Κριτική: «Μέσα απ’ το γυαλί» της Ευθυμίας Ε. Δεσποτάκη

by Ιλέην Ρήγα

ISBN13: 9786185224325
Εκδότης: MAMAYA
Σειρά: ΑΡΠΗ
Χρονολογία Έκδοσης: Οκτώβριος 2017
Αριθμός σελίδων: 200
Διαστάσεις: 21×15
Επιμέλεια: ΚΕΡΑΜΙΔΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ, ΒΟΡΕΑΣ-ΜΕΛΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Είκοσι τρεις ιστορίες φαντασίας. Τρεις πρόλογοι. Έξι εισαγωγές. Έξι χάρτες. Ένα επίμετρο. Εφτά Στροφές.
Ψηφίδες μιας μεγάλης εικόνας, εικόνας συμπαντικής, που χτίζει μια συγγραφέας στο μυαλό της. Κάποιες φορές, καταφέρνει να παρουσιάσει ένα μέρος της εικόνας, πλήρες και κατανοητό. Άλλες φορές, έχει μόνο μικρά κομμάτια, αποσπάσματα και σπαράγματα, λαμπρά κοσμημένα με χρυσό και λάπις λάζουλι. Στο τέλος, είτε δεις το σύνολο και το κατανοήσεις είτε μείνεις στα επιμέρους θαύματά του, ένα θα είναι το σίγουρο, το σαφές συμπέρασμα:

“Οι άνθρωποι ψάχνουν να βρουν αυτό που θα τους χαρίσει 
γαλήνη. Κάποιες φορές το βρίσκουν. Κάποιες άλλες όχι.
Κι ούτε το ένα ούτε το άλλο τους εμποδίζει να ζουν”.

Κριτική

Τη συλλογή διηγημάτων της Ευθυμίας Ε. Δεσποτάκη «Μέσα απ’ το γυαλί» (εκδόσεις Mamaya) την τσίμπησα τον Απρίλη στο Fantasmagoria 2019. Έφτασε Αύγουστος για να το διαβάσω, και μάλιστα στην παραλία, καθώς το μικρό του μέγεθος μου φάνηκε εξαιρετικό για να το πάρω μαζί μου. Σημείωση, είμαι από εκείνους που πιστεύουν πως δεν υπάρχουν «βιβλία παραλίας». Είτε είσαι στη θάλασσα, είτε σπίτι, σου σ’ ένα πάρκο ή σε μια καφετέρια, διάβαζε απλά ό,τι βιβλίο γουστάρεις. Προσωπικά, προτιμώ τα βιβλία μικρού όγκου όταν ταξιδεύω και μπορώ να τα κουβαλήσω πιο άνετα – αυτό και μόνο. Γι’ αυτό οι 200 σελίδες του «Μέσα απ’ το γυαλί» μου φάνηκαν ιδανικές για μια μέρα δίπλα από το κύμα.

Οι ιστορίες εκτυλίσσονται όλες στο σύμπαν των Στροφών, το οποίο γνωρίσαμε και στο μυθιστόρημα της Δεσποτάκη «Πνεύματα» (διαβάστε την κριτική μου ΕΔΩ). Είναι όλες με κάποιο τρόπο αλληλένδετες, ιστορίες που πλέκονται μεταξύ τους και βρίσκουν η μία την άλλη μέσα από τις αφηγήσεις των ηρώων και μέσα από διακριτικές και στρατηγικά μπολιασμένες λεπτομέρειες. Οι περισσότερες έχουν έντονο το στοιχείο της τραγικότητας, του αναπόφευκτου της μοίρας. Ο έρωτας κυριαρχεί, κινεί πολλά – τα περισσότερα θα έλεγα – από τα νήματα, παίρνει τη μορφή της προσμονής, της απόγνωσης, της εκδίκησης και θέτει την τροχιά ιστοριών που αφήνουν μια πικρή γεύση όταν τελειώνουν.

Η αφήγηση της Δεσποτάκη έχει μια χαρακτηριστική λυρική φωνή σε κάθε γραφή της. Στο «Μέσα απ’ το γυαλί» σχεδόν ακούς την βάρδικη μελωδία πίσω από κάθε ιστορία όσο διαβάζεις και είναι τόσο άψογη η κοσμοπλασία που μεταφέρεσαι από την πρώτη στιγμή σε αυτό το ξένο, αλλά με κάποιο μαγικό τρόπο, οικείο κόσμο. Αυτό που διαβάζουμε σε αυτή τη συλλογή είναι μύθοι και θρύλοι του σύμπαντος των Στροφών, είναι ένα είδος λαογραφίας για έναν τόπο που ίσως και να υπήρξε κάποτε σε μια παράλληλη με τον δικό μας κόσμο μεσαιωνική, ιπποτική εποχή.

Έψαξα πολύ να βρω ψεγάδια. Μήπως κάποιος αναγνώστης θεωρήσει κάπως «γυναικεία» τη συγκεκριμένη συλλογή; Όχι, οι ιστορίες ισορροπούν δεξιοτεχνικά ανάμεσα στους έκπτωτους ήρωες και τις τραγικές ηρωίδες. Μήπως οι ιστορίες κουράζουν; Ούτε κατά διάνοια, το βιβλίο κυλά ανεμπόδιστα, σαν τα νερά σε γάργαρο ρυάκι. Ξεχώρισα αρκετές διηγήσεις, «Τα φυτά του Κάτω Κόσμου» όμως, η «Μοντλιβόλτις» και «Το τραγούδι απ’ το σακούλι» είναι οι αδυναμίες μου.

Εν τέλει, δεν υπάρχει κάτι που να βρίσκω μείον. Πρόκειται, πράγματι, για ένα εξαιρετικό δείγμα ελληνικής λογοτεχνίας φανταστικού, από το υπέροχο εξώφυλλο του Νέστορα Παπατριανταφύλλου, την άψογη επιμέλεια, μέχρι την καλά μελετημένη αλληλουχία των ιστοριών. Μέσα στην ταπεινότητά του, αυτό το βιβλίο κουβαλά ένα τσουβάλι καλογραμμένης μυθοπλασίας και, δίκαια, μόλις ο αναγνώστης το ολοκληρώσει, θα συνειδητοποιήσει ότι πρόσθεσε στη βιβλιοθήκη του ένα μικρό αμάλγαμα ταλέντου και φαντασίας. Οι αναγνώστες με ρομαντική ψυχή θα βρουν σίγουρα μια δυνατή πηγή συγκίνησης, ενώ όσοι απλά θέλουν να διαβάσουν «μερικές καλές ιστορίες» θα ανακαλύψουν αφηγήσεις που θα ξεπεράσουν τις προσδοκίες τους. Το βασικότερο πλεονέκτημα του «Μέσα απ’ το γυαλί» είναι πως δεν χρειάζεται καν να είσαι λάτρης της λογοτεχνίας του φανταστικού για να το απολαύσεις. Αντιθέτως, θα συνιστούσα να είναι μία από τις προτάσεις σας σε όποιον σας ζητά να τον μυήσετε σε αυτό το είδος.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά