ως τον κύριο της μοίρας της για να σώσει τους αγαπημένους της.

Τελικά, η Σαμπρίνα είναι παγιδευμένη σε διάφορες μορφές εξουσίας, πατριαρχικές και πεπαλαιωμένες, και μόνο όταν συνειδητοποιήσει ότι χρειάζεται να φτιάξει τον εαυτό της από την αρχή, μακριά από τα βλέμματα του φεμινισμού που συνεχώς την ωθούν στο να αρνείται να υπακούσει και να φιλτράρει όσα γίνονται γύρω της, μόνο τότε θα έχει ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι, θα έχει αποδειχθεί αυτοδημιούργητη. Η Σαμπρίνα Σπέλμαν αποτελεί την περίτρανη απόδειξη του «μελλοντικού κοριτσιού» που πλέον κυριαρχεί στις περισσότερες σειρές και ταινίες, εκείνου του ανθεκτικού και δυναμικού κοριτσιού που χαροπαλεύει υπό το πρίσμα του σημερινού κόσμου. Εκείνου του κοριτσιού που αρνείται να ακολουθήσει ένα κίνημα ισότητας για να μπορεί να ανήκει στο κοινωνικό σύνολο και να φέρει την επιθυμητή κοινωνική αλλαγή εκ των έσω. Αν τελικά την πετύχει ή όχι, αυτό είναι θέμα του κατά πόσο τα μίντια θα θελήσουν να την πλασάρουν ως κυρίαρχη της ζωής της ή ως πιόνι ενός παντοδύναμου άνδρα. Αν, επίσης, το «μελλοντικό κορίτσι» είναι παράδειγμα ενός υγιούς φεμινισμού, αυτό το αφήνω πάνω σας.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Harris, A., 2004. Future Girl. New York: Routlledge.
Harris, A., 2004. All About the Girl: Culture, Power, and Identity. New York: Routlledge.

Cover art by silvana Bossa

Επιμέλεια κειμένου: Σοφία Νέστορα, Γλωσσολόγος & Επιμελήτρια κειμένων

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά