Stephen King: λογοτεχνικό ορόσημο ή μηχανή παραγωγής βιβλίων;

by Μαρκέλλα Ευθυμίου Βελαέτη

Αν γράφεις (ή ζωγραφίζεις ή χορεύεις ή φιλοτεχνείς γλυπτά ή τραγουδάς), κάποιος θα προσπαθήσει να σε κάνει να αισθανθείς χάλια γι’ αυτό

Stephen King

Ο Stephen Edwin King, γεννημένος στις 21 Σεπτεμβρίου του 1947 στο Μέιν των ΗΠΑ και ταγμένος στην συγγραφή βιβλίων, κυρίως τρόμου, κατάφερε να δημιουργήσει πάνω από 50 μυθιστορήματα, 200 διηγήματα και πωλήσεις που ξεπερνάνε τα 350.000.000 αντίτυπα. Ανά τα χρόνια έχει τιμηθεί με τα βραβεία Bram Stoker, Lotus, ΡΕΝ, το  Μετάλλιο Διακεκριμένης Συνεισφοράς από το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ,  το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών των ΗΠΑ και έχει βραβευτεί από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, από την Βρετανική, Αμερικανική αλλά και Διεθνή Ένωση Συγγραφέων Τρόμου. Ένα μεγάλο ποσοστό των μυθιστορημάτων αλλά και διηγημάτων του έχει μεταφερθεί στις οθόνες μέσω ταινιών αλλά και τηλεοπτικών σειρών, όπως Το Αυτό, Μίζερι, Το Πράσινο Μίλι, Σάλεμς Λοτ, Η Λάμψη, ο Θόλος, 11/22/63, Ο κύριος Μερσέντες, Το Παιχνίδι του Τζέραλντ κ.α. Συνοπτικά, ο Stephen King πολύ εύκολα μπορεί να θεωρηθεί ένας από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς του αιώνα μας.

Κάποιος που ανακαλύπτει το έργο του μπορεί ξεκάθαρα να αντιληφθεί πως υπάρχει μια εμβληματική ποικιλία στη θεματολογία του. Μπορεί να διαβάσει μεταξύ άλλων για ψυχικά ασταθείς και βίαιους συζύγους, αιμοβόρα σκυλιά, νεκροταφεία με παράξενες πύλες σε άλλους κόσμους, βρικόλακες, προβληματισμένους εφήβους συχνά με περίεργες δυνάμεις, μάχες μεταξύ Καλού και Κακού, δολοφόνους, ταξίδια στο χρόνο αλλά και κοινωνικοπολιτικά θέματα.

Με τον καιρό, ανοίγοντας σε πολλούς λάτρεις της λογοτεχνίας του φανταστικού το θέμα «Stephen King» παρατήρησα ένα μεγάλο ποσοστό να στέκεται αρνητικό απέναντι στον εν λόγω συγγραφέα, απαξιώνοντάς τον ως «γραμμή παραγωγής βιβλίων» και «επιφανειακό» που έχει ως αυτοσκοπό το κέρδος μέσα από την λογοτεχνική αστάθεια ή την ανικανότητα να παραμείνει πιστός σε ένα συγκεκριμένο είδος. Εδώ λοιπόν, είναι και το σημείο που ξεκίνησα να προβληματίζομαι.

Ένας άνθρωπος ή καλύτερα ένας συγγραφέας με το όνομα, την υπόσταση και τις πωλήσεις του King, έχει άραγε ανάγκη να γίνει σκλάβος του κοινού του για να παραμείνει στην κορυφή;

Θεωρώ πως όχι. Είναι κοινώς αποδεκτό πως ο καλλιτέχνης μέχρι ενός σημείου προσπαθεί να ευχαριστήσει το κοινό του. Εξάλλου είναι κι αυτό ένα μέρος της δουλειάς του. Μιλώντας όμως για έναν συγγραφέα, ο οποίος συνεχίζει να γράφει μέχρι και σήμερα στα 72 του έτη και με αρκετά ποιοτικό λογοτεχνικό γούστο και πρότυπα (Edgar Allan Poe, Η. P. Lovecraft, Ray Bradbury…) το επιχείρημα αυτό καταλήγει στην σφαίρα του απίθανου. Το να ακολουθείς πάντα τις επιθυμίες των αναγνωστών σου με μόνο σκοπό την αύξηση του εισοδήματός σου, αν μη τι άλλο είναι ψυχοφθόρο και από ένα σημείο και έπειτα, μη παραγωγικό. Φυσικά, πάντα υπάρχει στο παρασκήνιο και το ενδεχόμενο της κερδοσκοπίας, αλλά ακόμα και με αυτό ως κύριο στόχο, για το πετύχει κάποιος πρέπει να υπάρχει ένα στοιχειώδες ταλέντο και μεράκι.

Δεν αμφισβητώ το γεγονός πως ορισμένα από τα μυθιστορήματα του Stephen King μπορούν να θεωρηθούν μέτρια έως αδιάφορα και να τα ξεχάσεις με το πέρασμα του χρόνου, όμως αυτό δεν αποτελεί λόγο μηδενισμού του ταλέντου του. Καταλαβαίνω πως η καρδιά του συγκεκριμένου θέματος είναι ότι κατά τη γνώμη πολλών ανθρώπων η μη σταθερή του θεματολογία, προδίδει μια ανάγκη του συγγραφέα να ευχαριστήσει κάθε ηλικία, φύλο, γούστο κ.λ.π. ώστε να ανέβουν οι πωλήσεις του όσο το δυνατόν περισσότερο. Από την άλλη όμως, για κάποιον που είναι εξοικειωμένος με το έργο του King ή και γενικά με την λογοτεχνία, μπορεί να διακρίνει τη διαρκή του επιθυμία να δημιουργεί νέες συνθήκες, καταστάσεις και χαρακτήρες στο γράψιμό του. Στο τέλος, ο τρόπος γραφής του καθώς και η πλούσια θεματολογία του, θα έλεγε κανείς πως περισσότερο δείχνουν την αγάπη του για την συγγραφή, παρά την ανάγκη του για μερικά δολάρια παραπάνω.  Για να το πούμε και πιο ωμά, είναι ο Stephen King. Ακόμα και τη λίστα με τα εβδομαδιαία ψώνια του να εκδώσει, πάλι θα πουλήσει γιατί οι φανατικοί αναγνώστες θα παραμείνουν πιστοί στο είδωλό τους.

 Μήπως τότε το πρόβλημα είναι οι άβουλοι αναγνώστες και όχι ο ίδιος ο συγγραφέας;  Και ναι και όχι. Τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός πως κατά τη διάρκεια συγγραφής μυθιστορημάτων ως Richard Bachman, οι πωλήσεις του συνέχισαν να ανεβαίνουν παρ’ότι το κοινό δεν γνώριζε την πραγματική ταυτότητά του. Από την άλλη βέβαια, υπάρχει και ένα μεγάλο ποσοστό αναγνωστών οι οποίοι βαφτίζουν ως αριστούργημα ό,τι υπάρχει κάτω από το όνομα «Stephen King» χωρίς κανένα ίχνος αντικειμενικότητας. Παρ’όλα αυτά ο χαρακτηρισμός του καλλιτέχνη εξαιτίας του κοινού του, δεν αποτελεί πάντοτε κριτήριο για το ήθος, το ταλέντο και την ποιότητά του.

Δεν μπορείτε να ευχαριστείτε όλους τους αναγνώστες σας διαρκώς.

Stephen King

Ως προς το γράψιμό του και μόνο, θεωρώ ότι είναι αριστουργηματικό το πως μέσω μιας απλής και καθημερινής γλώσσας, ακόμα και μέσω κοινότυπων ιδεών ο King αγγίζει κάποια από τα θεμελιώδη θέματα που απασχολούν τον τομέα του τρόμου όπως η έννοια του διπλού, η αδάμαστη αθωότητα και τα δεινά που μπορεί να προκαλέσει, ο πομπώδης διαχωρισμός του κακού από το νοσηρό…

Το να κατηγορήσουμε κάποιον επειδή η γραφή του είναι προσιτή στο ευρύ κοινό είναι εντελώς ανούσιο. Μέσω της εμπορικότητας που τον διέπει για πολλές δεκαετίες τώρα, κατάφερε να μυήσει στην λογοτεχνία του φανταστικού ένα μεγάλο μερίδιο ανθρώπων και να τους κάνει να την λατρέψουν για πάντα. Εμπορικό δεν σημαίνει πάντοτε δόλιος σκοπός και μετριότητα!

Ας μην ξεχνάμε βέβαια πως ένας άνθρωπος που πάλεψε με την απεξάρτηση ουσιών, που μεγάλωσε χωρίς πατέρα, που έκανε οικογένεια πριν καν αποκτήσει σταθερή εργασία, που έγραψε το πρώτο του μυθιστόρημα κατά τη διάρκεια των σπουδών του, ίσως έχει πιο σημαντικούς λόγους  για να γράφει από το στεγνό, οικονομικό πάρε-δώσε της δουλειάς!

Καταληκτικά λοιπόν, αντί να δικάζουμε τον Stephen King αλλά και τον κάθε συγγραφέα για πράγματα που δεν γνωρίζουμε από πρώτο χέρι και πιθανόν δεν θα μάθουμε ποτέ, προτείνω να αρκεστούμε στο κατά πόσο αγγίζει το γούστο μας και τα συναισθήματά μας το έργο του και με γνώμονα αυτό, να επιλέξουμε το αν θα πάρουμε το βιβλίο του από το ράφι του βιβλιοπωλείου ή όχι. Ας αφήσουμε απλά τις ιστορίες να μας προβληματίσουν, να μας μαγέψουν ή να μας διαμορφώσουν..

Αυτός δεν είναι ο σκοπός της λογοτεχνίας άλλωστε;

Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να είστε στενοκέφαλοι και συντηρητικοί στη δουλειά σας!

Stephen King

Cover pic by Stephanie Lawton published on flickr.com.

προτεινουμε επίσης

1 comment

Γιάννης Τοτονίδης 2 Οκτωβρίου 2019 - 10:11 ΜΜ

Συμφωνώ με τα γραφόμενά σου. Πέρα από την προσωπική του ζωή, αν σταθούμε στο οικονομικό σκέλος, πιστεύω ότι ήδη έχει βγάλει πάαααααρα πολλά χρήματα. Δεν πιστεύω ότι μπορεί να γράφει κατά παραγγελία. Το γράψιμο είναι μια εσωτερική ανάγκη. Αν σκεφτούμε ότι στόχος του ήταν να πλουτίσει, πλούτισε πλέον. Θα μπορούσε να σταματήσει να γράφει; Να φαντάζεται ιστορίες; Να αδειάσει το κεφάλι του από όλον αυτόν τον κόσμο που μας μύησε; Δε νομίζω. Ο καθένας έχει καλές κ κακές στιγμές, καλή κ κακή γραφή. Αφού παραμένει στην κορυφή τόσα χρόνια, δεν είναι πλαστός, ψεύτικος.

Reply

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά