Κλασικές γοτθικές ιστορίες για να συνοδεύσετε το τσάι σας!

by Μαρία Λιακάτου

Μπήκε ο Οκτώβρης, ο καιρός έγινε πιο μουντός, βγάλαμε τα μποτάκια και τα δερμάτινα perfecto από τις ντουλάπες και μια μυρωδιά βρεγμένων φύλλων και pumpkin-spice-everything κατακλύζει το φθινοπωρινό αέρα. Ναι, μπορεί να ζούμε στην Ελλάδα όπου καλοκαίρι ξεχνάει να φύγει μέχρι και τα τέλη Οκτώβρη, αυτό όμως δεν εμποδίζει τους λάτρεις της βροχής, των ζεστών ροφημάτων και της φρεσκοπλυμένης κουβέρτας, να εκμεταλλευτούν την παραμικρή ψιχάλα για να μείνουν σπίτι αγκαλιά με ένα απολαυστικό βιβλίο.

Με αφορμή, λοιπόν, τη φθινοπωρινή ατμόσφαιρα και τη γιορτή του Halloween που πλησιάζει, το μικρό γκόμπλιν σας προτείνει τέσσερα κλασικά γοτθικά αναγνώσματα του 18ου και 19ου αιώνα. Ιστορίες τρόμου, μυστηρίου και αγωνίας όπου το υπερφυσικό και το άγνωστο συνυπάρχουν με τις αρχαίες κατάρες, τους σκελετούς μέσα σε ντουλάπες, τις ζοφερές κατακόμβες, τα στοιχειωμένα κάστρα και τις δεσποσύνες σε κίνδυνο, πολύ πριν γίνουν κινηματογραφικά κλισέ. Ένα συνονθύλευμα από μακάβρια τοπία, δαιμονικές επικλήσεις και πλάσματα της νύχτας διψασμένα για αίμα που προκαλούν τρόμο και αγωνία μέχρι και σήμερα.

Το Κάστρο του Οτράντο του Horace Walpole (1764)

Γκραβούρα που απεικονίζει το θάνατο του Πρίγκιπα Κόνραντ όταν συνθλίβει από ένα γιγάντιο κράνος.
Ένα γιγάντιο κράνος συνθλίβει τον πρίγκιπα Κόνραντ, γιο του άρχοντα Μάνφρεντ.

Για πολλούς Το Κάστρο του Οτράντο (The Castle of Otranto) αποτελεί το  πρώτο γοτθικό μυθιστόρημα που όχι μόνο οδήγησε στην γέννηση της γοτθικής λογοτεχνίας στα τέλη του 18ου αλλά αποτέλεσε πηγή έμπνευσής για μελλοντικούς συγγραφείς όπως η Mary Shelley, ο Bram Stoker και ο Edgar Alla Poe και συνέβαλε στην δημιουργία της σύγχρονης γκοθ κουλτούρας και αισθητικής.

Ο άρχοντας Μάνφρεντ, έχοντας χάσει τον μοναδικό του αρσενικό απόγονο, καταδιώκεται από την φοβερή κατάρα που απειλεί την διαδοχή. Ταυτόχρονα, η πριγκίπισσα Ιζααμπέλλα, προστατευόμενη των ενοίκων του κάστρου, προσπαθεί να ξεφύγει από τις μοχθηρές προθέσεις του άρχοντα Μάνφρεντ. Ο υπερφυσικός τρόμος, σε συνδυασμό με την ζοφερή ατμόσφαιρα ενός ερειπωμένου κάστρου και τα δυνατά πάθη που κρατάνε έρμαια τους χαρακτήρες, οδηγούν τον αναγνώστη στην λυτρωτική κορύφωση · η Θεία Δική έρχεται να ανταμείψει τους ενάρετους και να τιμωρήσει την κακία, μοτίβο που συναντάται συχνά στην λογοτεχνία του γοτθικού.

Ο Καλόγερος του Matthew Gregory Lewis (1796)

Ο διεφθαρμένος, πλέον, καλόγερος καταδιώκει το θύμα του.

Πιθανότητα το πιο σκανδαλώδες και πολυσυζητημένο γοτθικό ανάγνωσμα της εποχής. Ο Καλόγερος (The Monk) του Matthew Lewis εκθειάστηκε για την πλοκή και την ατμοσφαιρικότητά του, ενώ ταυτόχρονα προκάλεσε έντονες αντιδράσεις για την επίμαχη θεματολογία του. Μάλιστα, ο ρομαντικός ποιητής Samuel T. Coleridge άσκησε έντονη κριτική στο συγκεκριμένο έργο, τονίζοντας τη συμβολή του στην παρακμή της λογοτεχνικής παραγωγής · αναφέρει, επίσης, χαρακτηριστικά πως εάν ένας γονιός έβλεπε στα χέρια του παιδιού το συγκεκριμένο ανάγνωσμα, θα είχε κάθε λόγο να χλομιάσει. ( The Critical Review, Φεβ. 1797, σελ. 194-200)

Η ιστορία εξελίσσετε στην Ισπανία. Ο καλόγερος Αμβρόσιος, χάρη στην φαινομενική του ευλάβεια και αφοσίωση στο Θεό, απολαμβάνει το σεβασμό των των πιστών. Τυφλωμένος, όμως από την ίδια του την υπεροψία και το πάθος του για τη νεαρή και ενάρετη Αντωνία, ο Αμβρόσιος σταδιακά κατρακυλάει στο μονοπάτι της αμαρτίας που οδηγεί στον όλεθρο τον ίδιο και τους γύρω του. Ο Lewis καταφέρνει όχι μόνο να εξάψει τη φαντασία των αναγνωστών αλλά ταυτόχρονα να δώσει μαθήματα ηθικής, ασκώντας έντονη κριτική για τη διαφθορά στους κύκλους της Καθολικής Εκκλησίας.

Όλα αυτά, σε συνδυασμό με στοιχειωμένα κάστρα, ανατριχιαστικές κατακόμβες, δαιμονολατρικές τελετές, συνωμοσίες και εγκλήματα, κάνουν τον Καλόγερο ένα από το πιο λαμπρά διαμάντια της γοτθικής λογοτεχνίας.

Τα Μυστικά του Oυντόλφο της Ann Radcliffe (1794)

Εικονογράφηση από την επανέκδοση του βιβλίου το 1803
Εικονογράφηση από την επανέκδοση του βιβλίου το 1803.

Από αυτή την μακάβρια σύναξη δεν θα μπορούσε να λείπει η Ann Radcliffe, η γητεύτρα του υπερφυσικού και του μυστηρίου. Γνωστή για τις επιβλητικές περιγραφές της, την ζοφερή ατμόσφαιρα των έργων της και το έντονο ρομαντικό στοιχείο, η Ann Radcliffe αποτελεί ίσως την πιο αντιπροσωπευτική μορφή του γοτθικού λογοτεχνικού κινήματος. Η εκλεπτυσμένη γραφή της αποτέλεσε προϊόν θαυμασμού και της έδωσε τη δυνατότητα να αφήσει το λογοτεχνικό της σημάδι ως γυναίκα συγγραφέα σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο.

Τα Μυστικά του Ουντόλφο (The Mysteries of Udolpho) συνδυάζει αρμονικά όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά για να δημιουργήσει την απόλυτη γοτθική ρομαντική ιστορία. Η Έμιλι, μετά το θάνατο των γονιών της, αναγκάζεται να ζήσει στο κάστρο Ουντόλφο μαζί με την θεία της και τον σύζυγό της. Στην πορεία καλείται να έρθει αντιμέτωπη με τα κρυμμένα μυστικά της οικογένειάς της και να ξεφύγει τόσο από το ίδιο το κάστρο όσο και από έναν φιλόδοξο και αδίστακτο μνηστήρα. Η Radcliffe κλείνει την ιστορία με τη νίκη του καλού ενάντια στο κακό και την επανένωση των δύο ερωτευμένων νέων.

Ο Βρικόλακας του John William Polidori (1819)

Εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης. Οι εκδότες πίστευαν πως το αρχικό χειρόγραφο που έλαβαν ανήκε στον G. G. Byron.
Εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης. Οι εκδότες πίστευαν πως το αρχικό χειρόγραφο που έλαβαν ανήκε στον G. G. Byron.

Ο Βρικόλακας (The Vampyre) είναι η πιο σύντομη ιστορία της λίστας. Παρ’ όλ’ αυτά όμως, αποτελεί την πρώτη λογοτεχνική αναφορά στο αρχέτυπο του βρικόλακα, εισάγοντας ένα καινούριο είδος στην λογοτεχνία του φανταστικού από το οποίο θα εμπνευστούν μετέπειτα συγγραφείς όπως ο Bram Stoker ( Dracula ), ο Sheridan Le Fanu ( Carmilla ), η Anne Rice ( Vampire Chronicles ), η L. J. Smith ( The Vampire Diaries ) κ.α.

Ο Polidori συνέλαβε για πρώτη φορά την ιδέα του Βρικόλακα το καλοκαίρι του 1816 στη Βίλα Diodati στην Ελβετία, καλοκαιρινό προορισμό του εργοδότη του, Λόρδου Βύρωνα (G. G. Byron). Στη Βίλα φιλοξενούνταν εκείνο το καλοκαίρι και ο ποιητής Percy B. Shelley μαζί με τη μέλλουσα σύζυγό του, Mary Wollstonecraft Godwin (αργότερα Shelley). Κατά τη διάρκεια μιας σφοδρής καταιγίδας, η τετράδα αποφάσισε να διοργανώσει έναν διαγωνισμό συγγραφής ιστοριών τρόμου. Προϊόντα του λογοτεχνικού αυτού διαγωνισμού είναι το Φρανκενστάιν της Mary Shelley και ο Βρικόλακας του John Polidori.

Ο νεαρός πρωταγωνιστής γνωρίζει τον Λόρδο Ρούθβεν, έναν γοητευτικό άντρα της υψηλής κοινωνίας που το παρελθόν του περιβάλλεται από μυστήριο. Εντυπωσιασμένος από το παρουσιαστικό και τη χαρισματικότητά του, δέχεται να τον συνοδέψει στα ταξίδια του στην Ελλάδα. Στην πορεία όμως θα έρθει αντιμέτωπος με την πραγματική φύση του Λόρδου που απειλεί τον ίδιο και την οικογένειά του. Ο Polidori είχε επηρεαστεί έντονα από την συγγραφική πένα του Λόρδου Βύρωνα, σε σημείο οι εκδότες να θεωρούν τον Βρικόλακα δημιούργημα του ίδιου του μεγάλου ρομαντικού ποιητή, κάτι που διαψεύστηκε στην πορεία από τον Polidori. Αναμφισβήτητα, όμως, ο αναγνώστης μπορεί να διακρίνει στον Λόρδο Ρούθβεν τα χαρακτηριστικά του κλασικού βυρονικού ήρωα. Άλλωστε, φήμες λένε πως ο Polidori έπλασε τον αιμοδιψή βρικόλακα έχοντας ως έμπνευση τον εκκεντρικό και απαιτητικό εργοδότη του.

Αυτές, λοιπόν, ήταν οι λογοτεχνικές μου προτάσεις για την φετινή φθινοπωρινή περίοδο. Κάποιες γνωστές, κάποιες λιγότερο, αλλά όλες τους σημαντικά λιθαράκια που έχτισαν την λογοτεχνία του τρόμου όπως την ξέρουμε σήμερα. Συνδυάζονται εξαιρετικά με ζεστά αφεψήματα και βροχερό καιρό. Καλή απόλαυση!

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά