Συνέντευξη με τη Δήμητρα Νικολαΐδου, ακαδημαϊκό των RPGs

by Ηλίας Τσιάρας

Τη Δήμητρα την γνώρισα τον Φεβρουάριο του 2016, όταν παρακολούθησα ένα σεμινάριό της-μαζί με τη Βάγια Ψευτάκη- για τη Λογοτεχνία του Φανταστικού. Μετά από λίγο καιρό, συνειδητοποίησα πως έπαιζε RPGs με τον άνθρωπο που εν πολλοίς είναι υπεύθυνος για την ενασχόλησή μου με τον χώρο, τον ‘γκουρού’ Χρήστο Δομακίνη. Από τότε, έτυχε να τα ξαναπούμε μερικές φορές, όπως επίσης και να συμμετέχουμε αμφότεροι με διηγήματά μας στο Αντίθετο Ημισφαίριο 4. Έτσι, πήρα το θάρρος να της ζητήσω μια συνέντευξη καθώς είναι ειδικός, ακαδημαϊκός μάλιστα, επί των παιχνιδιών ρόλων.

Αρχικά, σκεφτήκαμε η συνέντευξη να γίνει face to face, αλλά τα διαφορετικά ωράρια μας ανάγκασαν να το κάνουμε screen to screen. Και πάλι όμως, αυτό που τελικά κάναμε, περισσότερο έμοιαζε με συζήτηση παρά με δομημένη συνέντευξη.

Ακολουθούν κάποιες ερωτήσεις με τις απαντήσεις τους, όσο καλύτερα αυτές μπορούσαν να αποδοθούν σε μια κατανοητή μορφή. Όσα θα διαβάσετε δε θα υπήρχαν χωρίς την πολύτιμη βοήθεια της Δήμητρας, την οποία και ευχαριστώ για ακόμα μια φορά και από εδώ, όχι μόνο για την απομαγνητοφώνηση της κουβέντας μας αλλά και για την προθυμία της από την πρώτη στιγμή που της είπα την ιδέα μου για αυτήν τη συνέντευξη.

Πώς ξεκίνησες να παίζεις RPG;

Στο πρώτο έτος, η μαμά μου αποφάσισε να μου γνωρίσει ένα παιδί, με βάση το εξής σκεπτικό: «ντύνεστε και οι δυο πάντα στα κατάμαυρα, δεν βγαίνετε να τα πείτε;» Το παιδί ήρθε όντως ντυμένο στα μαύρα, και κρατούσε για κάποιο λόγο γιάπικο χαρτοφύλακα delsey. Στα 17 μου, τον θεώρησα αυτόματα ψώνιο.

Κάποια στιγμή ωστόσο στην κουβέντα του ανέφερα πως το αγαπημένο μου βιβλίο ήταν ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών κι αυτός αμέσως έσκασε χαμόγελο, άνοιξε το delsey και με ενημέρωσε πως παίζει ένα παιχνίδι που βασίζεται στον Άρχοντα. Φυσικά, ο χαρτοφύλακας ήταν γεμάτος εφόδια για RPG: χαρακτήρες, ζάρια, βιβλία. Και κάπως έτσι, εθίστηκα.

Τελικά, η μανούλα έχει πάντα δίκαιο.

Παίζετε τακτικά, εδώ και δεκαεφτά χρόνια. Πόσο εύκολο είναι αυτό όταν έχεις να κάνεις τόσα πράγματα στην καθημερινότητά σου;

Για τα πράγματα που σου δίνουν κάτι ουσιαστικό, προσπαθείς πάντα να βρεις χρόνο. Και τα παιχνίδια ρόλων σου δίνουν όντως πολλά πράγματα μαζεμένα, σου καλύπτουν πολλές ανάγκες την ώρα που παίζεις. Φυσικά οι συνθήκες δεν είναι πάντα ευνοϊκές, αλλά αν είσαι τυχερός και βρίσκεις ανθρώπους να συνεννοείσαι, τότε αξίζει την προσπάθεια που κάνεις να οργανώσεις μια ομάδα.

Τι θεωρείς πως κάνει μια ομάδα παιχτών επιτυχημένη;

Παίζοντας στο στέκι της, το Game Inn. Ο χαρούμενος με την μπλε μπλούζα είναι ο συνεκτικός μας κρίκος, ο μέντορας Χρήστος.

Πρώτα από όλα, η μεταξύ τους συνεννόηση. Δεν υπάρχει «σωστός» τρόπος να παίξεις RPG. Ούτε σωστές και λάθος ιστορίες. Το σημαντικό είναι να θέλουν όλοι πάνω-κάτω τα ίδια πράγματα. Να έχουν καταλήξει πόσο χαβαλέ θέλουν στο τραπέζι, πόση βία και πόσο σεξ αντέχουν, αν θέλουν να παίξουν συνεργατικά ή αν είναι ΟΚ να σφάζονται οι χαρακτήρες.

Προφανώς όταν μαζεύονται 5 άνθρωποι (ελφ, ορκ κτλ) σε ένα τραπέζι, κάποια στιγμή θα διαφωνήσουν. Αν έχουν συνηθίσει όμως να το συζητάν, γρήγορα επιστρέφουν στην ουσία (που είναι φυσικά, το ξεδιάντροπο λουτάρισμα). Εννοείται πως όλοι είμαστε προετοιμασμένοι κάπου να κάνουμε και υποχωρήσεις αλλά αυτό δεν είναι κακό.

Άλλα πράγματα που βοηθάν: συνεπείς παίχτες, θάνατος στα κινητά, ειλικρινές feedback, προσφορές 1+1 στην κοντινότερη πιτσαρία.

Ξεκίνησες νομίζω να παίζεις, με τη 2η έκδοση του D&D.

Ισχύει! Και θα στεναχωρήσω τους δεινόσαυρους, αλλά οι παλιότερες εκδόσεις, αν και είναι πιστές από άποψη ατμόσφαιρας στην κλασσική λογοτεχνία η οποία ενέπνευσε το παιχνίδι, ήταν και πολύ περιοριστικές. Φτιάχτηκαν από wargamers, και η εμμονή τους με τους κανόνες φαίνεται. Αφηγηματικά μπορούσες να κάνεις ελάχιστα πράγματα, έπρεπε να παίζεις πολύ κλασσικούς χαρακτήρες. Χαίρομαι που η 5η επανέφερε την κλασσική pulp ατμόσφαιρα της 2ης στην εικονογράφηση, αλλά το έκανε περιλαμβάνοντας αυτή τη φορά περισσότερες επιλογές για όλους, και λιγότερη προσκόλληση στη λεπτομέρεια. Εμείς βέβαια παίζουμε 3.5.

Το διδακτορικό στα RPGs, πώς προέκυψε;

Το διδακτορικό είναι μια μεγάλη διαδικασία που απαιτεί χρόνο, αφοσίωση και τη διάθεση να υπερπηδήσεις πολλά εμπόδια. Έπρεπε λοιπόν να βρεις θέμα που να σε αγγίζει, έναν τομέα στον οποίο θες πραγματικά να φέρεις κάτι καινούργιο, να κάνεις συνδέσεις που δεν έκανε κανείς άλλος.

Στην Ελλάδα κάποιοι παραξενεύονται με το θέμα, αλλά αυτό αλλάζει μόλις συνειδητοποιούν σε πόσο βάθος επηρέασαν τα RPG την κουλτούρα και τη λογοτεχνία του φανταστικού και κατά συνέπεια, όλο το popular culture. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, πρώτα ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών και μετά το Game of Thrones, τα ΜΜΟ (που δεν θα υπήρχαν χωρίς το D&D) και οι υπερήρωες της Marvel έκαναν το φαντασιακό mainstream. Η ανάγκη λοιπόν να μελετηθούν οι ρίζες του φαινομένου, αυξάνεται.

Εδώ να πω πως διδακτορικό στα RPG δυστυχώς δεν σημαίνει ότι παίζεις όλη μέρα παιχνίδια, όπως πολύ, πολύ θα ήθελα. Εξετάζω τα RPG μέσα από το πλέγμα των πολιτισμικών και αφηγηματικών σπουδών, όπως θα εξέταζα οποιοδήποτε έργο τέχνης.

Ποιο είναι δηλαδή το θέμα σου;

Για να το πω χονδρικά, αφορά το ποιες αξίες και ιδέες περνάνε μέσα από τα παιχνίδια ρόλων, και πως αυτές επηρεάζουν την κουλτούρα και τους ανθρώπους του φανταστικού. Πώς επηρεαζόμαστε οι παίκτες όταν ανοίγουμε το βιβλίο και μέσα βλέπουμε κάποια πράγματα, αλλά όχι κάποια άλλα; Με ενδιαφέρει κυρίως αν το παιχνίδι σου αφήνει χώρο να εκφραστείς, ιδίως αν δεν ανήκεις στο αρχικό target group των σχεδιαστών, αν δηλαδή δεν είσαι Αμερικάνος λευκός άντρας.

Σε ενθαρρύνει το βιβλίο να είσαι ο εαυτός σου και να πεις τις δικές σου ιστορίες; Θεωρητικά ναι, παίζεις ό,τι θέλεις. Από την άλλη, η εικονογράφηση των βιβλίων αλλά τα έργα που την ενέπνευσαν, σε περιορίζουν αυτόματα, και συχνά υποσυνείδητα. Αν πχ. είμαι queer νιώθω ΟΚ να κάνω τον πάλαντιν μου queer; Ή δεν μπορώ καν να διανοηθώ έναν ιππότη χωρίς ξανθά μαλλιά και όρκο αγαμίας, μόνο και μόνο επειδή η αρχική έμπνευση του class ήταν οι Τεύτονες ιππότες; Και αν είμαι γυναίκα, το παιχνίδι με καλωσορίζει εξίσου, όπως δηλώνει στην εισαγωγή ή παίζω δεύτερο βιολί;

Ποιο παιχνίδι αγαπάς περισσότερο;

Δύσκολη ερώτηση! Ειδικά σήμερα που υπάρχουν τόσα πολλά παιχνίδια, με πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις.

Τα ζάρια της για το DnD. Μαντεύετε το αγαπημένο της χρώμα;

Αγαπώ το D&D, επειδή ακριβώς σε φέρνει σε επαφή με το καθαρό κι αρχετυπικό φανταστικό. Εξαιρετική δουλειά έχει κάνει η White Wolf με αγαπημένα το παλιό Mage (Ascension) και το καινούργιο Changeling (the Lost). Τελευταία απολαμβάνω κι ένα homebrew παιχνίδι που έκανε ένας φίλος, ο Άλκης Χατζόπουλος της Gamecraft, ένα retrofuturistic παιχνίδι κατασκοπίας που ονόμασε Ivory Towers.

Σχεδιάζω να παίξω το Symbaroun, ένα Σουηδικό παιχνίδι grim fantasy, το 7th Seas που είναι Swashbuckling, και το Blue Rose, ρομαντική φαντασία.

Τέλος θέλω να δοκιμάσω κάποια αφηγηματικά παιχνίδια όπως το Ten Candles και το Bluebeards Bride. Αποτελούν ένα πείραμα, αλλά πάντα η βιομηχανία των RPG πειραματιζόταν: σε παρέες και σε σαλόνια, με feedback από την κοινότητα, ο καθένας έφτιαχνε κάτι δικό του. Πλέον επιστρέφουμε σε αυτό το μοντέλο.

Βλέπεις βελτίωση;

Βλέπω άνθιση. Κυρίως επειδή πλέον, με το διαδίκτυο, μπορείς να φτιάξεις κάτι πολύ ιδιαίτερο, χωρίς να σε ανησυχεί η διανομή ή το κόστος του χαρτιού. Πολλά χρηματοδοτούνται με kickstarter και Patreon, βρίσκοντας το κοινό τους πριν καν βγουν στην αγορά.

Αυτό φυσικά διευρύνει το κοινό επειδή κάποιος που δεν θα έπαιζε D&D επειδή το βρίσκει πολύ βίαιο, ή πολύ κλασσικό, θα θελήσει να δοκιμάσει πχ το καλλιτεχνικό και ιδιοσυγκρατικό Bluebeards Bride.

Βοήθησε φυσικά και η γενικότερη αναβίωση του φανταστικού η οποία άνοιξε το είδος σε καινούργιες φωνές. Λατρεύω το κλασσικό speculative fiction, αλλά χαίρομαι πολύ που πλέον βλέπω παιχνίδια και βιβλία με αφρικανικές επιρροές, με queer πρωταγωνιστές, με ελληνικές ρίζες.

Όταν διαλέγεις παιχνίδι, δίνεις μεγαλύτερη έμφαση στον κόσμο ή τους κανόνες;

Ένα μικρό κομμάτι της βιβλιοθήκης της.

Κανονικά πρέπει κανείς να βλέπει και τα δύο, αλλά ομολογώ πως με τραβά πρώτα το lore – τι λέει ο κόσμος, τι χαρακτήρες μπορώ να παίξω. Ωστόσο τα mechanics έχουν πολύ σημασία, ένα κακοσχεδιασμένο mechanic, θα σου διαλύσει το παιχνίδι.

Βέβαια, κόσμος και κανόνες είναι πάντα αλληλένδετα. Πχ στη White Wolf είναι πολύ εύκολο να πεθάνεις στη μάχη, και ήταν αρκετά πιθανό να αποτύχεις παταγωδώς. Ο σούπερ χαρακτήρας μπορούσε να πάρεις φωτιά φτιάχνοντας καφέ. Αυτόματα, αυτό κάνει το παιχνίδι πιο σκοτεινό, πιο ρεαλιστικό. Αντίθετα το D&D όπου επιβιώνεις σχεδόν από τα πάντα, αυτόματα προσφέρεται για ηρωικές πράξεις και θρυλικά κατορθώματα.

Μιλώντας για mechanics, κλέβεις στο παιχνίδι; Έτσι διαδίδουν κάποια πουλάκια…

Ξεκινώντας, ως άπειρη αφηγήτρια, έκλεβα υπέρ των παιχτών σαν αφηγητής κυρίως για να καλύψω δικά μου υπολογιστικά λάθη. Σύντομα έμαθα ότι οι παίχτες καταλαβαίνουν πότε κλέβεις, είτε υπέρ είτε κατά, και χαλιούνται. Είναι σαν να ακυρώνεις τις προσπάθειές τους, να αποφασίζεις μόνος σου πού θα πάει η ιστορία τους. Και το να κλέβει ένας παίχτης δεν λέει γιατί αν ένας χαρακτήρας βγαίνει μπροστά κλέβοντας, τότε οι άλλοι παίχτες που παίζουν κανονικά, γίνονται οι κομπάρσοι στην ιστορία του κλέφτη.

Γενικά ως αφηγητής έχεις δύναμη, έχεις έλεγχο, και αυτό βάζει αυτόματα τους παίχτες σου σε θέση άμυνας. Αν διαισθανθούν πως τους αδίκησες, πως τους πήρες μια επιτυχία που τη δικαιούνταν, πως τους έβαλες εμπόδια που «κανονικά» δεν ήταν εκεί, θα αντιδράσουν ακριβώς επειδή τους αφαιρείς τον ελάχιστο έλεγχο που έχουν.

Και πολλοί παίκτες είναι ανταγωνιστικοί με τον αφηγητή.

Ισχύει, κυρίως αν έχουν κακές εμπειρίες, και δεν βοηθά κανέναν. Ναι, ο αφηγητής θέτει τις προκλήσεις της ιστορίας, και οι παίχτες προσπαθούν να αποφύγουν τα δεινά που τους έχει ετοιμάσει, αλλά στόχος όλων όσων κάθονται στο τραπέζι είναι να περάσουν καλά.

Αφηγητής ή παίχτης;

Και τα δύο. Όταν προετοιμάζομαι να κάνω παίκτη, είναι μέρα γιορτής. Όταν πάλι ετοιμάζομαι για αφηγητής μισώ ΟΛΟ τον κόσμο, και ειδικά τους άθλιους παίχτες μου. Βέβαια μετά χτυπά το κουδούνι, και τα ξεχνάς όλα.

Θα ενθάρρυνα περισσότερο κόσμο να αναλάβει το ρόλο του αφηγητή. Φαίνεται δύσκολο αλλά πλέον τα περισσότερα παιχνίδια, έχουν έτοιμα σενάρια. Αρκεί να ακούς το feedback – στην αρχή θα βγάλεις άμυνα, θα αντιδράσεις, αλλά όταν ξεπεράσεις αυτό το στάδιο και ακούσεις, θα γίνεσαι ολοένα και καλύτερος.

Μιας και το αναφέραμε, έτυχε να ακούσω πολλά για σεξουαλική παρενόχληση ή υβριστική συμπεριφορά προς γυναίκες στο παιχνίδι.

Αυτό είναι κάτι που μπορεί να συμβεί παντού, οπότε ναι, συμβαίνει και στα τραπέζια του RPG. Δεν νομίζω πως είναι χειρότερα στο χόμπι μας από ότι αλλού. Περισσότερο με είχε πειράξει όταν με ρωτούσαν αν μου έμαθε το παιχνίδι κάποιος γκόμενος, λες και μόνο έτσι θα ενδιαφερόταν κοπέλα για το φανταστικό.

Αγαπημένο class και race;

Elven wizard. Τα άλλα races υπάρχουν για να με μπερδεύουν.

Αγαπημένος χαρακτήρας;

Γιατί μου το κάνεις αυτό; Ποιος μπορεί να απαντήσει λογικά και μαζεμένα σε αυτή την ερώτηση; Θες να είμαστε εδώ ως αύριο;

Πρώτη πώρωση ήταν η Μπλάνκα, μια Λασόμπρα τέως καλόγρια στη Μαδρίτη που είναι κατά πολλούς βαθμούς Κελσίου το πιο κρυόκωλο πλάσμα στον κόσμο. Μετά η Jolene, ένα Fairest του changeling the Lost στην οποία φόρτωσα ένα σωρό δικά μου ελαττώματα και λειτούργησε ψυχοθεραπευτικά. Τέλος με πωρώνει ο χαρακτήρας μου στο Ivory Towers, όπου ο κόσμος ξαναχτίστηκε μετά τον κατακλυσμό, με 7 megacorporations να έχουν αντικαταστήσει τα κράτη. Εκεί κάνω έναν Βορειοευρωπαίο στρατιωτικό, που εκφράζει τη Δυτική μας παράνοια: προσπαθούμε σκληρά να είμαστε σωστοί και politically correct, αλλά επειδή είμαστε άνθρωποι, πίσω από το τεχνοκρατικό προσωπείο συχνά σιγοβράζει μια καφρίλα που πασχίζουμε (και καλά κάνουμε) να κρατήσουμε πίσω.

Λαμβάνοντας υπόψην το συγγραφικό σου προφίλ, πόσες ώρες σου παίρνει το character creation;

Μη φανταστείς – αρχικά, 300 λέξεις το πολύ. Στην πορεία βέβαια θα σκάσουν και άλλα πράγματα και πολύ πιθανώς να γίνει τόσο ανάγλυφος ο χαρακτήρας που να τον εξάγεις τελικά σε κάποιο διήγημα ή μυθιστόρημα, για να μη σε βασανίζει άλλο. Φυσικά αυτό θέλει προσοχή – στους Tales of the Wyrd έχουμε πάντα συμβουλές για το πώς να μεταφέρεις πετυχημένα ένα χαρακτήρα από campaign σε βιβλίο.

Ως αφηγητής πάντως, πάντα ζητάω από τους παίχτες να μου πουν ένα βασικό background, δυο ανθρώπους με τους οποίος έχουν μια καλημέρα. Όχι αναγκαστικά για να τους απαγάγουν τα ορκ, αλλά για να προσθέσω τυχαίες πινελιές που θα κάνουν πιο ρεαλιστική την αφήγησή μου.

Ποιον ήρωα από νουβέλα D&D θα ήθελες στο τραπέζι σου;

Μου άρεσε ο Fyodor από τις νουβέλες της Elaine Cunningham. Ένας Ρασέμι βάρβαρος διαφορετικός από τα κλασσικά.

Τελευταία ερώτηση: τι δεν θα είχες ανακαλύψει ποτέ, αν δεν έπαιζες RPG;

Δεν θα είχα μάθει να γελάω με τον εαυτό μου. Δεν θα είχα μάθει να αποτυγχάνω χωρίς να σκάω. Δεν θα είχα μάθει να λέω ιστορίες. Δεν θα δει πόσο πολλές είναι οι δυνατότητες του speculative fiction. Και δεν θα είχα ανακαλύψει την παρέα μου.

Κάποια από όλα αυτά μαθαίνονται κι έξω από το τραπέζι του RPG, αλλά πιστεύω πως εκεί όλα γίνονται πιο συμπυκνωμένα, για αυτό και δένονται εύκολα οι παρέες – ή τσακώνονται άνθρωποι. Αναπτύσσεις γρήγορα ενσυναίσθηση, για να κυλήσει το παιχνίδι καλά. Και παίρνεις ασφαλή ρίσκα, δοκιμάζεις πλευρές του χαρακτήρα σου που ίσως δεν δοκίμαζες αλλού. Φτάνει να σέβεσαι τους συμπαίκτες σου, και το χρόνο που θα περάσετε μαζί!

Το character sheet της Δήμητρας Νικολαΐδου. 

Έχουμε και λέμε: Κάνω διδακτορικό πάνω στα παιχνίδια ρόλων και τη φανταστική λογοτεχνία στο Αριστοτέλειο, με επιβλέπουσα τη Δρ Δόμνα Παστουρματζή. Δουλεύω στις εκδόσεις Αρχέτυπο, ως υπεύθυνη δημιουργικού και inhouse writer. Διδάσκω μαζί με τη Βάγια Ψευτάκη δημιουργική γραφή του φανταστικού στους Tales of the Wyrd. Εργασίες μου στο φανταστικό έχουν παρουσιαστεί σε διεθνή συνέδρια. Ιστορίες μου έχουν περιληφθεί στο Αντίθετο Ημισφαίριο, την ανθολογία Happily Ever After της Transmundane Press, τα περιοδικά Metaphorosis, και See the Elephant. Χρειάζομαι επειγόντως διακοπές, και δυο εισιτήρια για τα δάση της Σουηδίας.

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε και την παλαιότερη συνέντευξή της στην αρχισυντάκτρια του Nyctophilia, περί της Λογοτεχνίας του Φανταστικού.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά