Κριτική: “Το πουλί του Θανάτου” του Harlan Ellison

“Το πουλί του Θανάτου” του Harlan Ellison
ISBN: 978-960-8112-25-4
Εκδότης: Η Άγνωστη Καντάθ
Χρονολογία έκδοσης: Δεκέμβριος 2013
Αριθμός σελίδων: 458
Μετάφραση: Τσαλικίδου Χρύσα

Οπισθόφυλλο

Μετά από 35 χρόνια κυκλοφορεί ξανά μια από τις πιο διάσημες συλλογές Ε.Φ., ξανακοιταγμένη και εμπλουτισμένη με 3 καινούριες ιστορίες και έναν επίλογο του συγγραφέα.
Τι να πούμε για τον Χάρλαν Έλισον που δεν έχει ήδη ειπωθεί; Ότι η ξεχωριστή ευφυΐα του, το καυστικό του χιούμορ, η ανεξάντλητη τόλμη του τον καθιστούν μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της επιστημονικής φαντασίας; Ότι σ’ ένα πεδίο που συχνά ασφυκτιά από γελοίες απιθανότητες, οι εκρηκτικές του επινοήσεις εκτυλίσσονται ροκανίζοντας, τεμαχίζοντας, πετσοκόβοντας ώσπου να εκθέσουν σ’ όλη του την ωμή μεγαλοπρέπεια το ψαχνό της ιστορίας; Ότι εξαιτίας αυτών -ή παρόλα αυτά- θεωρείται ένας από τους καλύτερους συγγραφείς του είδους, με πάμπολλα βραβεία στο ενεργητικό του;
Το Deathbird Stories είναι το έργο του που έχει εκθειαστεί περισσότερο απ’ οποιοδήποτε άλλο, τόσο απ’ το κοινό όσο και απ’ την κριτική. Μια συλλογή διηγημάτων που είχαν αρχικά εκδοθεί μεταξύ 1960 και 1974: ανατριχιαστικές ιστορίες για τους παράξενους καινούργιους θεούς των ημερών μας: τους θεούς της ασφάλτου, των μετρητών, των εκθέσεων αυτοκινήτων, των ληστών-με-το-ένα-χέρι, των μεγαλουπόλεων, της δημόσιας οδύνης.
Δεν μπορούμε να κωδικοποιήσουμε τη σύγχρονη λογοτεχνία του φανταστικού χωρίς ν’ αναφερθούμε σ’ αυτό τον τόμο των συγκλονιστικών διηγημάτων ή να συγκροτήσουμε μία συλλογή χωρίς να συμπεριλάβουμε κάποιο απ’ αυτά. Το βραβευμένο με Hugo “Deathbird” ξαναλέει την ιστορία της Γένεσης απ’ την πλευρά του Σατανά. Στο Έρμαιο των κυμάτων στ’ ανοιχτά των Νησίδων του Λάνγκερχανς…” (επίσης βραβευμένο με Hugo) ο Λόρενς Τάλμποτ ξεκινά μια Οδύσσεια μέσα στο σώμα του… αναζητώντας την ακριβή τοποθεσία της ψυχής. Όταν η “Ομορφούλα Μάγκι που είχε κέρματα στη θέση των ματιών” πεθαίνει ταΐζοντας κέρματα το ληστή-με-το-ένα-χέρι στο Βέγκας, η ψυχή της περνάει μέσα του.

Κριτική

“Προτείνω στον αναγνώστη να μη διαβάσει μεμιάς αυτό το βιβλίο. Η συγκινησιακή φόρτιση των διηγημάτων που εμπεριέχονται εδώ, αν προσληφθεί χωρίς διάλειμμα, μπορεί να προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση. Η προειδοποίηση αυτή δεν είναι υπερβολή. Αντιθέτως, παρέχεται με κάθε ειλικρίνεια”.
Με αυτή τη μικρή, αλλά και άκρως αληθινή προειδοποίηση –από τον ίδιο τον Harlan Ellison– ξεκινάει η συγκεκριμένη συλλογή διηγημάτων και προσωπικά δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο!
Εάν ποτέ αναζητήσατε μια ανθολογία κειμένων που θα σας αφήσει με το στόμα ανοιχτό, θα σας προκαλέσει εφιάλτες, σοβαρές απορίες για την κοινωνία ή τη ζωή ή τον ίδιο σας τον εαυτό, ήρθε η ώρα να διαβάσετε Harlan Ellison.
Τόσο η φαντασία του όσο και οι πρωτοποριακές του σκέψεις και αναζητήσεις καθιστούν το έργο του μοναδικό και αναντικατάστατο στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας.

“O Harlan Ellison είναι από τους ανθρώπους εκείνους που εθιμοτυπικά παρομοιάζονται με δυναμό. Μια πιο ακριβής ηλεκτρονική μεταφορά θα ήταν η γεννήτρια Βαν ντερ Γκράαφ, το συνηθισμένο ντεκόρ των ταινιών β’ διαλογής: αν και μόλις ξεπερνάει το ενάμισι μέτρο ύψος, χαλάει τον κόσμο με τη φασαρία και τις σπίθες που πετάει καθώς στριφογυρνά με απίστευτη ταχύτητα. Και σου σηκώνει τις τρίχες κάγκελο!” ήταν η δήλωση του Joe Haldeman για τον Harlan Ellison. Αυτό ακριβώς μπορεί να το επιβεβαιώσει και ο κάθε αναγνώστης διαβάζοντας το “Πουλί του Θανάτου”.
Ο αγαπημένος μας “μπαμπάς” Ellison, που μαζί με τον Ray Bradbury απογείωσαν τη φόρμα του διηγήματος και την έξοχη σύνδεση της επιστημονικής φαντασίας με τον τρόμο, είναι ο καταλληλότερος άνθρωπος για να σε κάνει να κλείσεις για λίγο το βιβλίο που κρατάς στα χέρια σου, να το αφήσεις κάτω με γουρλωμένα μάτια, αναζητώντας απεγνωσμένα νερό ή μια μεγάλη δόση τζιν (χωρίς πάγο), ώστε να μπορέσει ο εγκέφαλός σου να επεξεργαστεί αυτό που μόλις διάβασες!

«Κατά καιρούς βρισκόμαστε σε διάφορα μέρη και για ένα μικρό χρονικό διάστημα συνδέουμε τις ζωές μας με τις ζωές κάποιων άλλων και στη συνέχεια, έχοντας εξαντλήσει τα χρονικά περιθώρια, χωριζόμαστε. Με πόνο κάποιες φορές. Αποκομίζοντας μόνο μερικές αναμνήσεις που σιγά σιγά ξεθωριάζουν. Άλλοτε πάλι τραβάμε τον δρόμο μας σαν να μη μας άγγιξε ο άλλος ποτέ».

Όταν διάβασα για πρώτη φορά τη συλλογή “Το πουλί του Θανάτου”, το πρώτο που παρατήρησα και με άφησε έκπληκτη ήταν το πόσο εύκολα η γραφή και η τεχνική του συγγραφέα αυτού μπορούν να σε κάνουν να ταυτιστείς με τους καταπληκτικά γραμμένους χαρακτήρες του και να αναλογιστείς το πόσο η ζωή σου (επιφανειακά ή όχι) μοιάζει έστω και λίγο με τα ακραία σκηνικά των ιστοριών!
Κάθε κείμενο από την πρώτη έως και την τελευταία λέξη του είναι μελετημένο και σοφά δομημένο, ώστε να μην αφήσει στον αναγνώστη καμία απορία, καμία σύγχυση ως προς το τι θέλει να πει ο συγγραφέας. Πολλές φορές, βέβαια, ο ίδιος ο Ellison επιλέγει σκόπιμα να “παίξει” με την αντίληψη και την ψυχολογία του αναγνώστη, ώστε με την πάροδο των σελίδων να προξενήσει νέους προβληματισμούς, αλλά και συναισθήματα. Για παράδειγμα, είναι εξαιρετικά συγκλονιστικό πώς μια φαινομενικά όχι και τόσο συναισθηματική ιστορία (από άποψη περιεχομένου) μπορεί να αγγίξει τα πιο βαθιά αισθήματα του αναγνώστη. Μιλάμε για ένα βιβλίο που όσο μπορεί να σου ξυπνήσει τον φόβο, τόσο μπορεί να σε κάνει να δακρύσεις και στο τέλος, εφόσον αναρωτηθείς τι ήταν εκείνο που διάβασες, να χαμογελάσεις με μια πικρή και ταυτόχρονα γλυκιά νοσταλγία, αλλά και θλίψη!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΊΣΗΣ:
Harlan Ellison: Μια ασυμβίβαστη ιδιοφυΐα

Ως προς τα πιο τεχνικά ζητήματα, κανένα αρνητικό δεν μπορεί να ειπωθεί για την πένα του κυρίου Ellison. Το μόνο που μπορούμε να θέσουμε με πολλή αγάπη και ενθουσιασμό είναι η τεράστια ευγνωμοσύνη μας για την ύπαρξη αυτής της συλλογής! Μιας συλλογής που για όσους ασχολούνται με τη συγγραφή αποτελεί μεγάλη και πολύτιμη βοήθεια, γιατί αν μη τι άλλο διδάσκει με εξαιρετικό τρόπο το πώς μπορείς να κινηθείς στη μικρή φόρμα του διηγήματος, τον “σωστό” τρόπο σκέψης ενός συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας, αλλά και το πόσο σημαντικό εργαλείο είναι οι ΛΕΞΕΙΣ! Ακόμα και για τους απλούς αναγνώστες, οι οποίοι δεν έχουν σκοπό να επιδοθούν στην τέχνη της συγγραφής, μπορεί να διδάξει πολλά, βάζοντάς τους σε ενοχλητικές συνθήκες γεμάτες φόβο, αγωνία, αλλά και προσμονή για λύτρωση. Το σημαντικό, βέβαια, είναι πως όλα αυτά συμβαίνουν χωρίς τα διηγήματα να έχουν διδακτικό χαρακτήρα ή να προσπαθούν να καθοδηγήσουν με συγκεκριμένο τρόπο τις σκέψεις του αναγνώστη.

«Λατρέψτε τους (θεούς) στον ναό της ψυχής σας, όμως μάθετε τα ονόματα αυτών που ελέγχουν το πεπρωμένο σας. Γιατί, όπως τόσο εύστοχα το έθεσε και ο Θεός του Χρόνου, “είναι πιο αργά απ’ ό,τι νομίζετε”».

Αντικειμενικά, και τα 22 διηγήματα της συλλογής είναι…το ένα καλύτερο και πιο “ζοφερό” από το άλλο και έχουν την ικανότητα να πάρουν τον αναγνώστη από το χέρι και να τον βυθίσουν σταδιακά σε μια εξαιρετικά σκοτεινή και αγχωτική κατάσταση χωρίς γυρισμό!
Θα μπορούσα όμως να πω με μεγάλη ταχυπαλμία και μετά από πολλή σκέψη πως ξεχωρίζω τρεις συγκεκριμένες ιστορίες, οι οποίες με κάνουν να ανατριχιάζω το ίδιο εδώ και πολλά χρόνια.
Αυτές είναι:
1. “Το κλαψούρισμα των δαρμένων σκυλιών” (το οποίο θυμίζει αρκετά το δέος και την ατμόσφαιρα που προκαλεί ο “Ένοικος” του Roman Polanski)
2. “Το πρόσωπο της Έλεν Μπουρνάου”
3. “Αλίμονο στους μη έχοντες πίστη”

Τέλος, θεωρώ πως κάθε προσπάθεια κριτικής της συγκεκριμένης ανθολογίας ή του συνολικού έργου του Harlan Ellison δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να εκφράσει την αρτιότητα και την ιδιοφυΐα του ως συγγραφέα, αλλά και ως ανθρώπου και σίγουρα δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη δικαιολογημένη θέση που κατέχει το συγκεκριμένο άτομο στον χώρο της συγγραφής.
Το “Πουλί του Θανάτου” θα τολμήσω να πω πως αποτελεί μία από τις καλύτερες συλλογές διηγημάτων που έχουν γραφτεί ποτέ στην ιστορία της λογοτεχνίας… και όχι μόνο στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας!

Πιάστε, λοιπόν, το βιβλίο στα χέρια σας, διαβάστε με ΠΡΟΣΟΧΗ το πρώτο κείμενο, κάντε ένα διάλειμμα για να πάρετε μια ανάσα, αλλά προς Θεού (ή Διαβόλου) μην κοιτάξετε τον εαυτό σας στον καθρέφτη και μην διαβάσετε κατευθείαν το επόμενο διήγημα!

Επιμέλεια κειμένου: Νέστορα Σοφία, Γλωσσολόγος & Επιμελήτρια κειμένων

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά