Τα 7 Επίπεδα του Σινεμά Τρόμου (Μέρος Α’)

by Μαρίνος Πολίτης

Αν είσαι ο/η σινεφίλ της παρέας σου, σίγουρα ακούς τακτικά αυτήν την τόσο, μα τόσο εκνευριστική ερώτηση: «Για πρότεινε καμιά ταινία να δω». Κι επειδή είσαι σπεσιαλίστας στο σινεμά τρόμου και ξέρουν ότι διαβάζεις ευλαβικά τα άρθρα του Nyctophilia, έστω ότι ρωτούν: «Πρότεινε κάνα θριλεράκι να δω». ΠΡΩΤΟΝ! Είναι “ταινίες Τρόμου”, OXI θρίλερ. Δεν είναι θέμα άποψης, πρόκειται για δύο διαφορετικά είδη. Ένα «Θρίλερ» δεν είναι απαραίτητα «Τρόμου», όπως και μια ταινία τρόμου δεν εμπεριέχει απαραίτητα στοιχεία θρίλερ, δηλαδή αγωνίας.

Δεύτερον, το σινεμά τρόμου είναι το πιο πολυδιάστατο κινηματογραφικό είδος. Φανταστείτε το σαν την πολυεπίπεδη κόλαση του Δάντη: Αποτελείται από πολλά διαφορετικά υποείδη, καθένα με σκοπό να ερεθίσει ξεχωριστά κέντρα του ψυχικού σου κόσμου. Η κωμωδία προκαλεί γέλιο, το δράμα οδύνη. Το σινεμά τρόμου: τρόμο, φόβο, φρίκη, απέχθεια, μεταξύ άλλων. Δεδομένου αυτού, η ερώτηση και πάλι απαιτεί αρκετή ανάκριση από την μεριά του σινεφίλ για να εντοπιστεί ακριβώς ποιο υποείδος ξεκλειδώνει ευκολότερα τους εφιάλτες του επίδοξου θεατή.

Θα σας ξεναγήσω λοιπόν στα επίπεδα της κινηματογραφικής κόλασης για να βρίσκετε πιο εύκολα τον δρόμο προς το αγαπημένο σας ‘βασανιστήριο’:

Splatter

Η πρώτη ερώτηση που κάνουν οι περισσότεροι όταν τους ζητούν να προτείνουν μια ταινία τρόμου, είναι: «Σιχαίνεσαι το αίμα;». Αίμα. Οι splatter ταινίες, ίσως το πιο αναγνωρίσιμο υποείδος και μάλιστα με το αγγλικό του όνομα, χαρακτηρίζονται ακριβώς από τα ποτάμια αίματος που βάφουν κόκκινη την ίριδά σου. Τόσο πολύ μάλιστα, που στο μυαλό πολλών υπάρχουν δύο υποείδη, τα splatter και τα μη splatter, αυτά που περιέχουν ‘σφαγές’ και μπόλικο αίμα κι αυτά χωρίς. Το είδος επίσης που πολλοί αποφεύγουν λόγω ‘σιχαμάρας’ και λίγοι έχουν βγει να παραδεχτούν ότι λατρεύουν, γιατί το συνδέουν με ‘φτηνές’, κακής ποιότητας ταινίες όπως οι πολλές συνέχειες του Saw και του Hostel (το πρώτο, εξαιρετικό Saw, δεν ήταν splatter).

Για να αποκατασταθεί η αξία αυτού του υποείδους, πρέπει να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς τοποθετεί μια ταινία σε αυτό. Δεν είναι το αίμα, αυτό καθεαυτό. Είναι η εστίαση στην ανθρώπινη σάρκα, η κατακρεούργησή της κατά κύριο λόγο, ο σχεδόν αποκλειστικά σωματικός κίνδυνος των ηρώων, όχι βιαστικά κι απρόοπτα (βλέπε Slasher), αλλά η αντιμετώπιση του σώματος σχεδόν ξέχωρα από την ψυχή, με τον ‘κίνδυνο’, ότι μορφή κι αν έχει, να ενδιαφέρεται λίγο για τον ψυχολογικό τρόμο. Παραδείγματα εξαιρετικών splatter που δεν ενδιαφέρονται να βάψουν κόκκινη την οθόνη, είναι οι πρώτες ταινίες ζόμπι του μάστερ George A. Romero (Night of the Living Dead, Dawn of the Dead), αλλά και το The Thing του Carpenter, που αντιμετωπίζει την ζωντανή σάρκα σαν ένα καμβά για να πλάσει φρικιαστικές δημιουργίες.

Φρίκη, αυτό το συναίσθημα προσπαθεί να σου ξεκλειδώσει μια καλή ταινία splatter. Αλλά κι ένα νοσηρό δέος για το πόσο εύθραυστη (κι εύπλαστη) είναι η σάρκα που είναι αναπόσπαστο κομμάτι μας. Άλλα παραδείγματα εξαιρετικών splatter: Evil Dead (1981), Inside (2007), Videodrome (1983), Hellraiser (1987), Revenge (2017).

Slasher

Προχωρώντας στην κινηματογραφική κόλαση, θα αναφερθώ στο ξαδερφάκι των splatter. Τώρα που πέρασε το Halloween, τι κουστούμια, και κυρίως, τι μάσκες είδες εμπνευσμένες από το σινεμά τρόμου; Michael Myers, Jason, Freddy… όλοι πασίγνωστοι πρεσβευτές του σινεμά τρόμου. Serial killers ουσιαστικά, που δεν χόρταινες να βλέπεις να συναγωνίζονται για το ποιος θα γεμίσει γρηγορότερα το τοπικό του νεκροταφείο. Μόνοι τους. Με τις κάμερες στραμμένες πάνω τους, αυτοί απέναντι στους ήρωες. Ένα ασταμάτητο κακό απέναντι σε όλους. Αυτό ουσιαστικά χαρακτηρίζει το slasher. Μια ταινία στην οποία ένας δολοφόνος, ανθρώπινος ή μη, φανερά ή μη, αναλαμβάνει να αφανίσει μια ομάδα ανθρώπων.

Ο δολοφόνος δεν είναι πάντα φανερός, όπως έχουμε συνηθίσει με τα ιερά τέρατα που προανέφερα. Ο Dario Argento, του οποίου ολόκληρη η φιλμογραφία σχεδόν αποτελείται από Slasher (Suspiria, Deep Red, Opera κλπ.), ποτέ δεν μας δείχνει την ταυτότητα του δολοφόνου συνδυάζοντας το μυστήριο με τον τρόμο και πολλές φορές βάζοντας την κάμερα να παίξει τον ρόλο του θύτη, κι έμμεσα εσένα, τον θεατή. Άλλοτε γνωρίζουμε και την ανθρώπινη πλευρά του ‘τέρατος’, προκαλώντας σύγχυση στην ψυχή μας, όπως στο Peeping Tom (1960), που θεωρείται από τα πρώτα Slasher. Αλλά κυρίως μάσκες! Πάντα κρύβοντας το πρόσωπο, κρύβοντας όχι μόνο την ταυτότητα του δολοφόνου, αλλά μετατρέποντάς τον σε κάτι πέρα από ανθρώπινο στον νου, όπως οι απάνθρωπες πράξεις του.

Αυτές οι ταινίες ουσιαστικά μας προκαλούν να παίξουμε ένα νοσηρό παιχνίδι: να μαντέψουμε ποιος (βάλε τα λεφτά σου στο ‘ποια’) θα επιζήσει. Πέρα από τα γνωστά franchises, η δεκαετία των 80’s είναι γεμάτη από Slasher και θα πρότεινα ανεπιφύλακτα να ξεκινήσεις από τις ταινίες του Dario Argento.

Μια υποσημείωση κάπου εδώ. Φυσικά, μια ταινία τρόμου μπορεί να ανήκει σε παραπάνω από ένα υποείδη.  Το πασίγνωστο Texas Chainsaw Massacre (1974) για παράδειγμα, σηκώνει πολλή συζήτηση για το κατά πόσο είναι slasher ή splatter, δεδομένου ότι περιέχει τον Leatherface, έναν μασκοφόρο δολοφόνο που κατακρεουργεί μια παρέα έναν προς έναν, αλλά περιέχει και σκηνές όπως το αποκρουστικό δείπνο της οικογένειας. Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι μπορεί να ικανοποιήσει τους φαν και των δύο υποειδών.

Disturbing

Ο τίτλος μιλάει από μόνος του. Είναι οι πιο ακραίες, οι πιο νοσηρές, πιο φρικτές ταινίες που έχει δημιουργήσει το σινεμά. Είναι οι ταινίες που θα δοκιμάσουν τα όρια της αποστροφής σου και μπορούν να εμπνεύσουν συζητήσεις επί συζητήσεων για το κατά πόσο είναι όντως ‘σινεμά’, ή μια απέλπιδα προσπάθεια ατάλαντων δημιουργών να αποκτήσουν δημοσιότητα προκαλώντας ντόρο. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι απλή: αν η ταινία διαθέτει ένα αποδεκτό επίπεδο κινηματογραφικής ποιότητας, τότε έχει μια επάξια θέση στο κινηματογραφικό πάνθεον, ανεξαρτήτως περιεχομένου. Ομολογώ ότι δεν έχω δει κάποια ταινία τρόμου σε αυτό το υποείδος, που να ανήκει σε λίστα με τις καλύτερες όλων των εποχών. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι άξιες θέασης.

Ποιο είναι όμως το χαρακτηριστικό αυτών των ταινιών που τις ξεχωρίζει από τα άλλα υποείδη; Είναι ουσιαστικά η χρήση σε επίπεδο πλοκής κάποιων taboo. Πολλές φορές μάλιστα απεικονίζουν εικόνες που θα συναντήσεις σε οποιοδήποτε Splatter (π.χ. ακρωτηριασμούς), αλλά οι Disturbing θα προσδώσουν στην εικόνα τον απαραίτητο ρεαλισμό για να σε ταράξει πραγματικά. Γιατί να τις δει λοιπόν κανείς; Δεν είναι παρά μια μαζοχιστική διάθεση, μια αδυναμία αποστροφής του βλέμματος μπρος στην αποστροφή των εικόνων και μια ανακούφιση όταν αυτό τελειώσει, ίσως και μια αίσθηση περηφάνιας για το ‘επίτευγμα’. Ίσως ακόμα ο πραγματικός κόσμος να φαίνεται πολύ πιο όμορφος απ’ότι σου φαινόταν πριν πατήσεις το Play. Αυτή στην τελική δεν είναι η ουσία του τρόμου;

Μερικές αξιοσημείωτες Disturbing ταινίες είναι: Martyrs (2008), Cannibal Holocaust (1980), Dumplings (2004), Strange Circus (2005). Να διστάσετε πάντως να τις προτείνετε, εκτός κι αν ο συνομιλητής σας ζητήσει κάτι ‘ιδιαίτερο’.

Η συνέχεια στο Μέρος Β’.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά