Κριτική: “Το Κάλεσμα του Κθούλου και Δαγών” του H. P. Lovecraft

by Γιώργος Λαγκώνας

Πληροφορίες

Συγγραφέας: H. P. Lovecraft
Εκδότης: Ars Nocturna
Σειρά ΜΙΚΡΑ ΓΟΤΘΙΚΑ
Χρονολογία Έκδοσης Αύγουστος 2016
Αριθμός σελίδων 90
Μετάφραση: Π.Μ. Ζερβός
ISBN: 978-618-5032-22-7

Το διήγημα Το Κάλεσμα του Κθούλου (The Call of Cthulhu, 1926) είναι ίσως το πιο δημοφιλές και πολυδιαβασμένο έργο του Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ. Θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά του, αφ’ ενός επειδή οριοθετεί την ώριμη περίοδό του τόσο από άποψη θεματολογίας όσο και ύφους και αφ’ ετέρου επειδή σ’ αυτό αρχίζει να αναπτύσσει το γενικό φιλοσοφικό υπόβαθρο του λογοτεχνικού του σύμπαντος.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για επαναδιαπραγμάτευση ενός παλαιοτέρου διηγήματός του με τίτλο Δαγών (Dagon, 1917), που παρατίθεται αμέσως μετά τον Κθούλου στο ανά χείρας τεύχος. […] (Από το σημείωμα του μεταφραστή)

Κριτική

Ο  εφηβικός (συγγραφικός) μου έρωτας πρωταγωνιστεί στο τρίτο βιβλιαράκι της σειράς Μικρά Γοτθικά, ανεβάζοντας τον ενθουσιασμό και τις προσδοκίες μου στα ύψη. Προτού ξεκινήσω, υπενθυμίζω τα λίγα βασικά που κρίνω πως πρέπει να ξεκαθαριστούν όσον αφορά την παρουσίαση της συγκεκριμένης σειράς. Επιπλέον παραθέτω το κομμάτι όσον αφορά τα “τεχνικά” χαρακτηριστικά του βιβλίου (δέσιμο, χαρτί κλπ) ατόφιο από τα προηγούμενα άρθρα, καθώς όσα γράφτηκαν εκεί εξακουλουθούν να ισχύουν για όσα βιβλιαράκια της σειράς έχουν βγει μέχρι τώρα. Συνεπώς, οι δυο παράγραφοι που ακολουθούν σε πλάγια γραφή είναι copy/paste από προηγούμενα. Όσοι από εσάς τα έχουν διαβάσει, μπορούν να προσπεράσουν άφοβα και να προχωρήσουν στη συνέχεια της παρουσίασης.

Η σειρά Μικρά Γοτθικά της Ars Nocturna έχει καθιερωθεί στη συνείδηση του κοινού και αποτελεί αγορά must σε κάθε αναζητητή της σκοτεινής λογοτεχνίας και όχι μόνο. Στις σελίδες τους οι «παλιοί» θα ξαναθυμηθούν τις χάρες τις ανάγνωσης μερικών από τις κλασικότερες ιστορίες της γοτθικής λογοτεχνίας και οι «καινούργιοι» θα γνωριστούν με τους γίγαντες του χώρου. Στο παρόν άρθρο, θα γίνει μια συνοπτική παρουσίαση για κάθε ένα από αυτά τα βιβλιαράκια.

Disclaimer: το να προσπαθήσω να ασκήσω κριτική σε συγγραφείς όπως οι Poe, Dickens, Lovecraft, Stevenson θα ξεπερνούσε τη σφαίρα του γραφικού – θα καταντούσε γελοίο. Γι` αυτό θα αρκεστώ στο να σχολιάσω α) την ποιότητα της κάθε έκδοσης, β) την (τελείως υποκειμενική) αίσθηση που αφήνει το βιβλίο και οι επιλογές των ιστοριών σαν σύνολο, όπως και γ) την (επίσης υποκειμενική) εντύπωσή μου στο τι μπορεί να προσφέρει ένα τέτοιο βιβλίο στον σύγχρονο αναγνώστη. Τέλος, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, εσκεμμένα θα απουσιάζει οποιαδήποτε βαθμολογία εκφρασμένη σε μπάρες και αριθμούς.

Όλα τα βιβλία της σειράς έχουν εξαιρετική τιμή και προσφέρουν υψηλά στάνταρ ποιότητας. Δέσιμο, χαρτί, μετάφραση και επιμέλεια κινούνται σε κορυφαίο επίπεδο και μόνο συγχαρητήρια αξίζουν στην Ars Nocturna γι` αυτήν την προσπάθεια, όσο και ευχές για εξίσου άξια συνέχεια. Το εξώφυλλο -σοφά κατά τη γνώμη μου- ακολουθεί μια κοινή γραμμή με όλα τα υπόλοιπα βιβλιαράκια της σειράς και η αισθητική του είναι λιτή και εύγλωττη. Το αυτό ισχύει και στο εσωτερικό του βιβλίου, που χαρακτηρίζεται από εξαιρετική σελιδοποίηση, σωστή γραμματοσειρά, λιτά αλλά καίρια διακοσμητικά στοιχεία. Οφείλω να παραδεχτώ πως κάθε βιβλίο αποτελεί ένα μικρό κοσμηματάκι για τη βιβλιοθήκη, τόσο λογοτεχνικά, όσο και αισθητικά. Μοναδικό παράπονο: τα σχόλια για τις αρκετές υποσημειώσεις πρέπει να βρίσκονται στο ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΣΕΛΙΔΑΣ, όχι σε παράρτημα στο τέλος. Εξαιτίας αυτού, η ανάγνωση διακόπτεται αρκετές (ενίοτε) φορές και μαζί της και η απόλαυση).

Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά για το περιεχόμενο του βιβλίου, είναι ολοφάνερο από τον τίτλο του. Πρόκειται για τις πασίγνωστες ιστορίες Το Κάλεσμα του Κθούλου (The Call of Cthulhu) και Δαγών (Dagon), πράγμα που προσωπικά με άφησε (μετά το πρώτο πυρετικό peak του ενθουσιασμού) με ανάμεικτα συναισθήματα. Αν και κλασικές, και τρόπον τινά “απαραίτητες” στον νεοφερμένο αναγνώστη της σκοτεινής φαντασίας, αφενός είναι (όπως είπαμε) πασίγνωστες, αφετέρου είναι μεταφρασμένες αρκετές φορές στη γλώσσα μας και κυκλοφορούν σε διάφορες σύγχρονες εκδόσεις. Συνεπώς, πρόκειται για ιστορίες που ήταν ήδη ευρέως προσβάσιμες στο κοινό, γι` αυτό και δυσκολεύομαι να κατανοήσω την επιλογή των συγκεκριμένων κειμένων για αυτόν τον τόμο. Με αυτήν τη λογική, όσον αφορά δηλαδή το τι καινούργιο έχει να προσφέρει, Το Κάλεσμα του Κθούλου και Δαγών είναι μάλλον το πιο αδύναμο από τα μέχρι τώρα βιβλιαράκια της σειράς.

Να πω και την καθαρά υποκειμενική μου άποψη; Αμφότερες -ιδιαίτερα τον Κθούλου- τις θεωρώ από τις πλέον αδιάφορες του Λάβκραφτ (κι αν με ρωτάτε ποιες θεωρώ καλύτερές του, The Whisperer in Darkness από αυτές της μυθολογίας Κθούλου και The Rats in the Walls από τις υπόλοιπες). Επίσης, (καθαρά προσωπική η άποψη) θεωρώ λανθασμένη την επιλογή των πλοκάμων… ψαροταβέρνας που κοσμούν το βιβλίο, νομίζω πως απλά διαιωνίζουν τα (τελείως άδικα) κλισέ που αφορούν τον Λάβκραφτ.

Το πρώτο πράγμα που τραβάει την προσοχή ανοίγοντας το βιβλιαράκι, είναι η επιλογή του πολυτονικού συστήματος και της “παλαιότερης” ορθογραφίας κάποιων λέξεων, εκ του μεταφραστή. Ενδιαφέρουσα μεν και ίσως ταιριαστή με την ηλικία και την αισθητική των κειμένων, εντελώς περιττή δε σαν επιλογή, δεδομένου ότι δεν έχει κάτι παραπάνω ή διαφορετικό να προσφέρει στις ιστορίες (και εδώ δεν μπορώ να μη θυμηθώ τις ΑΝΕΠΑΝΑΛΗΠΤΕΣ μεταφράσεις των ιστοριών του Πόου από τον Φώτη Κόντογλου, όπου εκεί πραγματικά η ιδιαιτερότητα του μεταφραστή ζυμωνόταν με το πρωτότυπο υλικό, επαυξάνοντας την ήδη πολύ έντονη αναγνωστική εμπειρία). Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως η μετάφραση εδώ δεν είναι σωστή και άρτια. Σαφέστατα είναι. Τα προαναφερθέντα ισχύουν και για το εισαγωγικό σημείωμα: ευπρόσδεκτο, αλλά δίχως να προσφέρει αυτό το επιπλέον κάτι.

Εν κατακλείδι: Εγγυημένη η αξία και για αυτό το βιβλιαράκι… υπό προϋποθέσεις. Σαφώς και ισχύουν όλα τα καλά που έχω αναφέρει και για τα προηγούμενα της σειράς, αυτονόητα απαραίτητο για τους “νεοφερμένους”, για όλους τους υπόλοιπους… αφήνω να το κρίνετε εσείς.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά