Tanith Lee: Η ακαταμάχητη σαγήνη της νύχτας

by Ηλίας Τσιάρας

Το σημερινό άρθρο είναι αφιερωμένο σε μια από τις μεγαλύτερες κυρίες του Φανταστικού, μια συγγραφέα που πιστεύω ότι ενσάρκωνε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το πνεύμα του nyctophilia, καθώς τα έργα της διακρίνονται για τη σκοτεινή τους ατμόσφαιρα, τις εξωτικές περιγραφές τοπίων απίστευτης ομορφιάς καθώς και για τον διακριτικό -αλλά πάντα διάχυτο- αισθησιασμό τους. Ο λόγος για την αξεπέραστη Tanith Lee, μία συγγραφέα-σύμβολο των, σαφέστατα πιο διαδεδομένων στις μέρες μας, ενήλικων παραμυθιών. Πολυγραφότατη και πολυδιαβασμένη, η Αγγλίδα δημιουργός θεωρείται μια από τις πιο καλλιτεχνικές πένες του προηγούμενου αιώνα, ένα γεγονός που αποτυπώνεται και σε αριθμούς, αφού μια πλειάδα έργων της, κυρίως διηγήματα, έχουν τιμηθεί ή προταθεί για κάποιο βραβείο. Μπορεί να μην έχει κερδίσει κάποιο πρωτοκλασάτο βραβείο (Hugo ή Nebula) αλλά και μόνο ο αμίμητος, σχεδόν ποιητικός, λυρισμός που χαρακτηρίζει την πρόζα της σε συνδυασμό με τις ευφάνταστες και πρωτότυπες (τουλάχιστον για την εποχή τους) ιδέες των έργων της, αξίζει και με το παραπάνω λίγο από τον αναγνωστικό σας χρόνο.

Η ζωή και το έργο της

Η hardcover έκδοση του βιβλίου που της χάρισε τη μεγαλύτερη διάκριση της καριέρας της

Η Tanith Lee γεννήθηκε στην πρωτεύουσα της πάλαι ποτέ κραταιάς Βρετανικής Αυτοκρατορίας, το συνήθως βροχερό και ομιχλώδες Λονδίνο, στα μισά του προηγούμενου αιώνα, τον Σεπτέμβρη του 1947. Οι γονείς της ήταν επαγγελματίες χορευτές και λόγω των υποχρεώσεών τους αναγκάζονταν να μετακινούνται συνεχώς, με αποτέλεσμα η μικρή Tanith να αλλάζει συχνά σχολεία. Η ίδια η συγγραφέας έχει δηλώσει πως ήταν το κλασικό παιδί-θύμα εκφοβισμού, ένα γεγονός που ίσως εντάθηκε εν μέρει από μια ελαφριάς μορφής δυσλεξία που τη δυσκόλεψε αρκετά να μάθει να διαβάζει. Χάρη στην επιμονή και την αγάπη του πατέρα της, κατόρθωσε να ξεπεράσει αυτή τη δυσκολία σε μόλις έναν μήνα και περίπου έναν χρόνο αργότερα, στην ηλικία των 9, έμαθε να γράφει. Οι γονείς της αποτελούν τον κύριο λόγο για τον οποίο αγάπησε τη λογοτεχνία και μάλιστα αυτή του Φανταστικού, αφού συνήθιζαν να περνούν πολλές ώρες συζητώντας και αναλύοντας κλασικά έργα όπως ο Άμλετ και ο Δράκουλας του Stoker. Αν και τα αγαπημένα της μαθήματα ήταν η γλώσσα, η ιστορία και τα θρησκευτικά -κάτι που αντικατοπτρίζεται πλήρως στο σύνολο των έργων της- επέλεξε να φοιτήσει στο Croydon Art College. Σύντομα όμως συνειδητοποίησε πως η κλίση της βρίσκεται στον γραπτό λόγο και όχι στις εικαστικές τέχνες, γι` αυτό και τα παράτησε μετά από έναν χρόνο. Στη συνέχεια εργάστηκε ως σερβιτόρα, υπάλληλος γραφείου, πωλήτρια και βοηθός βιβλιοθηκάριου, προτού αφοσιωθεί αποκλειστικά στη συγγραφή. Η πρώτη επαφή έγινε στα 21 της, όταν η βινιέτα των 90 λέξεων Eustace συμπεριλήφθηκε στην ανθολογία The Ninth Pan Book Of Horror Stories. Όπως πολλοί άλλοι σύγχρονοί της συγγραφείς, έτσι και η Lee δυσκολεύτηκε να εκδώσει τα βιβλία της. Αφού απογοητεύτηκε από την εγχώρια κατάσταση, έστειλε το young adult μυθιστόρημά της The Birthgrave στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, συγκεκριμένα στον γνωστό εκδοτικό DAW. Έναν χρόνο και δύο βιβλία αργότερα, το 1976 δηλαδή, πήρε την απόφαση να παρατήσει τη δουλεία της και να γίνει επαγγελματίας συγγραφέας. Από τότε μέχρι και τον θάνατό της το 2015, η βιβλιογραφία της έφτασε να αριθμεί περί τα 100 μυθιστορήματα και 250 διηγήματα, πολλά από αυτά παιδικά ή νεανικά. Η Lee είναι περισσότερο γνωστή για τα έργα της που ανήκουν στον επονομαζόμενο The Flat-Earth Cycle. Οι ιστορίες αυτές, μυθιστορήματα και διηγήματα, διαδραματίζονται σε έναν παραμυθένιο επίπεδο κόσμο, που θυμίζει λίγο στο ύφος τη διάσημη σειρά The Dying Earth του Jack Vance. Αξίζει να σημειωθεί πως το Death’s Master, το δεύτερο μυθιστόρημα της σειράς, τιμήθηκε με το British Fantasy Award το 1979, χρίζοντας έτσι τη συγγραφέα την πρώτη γυναίκα που κατάφερε κάτι τέτοιο.

Η Tanith Lee στην Ελλάδα

Η αγάπη και ο έρωτας είναι ένα από τα αγαπημένα θέματα των έργων της

Στη χώρα μας δυστυχώς, η Tanith Lee δε χαίρει της αναγνώρισης που της αξίζει. Μόλις ένα μυθιστόρημά της έχει μεταφραστεί κι αυτό σχετικά πρόσφατα, το 2005, από τις εκδόσεις Anubis. Πρόκειται για το Πειράτικα (ναι, ο τόνος είναι όντως στο πρώτο άλφα), μια young adult ιστορία με πρωταγωνίστρια την κόρη μιας θρυλικής πειρατίνας. Από εκεί και πέρα, δύο διηγήματά της έχουν συμπεριληφθεί σε ισάριθμα τεύχη του περιοδικού Απαγορευμένος Πλανήτης (Ο Χρόνος Μας Προσπερνά, που έχει ως θέμα ένα παράδοξο ταξίδι στον χρόνο, και Γραφή Πάνω στο Νερό) και ένα ακόμα, Η Κυρά της Μηχανής, στον δεύτερο τόμο της ανθολογίας Επιστημονικής Φαντασίας των εκδόσεων Άπειρον, Ψηφίδες από το Μέλλον. Φυσικά, μια συγγραφέας τέτοιου βεληνεκούς δε θα μπορούσε να λείπει από τις Ιστορίες της Ωρόρα, που συμμετέχει όχι σε ένα, ούτε σε δύο αλλά σε 8 (από ό,τι ξέρω) τόμους. Θα ξεχωρίσω το ιδιαίτερο Ενάντια στους Θεούς-Ιστορίες από Παράξενους Τόπους και το αισθησιακό Η Δαιμόνισσα-Ιστορίες με Θεούς και Δαίμονες. Εξίσου πολύ καλό είναι το Αγκάθια-Ιστορίες με Κατάρες, μια ελαφρώς διαφορετική αλλά σαφέστατα καλογραμμένη εκδοχή της Ωραίας Κοιμωμένης.

Παραδέχομαι πως η γραφή της Tanith Lee δεν είναι για όλους. Χρειάζεται τουλάχιστον μια ελαφρά δόση ευαισθησίας από πλευράς του αναγνώστη για να εκτιμήσει τη γραφή της που μοιάζει με αραχνοΰφαντο εργόχειρο. Η φωνή της όμως είναι ευδιάκριτη, σαγηνευτική και αναμφίβολα μοναδική. Δεν είναι μια συγγραφέας που ξεχωρίζει για την πολυπλοκότητα των ιδεών της ή για τους αληθοφανείς πρωταγωνιστές των έργων της, αλλά εάν κάνετε τον κόπο να διαβάσετε έστω και ένα διήγημά της, είμαι βέβαιος πως δε θα μπορείτε να ξεχάσετε τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τις λέξεις. Πρόκειται για μια πραγματική λογοτέχνη με έμφαση στη μουσικότητα και τις εικόνες που μας ταξιδεύουν σε μαγευτικά, και πολλές φορές μαγικά, μέρη.

ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ TANITH LEE

Αυτά για σήμερα. Την επόμενη φορά θα γνωρίσουμε λίγο καλύτερα έναν άλλον ‘αθάνατο’ συγγραφέα. Μέχρι τότε, να θυμάστε: πραγματικά νεκρός δεν είναι αυτός που πέθανε, αλλά αυτός που ξεχάστηκε…

ΥΓ. Για ακόμα μια φορά, ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Λευτέρη Κεραμίδα, που αν και δεν του αρέσει καθόλου η συγκεκριμένη συγγραφέας, με βοήθησε στη βιβλιογραφία της.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά