Κριτική: «Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ» του Maurice Level

by Γιάννης Σιδέρης

Οπισθόφυλλο

Μία νεαρή γυναίκα με γαλάζια μάτια ερωτεύεται ένα στυγνό δολοφόνο. Ένας εκδικητικός ευγενής, συναντά ξαφνικά τον εραστή της γυναίκας του. Ένας άντρας παρακολουθεί κάθε βράδυ τον ίδιο ακροβάτη, με μία παράξενη εμμονή καρφωμένη στο μυαλό του. Ένας διαρρήκτης συναντάει κάποιον που με τίποτε δεν περιμένει στο σπίτι που έχει μπει να κλέψει. Ένας ερωτευμένος άντρας δίνει το πιο τρομακτικό φιλί στην αγαπημένη του…

Οι κλασσικές ιστορίες τρόμου και μυστηρίου του Maurice Level, πηγή έμπνευσης του θεάτρου Γκραν Γκινιόλ και πρωτοπόρες στο είδος τους, μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Στο χλωμό φως το Παρισιού, σε σοκάκια, επαύλεις, κελιά και κρυφά διαμερίσματα, οι πιο αναπάντεχες σκοτεινές αφηγήσεις ξετυλίγονται η μία μετά την άλλη.

****

Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα σε ένα μεταφρασμένο έργο, πέρα από την χαρά της ανάγνωσης στη δική μας γλώσσα, είναι και το γεγονός ότι μαθαίνουμε εκ νέου έναν/μία συγγραφέα που, υπό άλλες συνθήκες, ίσως να αγνοούσαμε το έργο και τη δουλειά του. Είναι πρόκληση, λοιπόν, να κάνεις κάτι τέτοιο, να στοιχηματίσεις πάνω στο έργο ενός μη εμπορικού – για τα Ελληνικά δεδομένα τουλάχιστον – συγγραφέα και να αφιερώσεις χρόνο και χρήμα ώστε να διαδοθούν οι ιστορίες του στο Ελληνικό κοινό.

Αυτό το πράγμα τόλμησαν, λοιπόν, οι εκδόσεις Αρχέτυπο μαζί με την Ιλέην Ρήγα κι αυτό μας παρέδωσαν μέσα από τις «Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ», του Maurice Level.

Τον συγγραφέα δεν τον γνώριζα, το ομολογώ. Τον έμαθα μέσα από την Ιλέην και το πάθος και όρεξη που είχε για το έργο του. Έψαξα και για το φημολογούμενο θέατρο Γκραν Γκινιόλ και τολμώ να πω ότι απογοητεύτηκα που δεν έχω μία χρονομηχανή στα χέρια μου να μπορούσα να παρευρεθώ σε κάτι τέτοιο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Théâtre du Grand-Guignol: Τα αιματοβαμμένα θεάματα μιας άλλης εποχής

Οι ιστορίες του Level κρύβουν ελάχιστο ή ακόμα και μηδαμινό υπερφυσικό στοιχείο (συνήθως υπάρχει σε υφέρπουσα μορφή) το οποίο και λειτουργεί σαν ένα δηλητηριώδες φίδι που σκαρφαλώνει, αργά και νωχελικά, στην ραχοκοκκαλιά των πρωταγωνιστών. Οι ιστορίες κρύβουν μέσα στοιχεία που, αν δεν καταφέρουν να σε τρομάξουν, σίγουρα θα καταφέρουν να σε ταρακουνήσουν.

Έχουμε να κάνουμε με τον μανιώδη φόβο της γκιλοτίνας (σημάδι της εποχής τότε), της εξομολόγησης που δεν έγινε ποτέ, των λαθών που μπορεί να έκαναν γιατροί, ειδικοί ακόμα και δήμιοι, των τύψεων που μπορεί να λούσουν έναν εν δυνάμει δολοφόνο/εγκληματία όπως και της μοίρας που καραδοκεί πίσω από όλες τις πράξεις τους – είτε στο σκοτάδι, είτε στο φως.

Τα διηγήματα που προσωπικά ξεχώρισα είναι τα εξής: Η Γαλανομάτα (που είναι και το πρώτο), Η προδοσία του χλωροφόρμιου, Ένα φιλί γι’ αντίο, Παράνοια, Το λάθος, Πουσέτ.

Κάθε ιστορία κρύβει και μία ανατροπή, μία υπόσχεση για ένα λυτρωτικό τέλος το οποίο κάποιες φορές έρχεται και κάποιες φορές όχι. Η γραφή του Level είναι βατή, προσεκτική, χωρίς φιοριτούρες και μπερδέματα. Δε θέλει να προκαλέσει χωρίς λόγο, θέλει να αφήσει ακριβώς την ποσότητα σκοταδιού που χρειάζεται για να σε προβληματίσει. Να σε τρομάξει, Να σε ανησυχήσει.

Η μετάφραση φαίνεται άριστα προσεγμένη, όπως και το όλο στήσιμο του βιβλίου. Δεν υπάρχει κανένα σημείο στο οποίο να μου χτύπησε η – σχεδόν – προ ενός αιώνα γραφή, ούτε βρήκα ενδείξεις ότι κάποια σημεία μπορεί να μεταφράστηκαν τεμπέλικα ή ανολοκλήρωτα. Το πιο σημαντικό σε όλη τη συλλογή είναι ότι, ακόμα κι αν κάποιες ιστορίες μας φαίνονται υπερβολικά απλές σε σύλληψη ή υπόθεση για τα σημερινά δεδομένα, αν κάνουμε ένα μικρό flashback στο τότε, θα καταλάβουμε ότι ο κόσμος φοβόταν ακόμα και με τα πιο απλά πράγματα.

Η προοπτική του θανάτου άλλοτε τους διασκέδαζε κι άλλοτε τους τρέλαινε. Η ακαθόριστη τιμωρία των εγκληματιών ή των επιστημόνων που έκαναν τραγικά λάθη, οδηγούσε τον απλό κοσμάκη σε παράνοια και αδυναμία να σταθεί στα πόδια του. Ο τρόμος στις ιστορίες του Level δεν έρχεται από κάτι υπεράνθρωπο, μακρινό, επιβλητικό, αλλά από την ίδια την ανικανότητα του ανθρώπου να ξεπεράσει τον εαυτό του και τις ματαιόδοξες επιθυμίες του.

Είναι σίγουρα μία συλλογή που θα εμπλουτίσει την αναγνωστική σας εμπειρία κι ίσως σας δώσει και μερικές ιδέες για κάποια πράγματα που, ενώ τώρα τα παραβλέπουμε ως συνηθισμένα, συνήθως αποτελούν και τα πιο σημαντικά στη ζωή.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά