Τα 7 Επίπεδα του Σινεμά Τρόμου (Μέρος Β’)

by Μαρίνος Πολίτης

Έτοιμοι να συνεχίσετε το ταξίδι σας στην κινηματογραφική κόλαση; Όσοι χάσατε το πρώτο μέρος της ξενάγησης στο σινεμά τρόμου, μπορείτε να το βρείτε εδώ!

Horror

Ο τίτλος αυτού του υποείδους δεν είναι κατατοπιστικός. Αν το παρομοιάζαμε όμως με επίπεδο της κόλασης, θα ήταν το μέρος που συχνάζουν οι δαίμονες κι οι ψυχές που αρνούνται να αποδεχτούν το τέλος τους κι ενίοτε ξαναεπισκέπτονται την Γη… κι ίσως κι ο Σατανάς ο ίδιος. Η άπειρη φιλμογραφία των ταινιών με στοιχειά (G-Horror), εξορκισμούς & δαιμονισμούς, ή απλά δαίμονες που ανακάλυψαν (ή τους ανοίχτηκε) μια δίοδος προς τον κόσμο μας. Κάποιος θα μπορούσε να θεωρήσει τα τρία παραπάνω παραδείγματα, ως τρία διαφορετικά υποείδη, αλλά αυτή είναι μια ταξινόμηση βασισμένη στο περιεχόμενο της πλοκής κι όχι στην ψυχολογική επίδραση. Αυτό το τόσο ευρύ λοιπόν υποείδος εμπεριέχει τόσο μερικές από τις καλύτερες ταινίες του σινεμά τρόμου (The Exorcist), όσο και franchises για ευρεία κατανάλωση (Conjuring Universe) και διαμάντια που αξίζουν την προσοχή κάθε σινεφίλ (It Follows, 2014).

Προσωπικά, χρησιμοποιώ αυτόν τον αφηρημένο τίτλο γιατί αντικατοπτρίζει το ακριβές συναίσθημα που προκαλούν αυτές οι ταινίες. Τρόμο, καθαρό τρόμο. Τρόμος είναι το συναίσθημα που βιώνουμε όταν ο κίνδυνος πλησιάζει, τον αισθανόμαστε γύρω μας αλλά δεν τον βλέπουμε, είναι το συναίσθημα πριν ανοίξουμε την πόρτα μέσα από την οποία ακούγεται ο θόρυβος. Είναι το συναίσθημα του αναπόφευκτου χαμού όταν τελικά το στοιχειό κάνει την εμφάνισή του και μας πλησιάζει αργά, αφήνοντάς μας να επεξεργαστούμε την απόκοσμη του εμφάνιση και την διαπίστευση τελικά ότι αυτός ο κόσμος δεν ανήκει μόνο στους ζωντανούς.

Είναι το σεντούκι με τίτλους το οποίο επικαλούμαστε τόσο συχνά, όταν εμείς οι ίδιοι, ή ο επίδοξος θεατής απέναντί μας, επιθυμούμε να ξεφύγουμε από τον ρεαλισμό και το ‘αίμα’.

Home Invasion

Το σπίτι σου είναι ο ναός σου, είναι το καταφύγιο σου την νύχτα απέναντι στους κινδύνους που κρύβονται σε αυτήν κι εξαπολύονται μόλις χαθεί ο ήλιος της ζωής. Δεν υπάρχει πιο συνταρακτικό συναίσθημα από την παραβίαση αυτού του ναού. Αν παραβιαστούν οι πύλες του, τότε ο φόβος, ο οποίος εξορκίζεται μέσα σε αυτόν τον ναό, ξεχύνεται στην πιο καθαρή μορφή του, ακατανίκητος κι ανυπόφορος, να παγώνει το σώμα και τον νου όπως τίποτα άλλο που έχεις νιώσει ποτέ. Πίσω από μια οθόνη αυτό το συναίσθημα σίγουρα μετριάζεται, παραμένει όμως ισχυρό. Κι ως θεατής οφείλεις να μην είσαι παθητικός, όσο περισσότερο συμπάσχεις με τους ήρωες, τόσο επιτρέπεις στον κινηματογράφο να σε αγκαλιάσει με όλη του την δύναμη.

Οι Home Invasion, που, όπως λέει κι ο τίτλος, αφορούν ταινίες που έχουν ως υπόθεσή τους την εισβολή του ΄κινδύνου’ στο σπίτι των ηρώων (κατά ένα μεγάλο μέρος κι όχι δυό-τρεις σκηνές σε πολλά διαφορετικά σπίτια), δεν θα έπρεπε να είναι ξεχωριστό υποείδος, τουλάχιστον όχι με τα κριτήρια των προηγούμενων. Άλλωστε και το Halloween (1978), ή το Insidious (2010), με βάση αυστηρά το κριτήριο της ‘εισβολής’, θα μπορούσαν να θεωρηθούν Home Invasion ταινίες. Όμως ειδικά τα τελευταία χρόνια έχουν επιχειρήσει πολλοί δημιουργοί να εξαντλήσουν τις δυνατότητες αυτού του τόσο απλού premise κι ακόμα εφευρίσκουν πρωτότυπους τρόπους βεβήλωσης του ναού (The Purge, Better Watch Out, Hush). Με αποτέλεσμα να είναι τόσες πολλές και να αφομοιώνουν τόσα διαφορετικά άλλα υποείδη, που το μόνο κοινό τους αποτελεί η εισβολή, εξού και γιατί το Home Invasion επάξια θεωρείται ξεχωριστό υποείδος. Άλλωστε το συναίσθημα που περιγράφηκε παραπάνω, της ανατριχιαστικά γνώριμης αγωνίας, είναι ένα συναίσθημα που κανένα άλλο υποείδος δεν προκαλεί με τέτοια ένταση.

Home Invasion ταινίες που ξεχωρίζουν κυρίως ως τέτοιες (όχι slasher όπως το Black Christmas) είναι για παράδειγμα: Hush (2016), You’re Next (2011), Funny Games (1997 & 2007)

Human Terror

«Η κόλαση είναι οι άλλοι». Τάδε έφη Ζαν-Πολ Σαρτρ. Ανέκαθεν ήμουν υπέρμαχος αυτής της φράσης, ότι τίποτα τρομακτικότερο της πραγματικότητας, μια πραγματικότητα που καθημερινά πηγαίνει κόντρα στην τέχνη και προσπαθεί να την ξεπεράσει σε φρικαλεότητα. Ή πολύ απλά η τέχνη εμπνέεται από την φρίκη κάποιων, κάποιων που θα μπορούσαν να ζουν στην ίδια γειτονιά με σένα, καλημερίζοντάς σε το πρωί, ενώ τεμαχίζουν το θύμα τους σιγοτραγουδώντας το βράδυ. Ο τρόμος γίνεται ακόμα πιο ανατριχιαστικός όταν γίνεται γνώριμος. Κι όταν παρακολουθείς ένα πλάσμα ομοούσιο, πλασμένο από το ίδιο γενετικό υλικό με σένα, να πραγματοποιεί φρικαλεότητες, η δική σου φρίκη μεγιστοποιείται πολύ περισσότερο από ότι αν ο θύτης είναι ένας δαίμονας της κόλασης.

Είναι σαν ο άρχοντας της κόλασης σε έβαλε να καθίσεις μπρος στην οθόνη για να παρακολουθήσεις τα έργα αυτών που κατέληξαν εκεί. Οι θύτες είναι άνθρωποι, τα θύματα είναι άνθρωποι. Κι εσύ κάνεις την προσευχή σου που αυτά δεν έχουν συμβεί σε σένα. Ακόμη τουλάχιστον…. ίσως μετά από αυτές τις ταινίες να παρακολουθείς με άλλο μάτι τον γείτονά σου που έχει ακόμα ανοιχτά τα φώτα στις 2 τη νύχτα.

Για καλύτερη κατανόηση του υποείδους εξηγώ κάποια παραδείγματα:

Who Can Kill a Child? (1976) – Ποιός πραγματικά; Ακόμη κι αν αυτά σκοτώσουν εσένα…

Les Yeux Sans Visage (1960) – Η αγάπη ενός πατέρα για την κόρη δεν έχει όρια…

The Devil’s Rejects (2005) – Απεχθείς εγκληματίες, κάνουν απεχθείς πράξεις. Έτσι απλά.

Man Bites Dog (1992) – Ο θεατής της διαστροφής ενός δολοφόνου πόσο αθώος είναι;

Psycho

Ίσως και το δημοφιλέστερο υποείδος, η συχνότερη απάντηση αυτών που τους απωθεί το splatter, και πολλές φορές η απάντηση αυτών που θέλουν να δείξουν ότι έχουν ένα πιο εκλεπτυσμένο γούστο στον τρόμο. Ή θέλουν να αποφύγουν τον πιο ξεκάθαρο τρόμο των Horror. Σαν να περιπλανάσαι στην κόλαση ψάχνοντας για γρανίτα. Και τελικά αυτό που θα πάρεις είναι κάτι που μοιάζει με γρανίτα, αλλά μετά την πρώτη στιγμή δροσιάς, θα ανοίξεις τα μάτια και θα δεις τα σκουλήκια να αναβλύζουν, ενώ ο κόσμος γύρω σου θα μετατραπεί από μια ιδεατή παραλία, στη φυλακή που κρύβονται οι χειρότεροι εφιάλτες που έχεις δει ή οραματιστεί ποτέ. Γιατί αυτό είναι ο ψυχολογικός τρόμος. Το επίπεδο που αναζητά τους εφιάλτες σου, τις ευάλωτες ρωγμές του μυαλού σου, την αίσθηση ότι η πραγματικότητα που εμπιστεύεσαι είναι τόσο αληθινή όση κι αξιοπιστία των εικόνων που σου παρουσιάζει αυτό.

Κι επειδή αυτό το υποείδος οφείλει να μην είναι φυσιολογικό, αναγνωρίζει κανείς δύο ακόμα υποεπίπεδα του υποεπιπέδου. Η πρώτη περίπτωση είναι να ζει κανείς την παράνοια από την πλευρά του ήρωα, να γίνεσαι συνεπιβάτης στην παρακμή του νου και να καταλήγεις να μην εμπιστεύεσαι ούτε εσύ ο ίδιος αυτά που βλέπεις, γιατί ο  αφηγητής σου αποδεικνύεται ολοένα και πιο αναξιόπιστος: A Tale of Two Sisters (2003), Repulsion (1965)

Η δεύτερη περίπτωση είναι να παραμένεις απομακρυσμένος θεατής, παρατηρώντας τα αποτελέσματα της παράνοιας, τα έργα ανθρώπων που υπέκυψαν σε αυτήν και την προσπάθεια των ηρώων να αντιμετωπίσουν το απρόβλεπτο: Blue Velvet (1986), Audition (1999)

Αν συζητήσετε μεταξύ σας κι εξερευνήσετε κι άλλο τους αμέτρητους διαδρόμους αυτής της κόλασης, θα βρείτε κι άλλα δωμάτια, μικρότερα, που μπορεί να είναι ακριβώς το ιδανικό σκοτάδι στο οποίο θέλετε να εκθέσετε τους αμφιβληστροειδείς σας και την καρδιά σας.

Ιστορικές ταινίες τρόμου (Black Sunday, 1960), Τέρατα (The Host, 2006), Θρησκευτικές (Midsommar, 2019), Found-footage (REC, 2007), Στοιχειωμένα σπίτια (The Haunting, 1963) κι άλλα, κι άλλα, κι άλλα… η κόλαση αυτή είναι απύθμενη. Το μόνο που επιχείρησα να προσφέρω είναι έναν βασικό χάρτη. Καλή εξερεύνηση!

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά