Φιλοσοφώντας για το Φανταστικό με τις Δήμητρα Νικολαϊδου και Βάγια Ψευτάκη

by Ιλέην Ρήγα

Λίγες μέρες πριν το σεμινάριο τους στο Φantasticon και ενώ βρίσκονταν στο διεθνές συνέδριο του φανταστικού στο πανεπιστήμιο του Münster, οι συγγραφείς και καθηγήτριες δημιουργικής γραφής Δήμητρα Νικολαῒδου και Βάγια Ψευτάκη μοιράστηκαν μαζί μου τις σκέψεις, τις εντυπώσεις, την μέχρι τώρα πλούσια εμπειρία τους αλλά και τις “προβλέψεις” τους σε ότι αφορά το Φανταστικό στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Μόνο σε ότι αφορά την δομή μοιάζει με μια τυπική συνέντευξη. Στην ουσία, πρόκειται μια συζήτηση γεμάτη γνώσεις και αστείρευτο χιούμορ πάνω σε θέματα του Φανταστικού που λατρεύουμε να αναλύουμε. Το πήγαμε λίγο παραπέρα, δίνοντας έναν “φιλοσοφικό” τόνο, όπως γίνεται όταν βρίσκεσαι με καλή παρέα που σας ενώνει η κοινή αγάπη για ένα θέμα – αναλύεις και το θέμα καθαυτό, αλλά και τις προσωπικές σου σκέψεις και οράματα.
Ελπίζουμε να απολαύσετε την ανάγνωση της “κουβέντας” μας με τον ίδιο ενθουσιασμό που απολαύσαμε και μεις την καταγραφή της!

Την Κυριακή 2 Οκτώβρη στις 11:00 – 13:00 στα πλαίσια του Φantasticon 2016 θα πραγματοποιηθεί ομιλία από τις Βάγια Ψευτάκη και Δήμητρα Νικολαΐδου με θέμα:
«Κοσμοπλασία – Χαρακτήρες – Πλοκή: Ο Δρόμος Από τη Φαντασία στο Βιβλιοπωλείο»
(Στο αμφιθέατρο του 2ου ορόφου στο κτήριο της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης – Μασσαλίας 22)

Τι σας ώθησε στο να ασχοληθείτε σε επίπεδο διδακτορικού με τη λογοτεχνία – και την κουλτούρα εν γένει – του φανταστικού;

Όπως ο Σαμ που κατέληξε κακήν-κακώς στο Citadel στο Game of Thrones, δεν είχα ακριβώς επιλογή! Τις καλύτερες πιθανότητες επιτυχίας, τις έχεις πάντα όταν κάνεις αυτό που σε πωρώνει πραγματικά. Προσωπικά με συναρπάζουν τα παιχνίδια ρόλων (RPG) και έτσι θέλησα να ερευνήσω σε βάθος το πώς και το γιατί. Δεν απογοητεύτηκα – σήμερα μελετώ την αλληλεπίδραση των παιχνιδιών αυτών με την κουλτούρα και τη λογοτεχνία του φανταστικού και όσο πιο βαθιά εξετάζω το θέμα, τόσο πιο πλούσιο αποδεικνύεται. Υπάρχει πάντα ο φόβος ότι, όταν καταπιάνεσαι ακαδημαϊκά και επαγγελματικά με ένα θέμα, παύεις να το απολαμβάνεις αφού ο μελετητής αναγκαστικά  πρέπει να διατηρεί μια απόσταση από το αντικείμενο. Ωστόσο στην περίπτωσή μου, μπορώ να πω ότι έχω πλέον πολύ περισσότερη εκτίμηση -και φυσικά, πολύ περισσότερες απαιτήσεις- από το φανταστικό, έχοντας δει πια πόσο μεγάλες είναι οι πραγματικές του δυνατότητες.

Ποια θα είναι τα επόμενα συγγραφικά / επαγγελματικά σχέδια;

Στις 2 Οκτωβρίου θα είμαστε και πάλι στο Φantasticon στην Αθήνα μαζί με τη Βάγια Ψευτάκη, για να παραδώσουμε ένα ολοκληρωμένο σεμινάριο πάνω στη Δημιουργική Γραφή του φανταστικού. Η είσοδος είναι ελεύθερη!

Στις 13 Οκτωβρίου, ξεκινάμε στον Κήπο της Θεσσαλονίκης ένα εξειδικευμένο εργαστήριο γραφής αφιερωμένο στο fantasy, το sci-fi, το horror και φυσικά κάθε είδος του φανταστικού, όπως ο μαγικός ρεαλισμός και το new weird. Το πρώτο μας μάθημα θα είναι φυσικά ανοιχτό στο κοινό. Το περσινό σεμινάριο πήγε εξαιρετικά και ήδη κάποιοι μαθητές εκδίδουν τα πρώτα τους διηγήματα, οπότε ανυπομονούμε.

Ταυτόχρονα δουλεύουμε πάνω στο περιοδικό mystery, το οποίο έχει κάνει εδώ κι ένα χρόνο τη δική του στροφή στο φανταστικό. Μάλιστα πρόσφατα εγκαινίασε τη σειρά βιβλίων mystery house, από την οποία θα δείτε πολλά έργα του είδους.

Συγγραφικά, πρόκειται σύντομα να εκδοθούν δυο διηγήματά μου σε ανθολογίες: το Blue Wedding στο “After the Happily Ever After” της Transmundane Press, και το Δέρμα που Ανθίζει στο “Αντίθετο Ημισφαίριο IV” της ελληνικής Gamecraft.  Γενικά, η συγγραφή διηγημάτων και άρθρων για περιοδικά του εξωτερικού δεν σταματάει ποτέ, αφού όλο και κάτι θα σου δώσει ιδέες και έναυσμα αναγκάζοντάς σε να ξενυχτήσεις άλλη μια φορά.

Το κυριότερο συγγραφικό εγχείρημα ωστόσο, πάλι μαζί με τη Βάγια Ψευτάκη, είναι ένα μυθιστόρημα φαντασίας που ξεκίνησε σαν πείραμα γραφής, και απειλεί να καταλήξει τριλογία. Έχουμε δώσει στον εαυτό μας ένα χρόνο διορία για να το ολοκληρώσουμε.

Από την άλλη μπορεί να τα παρατήσω όλα και να τρέξω να κρυφτώ κυνηγημένη από τα deadlines στη Νάρνια – αλλά για την ώρα, αγαπώ όλα μας τα projects.

Πώς μπορεί κάποιος να εκμεταλλευτεί τέτοιου είδους σπουδές στην Ελλάδα;

Καλή ερώτηση! Σας παρακαλώ μόλις την απαντήσει κάποιος να μου πείτε κι εμένα. Πέρα από την πλάκα βέβαια, η άποψή μου είναι πως πάντα πρέπει κάνεις τις σπουδές που αγαπάς πραγματικά, γιατί εκεί θα είσαι πιο δημιουργικός και πιο εφευρετικός, οπότε από εκεί θα προκύψουν και οι ιδέες που θα σε κάνουν να ξεχωρίσεις κι επαγγελματικά. Εμείς για παράδειγμα συνδυάσαμε τις σπουδές για το φανταστικό και τις σπουδές στη δημιουργική γραφή, για να δημιουργήσουμε ένα εξειδικευμένο εργαστήριο για όσους θέλουν να ξεχωρίσουν στο είδος — κι αυτή είναι μόνο η αρχή.

Αν θες να σχεδιάσεις παιχνίδια, να οργανώσεις συνέδρια, να αρθρογραφήσεις, ίσως και εν καιρώ να διδάξεις, οι σπουδές θα σου δώσουν το υπόβαθρο που θα κάνουν τη δική σου δουλειά να έχει σημαντικό πλεονέκτημα στην αγορά. Δεν θα το φανταζόμουν ποτέ, αλλά αυτές οι σπουδές στο φανταστικό μου έφεραν περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες και περισσότερη αναγνώριση από ότι το πρώτο μου πτυχίο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, που υποτίθεται πως είναι η συνετή επιλογή. Και χωρίς να υποτιμώ το ρόλο της τύχης, βοηθά να είσαι συνεργάσιμος και ανοιχτός σε ιδέες.

Η επαγγελματική σας εμπειρία τι σας έχει δείξει σχετικά με το ελληνικό αναγνωστικό και συγγραφικό κοινό;

Η απάντηση θέλει έξτρα διδακτορικό, αλλά θα προσπαθήσω να το μαζέψω!

Χαίρομαι που το γράψιμο είναι κάτι σαν εθνικό μας σπορ – πρόκειται για έναν εξαιρετικό τρόπο να εκφραστείς και να μοιραστείς. Ζούμε ωστόσο κι ένα παράδοξο: από τη μια στη χώρα μας βλέπουμε τη γραφή σαν κάτι θαυμαστό, σχεδόν ανεβασμένο σε βάθρο, κι από την άλλη βλέπουμε τους συγγραφείς σαν ψώνια, που απλά κάνουν το κέφι τους και δεν είναι να τους πάρεις και στα σοβαρά (εκτός αν είναι οι κολλητοί σου). Ιδανικά, θα έπρεπε να βλέπουμε το γράψιμο σαν μια ακόμα δουλειά, όπως η δουλειά του δασκάλου ή του νοσοκόμου. Σίγουρα, η συγγραφή έχει τη μαγεία της, και σίγουρα μια λασκαρισμένη βίδα τη χρειάζεται, αλλά η διαδικασία δεν είναι τόσο αποκομμένη από την πραγματικότητα όσο προσποιούμαστε.

Από την άλλη ήρθε η ώρα να έχουμε περισσότερες απαιτήσεις, και από τον εαυτό μας όταν γράφουμε, και από τους συγγραφείς που διαβάζουμε. Στερηθήκαμε την παρουσία μιας ελληνικής σκηνής του φανταστικού για τόσο καιρό, που για την ώρα είμαστε ακόμα ενθουσιασμένοι που έχουμε την ευκαιρία να γράψουμε και να μοιραστούμε αυτό που κάνουμε. Σταδιακά ωστόσο, πρέπει να ανεβάσουμε τον πήχη. Στόχος δεν είναι να δούμε το όνομά μας τυπωμένο, στόχος είναι να εκφράσουμε ό,τι δυνατότερο έχουμε μέσα μας.

Δείτε την συνέντευξή τους στην εκπομπή της Ερτ3 “Κοντραπούντο” (Φεβρουάριος 2016).

Είναι στα προσεχή σας σχέδια η ίδρυση κάποιας σχολής δημιουργικής γραφής;

Για να πω την αλήθεια, είμαστε πολύ ευχαριστημένες με τις συνεργασίες μας μέχρι τώρα.

Ποια είναι τα βασικότερα λάθη που βλέπετε να επαναλαμβάνονται στο ελληνικό fantasy;

Το Υπουργείο Υγείας προειδοποιεί: ακολουθεί κριτική με δασκαλίστικο ύφος.

Το βασικό μας λάθος είναι ότι επαναλαμβάνουμε τις ίδιες και τις ίδιες ιστορίες. Ναι, όλοι αγαπάμε τα κλασσικά έργα και τα φανταστικά αρχέτυπα: τον Κόναν, τις ιστορίες του Λάβκραφτ, την εικόνα ενός αθώου παγιδευμένου στο σκοτεινό δωμάτιο μιας ερειπωμένης πολυκατοικίας. Ωστόσο το ζητούμενο είναι να χωνέψουμε αυτές τις ιστορίες, και να τις πάμε ένα βήμα παρακάτω. Αν απλά επαναλάβουμε την ίδια ιστορία στα ελληνικά, χωρίς να προσθέσουμε τη δική μας προσωπική πινελιά, δεν καταφέραμε κάτι. Ακόμα φοβόμαστε να εξερευνήσουμε, να γράψουμε κάτι πραγματικά διαφορετικό, και έτσι το είδος λιμνάζει.

Το δεύτερο μας λάθος, είναι η έλλειψη τεχνικής. Συχνά κάποιος αναρωτιέται τι μπορεί να του δώσει ένα σεμινάριο, αφού το ταλέντο ή το έχεις ή δεν το έχεις. Στην πραγματικότητα βέβαια, ταλαντούχοι συγγραφείς κυριολεκτικά χαντακώνονται επειδή η ιστορία τους βαραίνει από τεχνικά λάθη από τα οποία θα τους προστάτευε ένα σεμινάριο (ή ίσως ακόμα και μερικά καλά βιβλία).

Είναι π.χ. απίστευτο πόσο πολύ διατηρείται από συνήθεια, στο λογοτεχνικό μας γράψιμο, η φόρμα της έκθεσης που γράφαμε στο σχολείο. Ή πόσο λάθος χρησιμοποιούμε τα επίθετα. Όλα αυτά όμως μειώνουν το τελικό αποτέλεσμα και δεν μας αφήνουν να προχωρήσουμε στο επόμενο επίπεδο. Κολλάμε.

Πώς σας αντιμετωπίζουν στην Ελλάδα όταν μαθαίνουν ποιο είναι το πεδίο σπουδών σας;

Με ενθουσιασμό, και όχι μόνο στην Ελλάδα αφού ακόμα το πεδίο είναι καινούριο διεθνώς. Πολλοί νοιώθουν δικαιωμένοι βλέποντας το χόμπυ τους, που μέσα μας όλοι ξέρουμε πως έχει τεράστιες δυνατότητες, να ερευνάται ακαδημαϊκά. Εδώ βέβαια θέλω να πω πως όσο φευγάτο και να είναι το θέμα που ερευνάς, πάντα το προσεγγίζεις μέσα από μια καλά εδραιωμένη θεωρία. Για παράδειγμα εγώ μελετώ το D&D μέσα στα πλαίσια της Αφηγηματικότητας και των Πολιτισμικών Σπουδών, που σημαίνει πως δεν γλιτώνω να περνάω τις μέρες μου θαμμένη κάτω από τετράτομα βιβλία. Μην με λυπάστε όμως, περνάω καλά ανακαλύπτοντας τι σχέση έχει ο μεταμοντερνισμός με το εικοσάζαρο.

Να πω βέβαια πως έχω μιλήσει με συνάδελφο που ερευνά τη σχέση πορνογραφίας και Χάρυ Πόττερ και πληρώνεται για αυτό, οπότε μπροστά της εγώ ανήκω στους κλασσικούς.

Το γράψιμο έχει πολλά να μας δώσει και αξίζει να επενδύσουμε χρόνο για να εξαφανίσουμε από το δρόμο μας τα εμπόδια. Υπάρχουν πλέον στον κόσμο του φανταστικού εξαιρετικές τάσεις, νέες ιδέες, ευκαιρίες.

14489701_10153952781725886_227636975_oΣυγγραφή ή διδασκαλία; Πού χτυπάει η καρδιά πιο δυνατά και πόσο εύκολο είναι να συνδυαστούν;

Συγγραφή. Δεν είμαι δασκάλα παντός καιρού – μπορώ να διδάξω μόνο αυτό που αγαπάω και στο οποίο έχω εντρυφήσει σε βάθος. Επιλέξαμε να κάνουμε αυτά τα εργαστήρια και σεμινάρια επειδή ξέρουμε καλά το είδος και θέλουμε να συνεισφέρουμε σε αυτό που αγαπάμε. Περάσαμε καλά, και βλέπουμε τους μαθητές μας να εκδίδουν δουλειές τους, οπότε συνεχίζουμε ακάθεκτες.

Η συγγραφή από την άλλη δεν είναι επιλογή, είναι ανάγκη. Σταματάω εδώ για να μην πέσουμε στο κλισέ του βασανισμένου καλλιτέχνη.

Τι θα μάθουμε στην φετινή ομιλία σας στο Φantasticon και πού μπορεί κάποιος να έρθει να σας παρακολουθήσει ξανά; (σε μαθήματα, σεμινάρια κλπ)

Πέρσι κάναμε μια γενικότερη εισαγωγή στο είδος. Φέτος, παρατηρήσαμε πως πολλοί συγγραφείς ξεκινάν να γράψουν και κάπου τελικά κολλάνε, αφήνοντας το έργο τους στη μέση. Αποφασίσαμε λοιπόν να επικεντρωθούμε σε τρεις πυλώνες: κοσμοπλασία, χαρακτήρες και πλοκή. Θέλουμε να δώσουμε πολύ στοχευμένες συμβουλές και συγκεκριμένα εργαλεία που να οδηγούν κάποιον από την αρχή μέχρι τη στιγμή που θα γράψει ΤΕΛΟΣ. Σκοπεύουμε να δώσουμε πολύ πρακτικά tips. Θα επισημάνουμε κοινά λάθη, παγίδες και διάφορους σκοπέλους και φυσικά, θα μιλήσουμε και για το τι συμβαίνει αφού έχεις έτοιμο το χειρόγραφο, γιατί και ο εκδοτικός κόσμος έχει τα θέματά του και καλό είναι να είμαστε προετοιμασμένοι.

Από εκεί και πέρα, θα βρισκόμαστε όπως είπαμε στον Κήπο, διδάσκοντας εξειδικευμένα Δημιουργική Γραφή του φανταστικού.

Τι θα συμβουλεύατε όσους επιχειρήσουν να επεκτείνουν τις σπουδές στους στον τομέα της συγγραφής λογοτεχνίας του φανταστικού;

Μη διστάζετε. Το γράψιμο έχει πολλά να μας δώσει και αξίζει να επενδύσουμε χρόνο για να εξαφανίσουμε από το δρόμο μας τα εμπόδια. Υπάρχουν πλέον στον κόσμο του φανταστικού εξαιρετικές τάσεις, νέες ιδέες, ευκαιρίες. Το δυναμικό μας μπορεί να είναι τεράστιο, αλλά για να αναδειχτεί πρέπει να του δώσουμε σημασία. Επιπλέον οι όποιες σπουδές αποτελούν α) κίνητρο για να στρωθείς β) ευκαιρία να ασχοληθεί κάποιος σοβαρά με τη δουλειά σου πριν την εμφανίσεις παραέξω και γ) ευκαιρία να συναντήσεις άτομα με τα ίδια ενδιαφέροντα που θα λειτουργήσουν ως ο κύκλος σου. Τα διηγήματα που έχω πουλήσει έξω, ξεκίνησαν ως ιδέες σε εργαστήρια.

Μιλήστε μας για την εμπειρία συμμετοχής σε ένα διεθνές συνέδριο αφιερωμένο στο Φανταστικό. Ποιος ήταν ο βασικός σκοπός του και τι νέες γνώσεις προσέφερε στην προσέγγιση και εξέλιξη του Φανταστικού;

Η πιο πρόσφατη εμπειρία μου ήταν στο συνέδριο «The Fantastic Now: Research in the Fantastic in the 21st Century» το οποίο διοργανώθηκε στο πανεπιστήμιο του Münster στη Γερμανία. Είναι απλά εκπληκτικό να βρίσκεσαι ανάμεσα σε άτομα που παίρνουν το φανταστικό τόσο σοβαρά όσο του αξίζει. Είναι ένα είδος που πάντα είχε το ρεύμα του αλλά πλέον βρίσκεται παντού – από τις πιο δημοφιλείς σειρές μέχρι παιχνίδια όπως το Pokemon Go, οπότε δεν έχει νόημα να αγνοούμε την επίδραση που μας ασκεί. Το συνέδριο εξέταζε λοιπόν το πού πρέπει να επικεντρωθεί η έρευνα τώρα, που η τεχνολογία και η εξέλιξη της θεωρίας έχουν πολλαπλασιάσει τις εκφάνσεις του φανταστικού και επιτρέπουν στον κόσμο να σχετιστεί αλλιώς με το είδος. Είναι διαφορετικό να διαβάζεις ένα βιβλίο και διαφορετικό να παίζεις ΜΜΟ, διαφορετικό να ανεβάζεις το Όνειρο Θερινής Νυκτός και διαφορετικό να γράφεις fan fiction για το Supernatural – όλα όμως συνθέτουν το παζλ που λέγεται Φανταστικό και όλα εξετάστηκαν.

Εκεί φάνηκε και πόσο διαφορετικά πράγματα αποκομίζει κανείς από το φανταστικό. Άλλοι ερευνούσαν τις κοινωνικές πτυχές, άλλοι το πόσο εύκολα ή δύσκολα καταδύεται κανείς σε ένα φανταστικό έργο, άλλοι έψαχναν τις πρακτικές εφαρμογές, άλλοι την ιστορικότητα. Οι δυνατότητες είναι άπειρες.

Το μεγάλο ερώτημα πάντως, ήταν το πώς θα εξελιχθεί το φανταστικό τώρα που γράφουν πλέον με μεγαλύτερη ευκολία γυναίκες, μειονότητες, μη Αγγλοσάξονες…

Υπήρξε κάτι που να σας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στο συνέδριο;

Δεν θα μείνω στην έρευνα, θα μείνω στο πόσο πρόθυμοι ήταν όλοι – καθηγητές, ερευνητές, συγγραφείς – να μοιραστούν, να επικοινωνήσουν και να ανταλλάξουν ιδέες. Σπάνια έχω δει σε συνέδριο τους συμμετέχοντες να γίνονται τόσο εύκολα παρέα με το που τελείωνε η παρουσίαση. Ίσως επειδή είμαστε οι outsiders και ήταν εξαιρετικό να συναντάς τη «φυλή» σου, ίσως επειδή προερχόμασταν από διαφορετικά πεδία αλλά όλοι είχαμε πάθος με το αντικείμενό μας… το φανταστικό πάντως το κάνει αυτό: δημιουργεί συντροφιές.

Πώς αντιμετωπίζει η σύγχρονη Ευρώπη το φανταστικό σαν λογοτεχνικό είδος;

Παραδόξως, ακόμα υπάρχει προκατάληψη και άρνηση από εκδότες, ερευνητές και δημοσιογράφους να αναγνωρίσουν το είδος, κατατάσσοντάς το απευθείας στην παραλογοτεχνία. Ο πολύς Καζούο Ισιγκούρο δέχτηκε μεγάλη επίθεση επειδή το τελευταίο του βιβλίο είχε φανταστικά στοιχεία, το ίδιο και ο βραβευμένος David Mitchell. Υπάρχουν συγγραφείς που αρνούνται μετά βδελυγμίας πως γράφουν sci-fi, για να μην  τους μείνει η ρετσινιά. Θυμάμαι ακόμα πως όλοι οι τηλεκριτικοί όταν έπιαναν το Game of Thrones ξεκινούσαν «Συνήθως δεν διαβάζω fantasy αλλά…» λες και χρειάζεται disclaimer για να μην παρεξηγηθούν. Ακόμα και σε προγράμματα δημιουργικής γραφής κάποιοι (όχι βέβαια όλοι) οι καθηγητές αντιδρούν όταν οι φοιτητές τους στρέφονται στο είδος.

Τι να πω, ζηλεύουν τους δράκους που όλοι οι φανταζάδες έχουμε παρκαρισμένους στο πεζοδρόμιο.

Από την άλλη βέβαια, η κοινότητα του φανταστικού έξω είναι αρκετά οργανωμένη και μεγάλη για να μην πτοείται για πολύ. Ο πήχης είναι ανεβασμένος, τα σχετικά μέσα άφθονα. Κάποιοι μπορεί να σνομπάρουν το είδος, αλλά όσοι ασχολούνται, δεν το βλέπουν σαν πάρεργο, μετατοπίζουν τα όρια της λογοτεχνίας, μιας και το είδος προσφέρεται για πειραματισμούς. Κοινώς γίνονται άλματα και, μια και τα σύνορα γίνονται ολοένα και πιο λεπτά, καλό είναι να δούμε κι εμείς τον εαυτό μας όχι σαν outsiders αλλά σαν μέλη αυτής της «σύγχρονης Ευρώπης».

Η λογοτεχνία του φανταστικού πάντα προέκυπτε από την ανάγκη να αναμετρηθούμε με τα προβλήματα του καιρού μας. Για αυτό άλλωστε έχουμε ουτοπίες, δυστοπίες, την πάλη του καλού και του κακού.

Υπάρχει χώρος και, κυρίως, τρόπος να εξελιχθεί αυτό το είδος της λογοτεχνίας; Πόσο εύκολο είναι να πειραματιστούμε με νόρμες που δεν βασίζονται πάνω στα κλασσικά μοτίβα του φανταστικού;

Το είδος έχει ήδη εξελιχθεί. Πλέον δεν μιλάμε μόνο για fantasy, sci-fi και horror αλλά για μαγικό ρεαλισμό, steampunk, new weird, slipstream… δεν υπάρχουν όρια. Κάποιος σαν τον Abercrombie ή τον Richard K. Morgan μπορεί να γράφει με ήρωες για κάπες και σπαθιά και όμως ταυτόχρονα να καταλύει τα στερεότυπα. Άλλοι, όπως ο VanDermeer και η Valente, μπορεί να καταλύουν τους κανόνες της λογοτεχνίας όπως τους ξέρουμε, γράφοντας σε εντελώς νέες φόρμες.

Ένας λόγος φυσικά, είναι ότι πλέον υπάρχουν φωνές που παλιά δεν θα ακούγονταν στο είδος. Η N. K. Jemisin για παράδειγμα ως Αφροαμερικανίδα, δεν αντλεί από τα κλασσικά αγγλοσαξονικά πρότυπα. Ο Clive Barker δεν θα διστάσει να βάλει έναν ομοφυλόφιλο ήρωα. O John Chu παρουσιάζει έναν ασιατικό σουρεαλισμό που εκ των πραγμάτων θα διαφέρει από τα όσα έχουμε συνηθίσει. Το είδος ανανεώνεται και επειδή έχει κορεστεί, και επειδή πλέον ολοένα και περισσότεροι δημιουργοί αποκτούν φωνή.

Αν τώρα θέλουμε κι εμείς «κομμάτι από την πίτα», όχι, η λύση δεν είναι να γράψουμε για ένα βαμπίρ που φοράει φουστανέλα (αν και αν αυτό σας εκφράζει μη διστάσετε). Πρέπει να μάθουμε καλά τους κανόνες των κλασσικών, να τους χωνέψουμε, κι έπειτα να αφεθούμε να γράψουμε αυτό που πραγματικά μας μιλάει. Να έρθουμε σε επαφή με τη δική μας φωνή με σεβασμό σε όσους προηγήθηκαν αλλά χωρίς μίμηση. Φυσικά θέλει εξάσκηση, θέλει προσπάθεια και θέλει να φάμε τα μούτρα μας αλλά καλύτερα αυτό παρά να γράψουμε το χιλιοστό κλώνο του Κόναν.

Τι προβλέπουν οι ερευνητές για το μέλλον της φανταστικής λογοτεχνίας;

Αν και οι κρυστάλλινες σφαίρες μας έχουν άπειρα παράσιτα αυτές τις μέρες, με όλες τις απότομες αλλαγές στην τεχνολογία να ανατρέπουν τις κλασσικές φόρμες (πχ ιστοσελίδες όπως η nyctophilia επέτρεψαν σε πολύ κόσμο να αποκτήσει φωνή χωρίς την παρέμβαση εκδοτικών, πράγμα που δεν θα μπορούσε κανείς να προβλέψει πριν μερικά χρόνια), το σίγουρο είναι πως το φανταστικό δεν είναι απλά λογοτεχνικό είδος. Είναι ένας τρόπος να βλέπεις τον κόσμο. Κοινώς, είναι εδώ για να μείνει, και όσο ο κόσμος γίνεται πιο ανοιχτός, θα αποκτά ολοένα και περισσότερες εκφάνσεις.

Έχει επηρεάσει η πολιτική και κοινωνική κρίση του 21ου αιώνα τη λογοτεχνία του φανταστικού; Και αν ναι, πώς;

Η λογοτεχνία του φανταστικού πάντα προέκυπτε από την ανάγκη να αναμετρηθούμε με τα προβλήματα του καιρού μας. Για αυτό άλλωστε έχουμε ουτοπίες, δυστοπίες, την πάλη του καλού και του κακού. Από τα οικολογικά μηνύματα του Paolo Bacigalupi ως τις διακριτικές προειδοποιήσεις της Charlie Jane Anders, όλες οι ιστορίες που λέμε είναι ο τρόπος μας να σχετιστούμε με τον κόσμο μας και θα αντικατοπτρίζουν τα όσα μας απασχολούν. Το φανταστικό είναι η λογοτεχνία της απόδρασης, αλλά αργά ή γρήγορα οι θιασώτες ανακαλύπτουν πως δραπετεύουν προς τον πραγματικό τους εαυτό.

Βιογραφικά

Δήμητρα Νικολαΐδου

14489009_10153952781785886_820257993_oΗ Δήμητρα Νικολαΐδου κάνει το διδακτορικό της πάνω στα παιχνίδια ρόλων και τη λογοτεχνία του φανταστικού στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εργάζεται εδώ και δέκα χρόνια στο χώρο των εκδόσεων ενώ είναι υπεύθυνη δημιουργικού για το περιοδικό Mystery. Διαθέτει πιστοποιητικά δημιουργικής γραφής από τα πανεπιστήμια Iowa, Welseyan και Open University. Μαζί με τη Βάγια Ψευτάκη διδάσκει το εξειδικευμένο εργαστήριο fantasy, sci-fi και horror στη Θεσσαλονίκη.
Άρθρα της έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και ιστοσελίδες στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Atlas Obscura, Cracked.com, ABATON, Ιστορικά Θέματα κτλ). Έχει κερδίσει στο διαγωνισμό speculative fiction Wyrm’s Gauntlet 2015. Διηγήματά της πρόκειται να περιληφθούν στο After the Happily Ever After (Transmundane Press) και Αντίθετο Ημισφαίριο 4 (Gamecraft). Χρειάζεται μόνιμα διακοπές αλλά ευτυχώς δραπετεύει τακτικά στους δικούς της φανταστικούς κόσμους.

Βάγια Ψευτάκη

%ce%b2%ce%ac%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%88%ce%b5%cf%85%cf%84%ce%ac%ce%ba%ce%b7-%ce%b5%ce%bd%cf%85%ce%b4%cf%81%ce%af%ce%b1Η Βάγια Ψευτάκη διαθέτει MA στη δημιουργική γραφή από το πανεπιστήμιο του Kingston. Έχει εκδώσει την Ενυδρία από τις εκδόσεις Ars Nocturna και συμμετέχει στην ανθολογία “Αντίθετο Ημισφαίριο” της Gamecraft.

Έχει μεταφράσει έργα στο χώρο του φανταστικού (Το Αντικλείδι, Το Υφαντό του Βαμπίρ κτλ) και της Δημιουργικής Γραφής (Εγχειρίδιο Δημιουργικής Γραφής).

Διδάσκει από το 2015 το εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής Fantasy Meets Reality.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά