Κριτική: “Το σπίτι του Κάιν” του Μάριου Καρακατσάνη

by Παναγιώτης Κάρδαρης

Περίληψη

Μέσα σε όλους μας υπάρχει ο σπόρος του καλού και του κακού.
Διαρκής είναι ο αγώνας για το ποιο θα επικρατήσει. Όμως δεν μπορεί το ένα να υπάρξει χωρίς το άλλο. Οι άνθρωποι δεν είναι ούτε όλοι καλοί ούτε όλοι κακοί. Κινούνται συνέχεια μεταξύ του φωτός και του σκοταδιού. Όλες και όλοι κρύβουμε μέσα μας έναν Κάιν ή μια Έβελιν, έναν Μπέντζαμιν ή έναν Τζέικ. Ίσως κάποιοι κρύβουμε περισσότερους από έναν ή και τους τέσσερις μαζί.
Παρ’ όλ’ αυτά ο Κάιν, η Έβελιν, ο Μπέντζαμιν και ο Τζέικ, οι ήρωες της ιστορίας, δεν είναι χαρακτήρες φανταστικοί, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε ομοιότητά τους με πρόσωπα ή απόψεις της πραγματικής ζωής δεν είναι απλή σύμπτωση… Βρίσκονται και θα βρίσκονται, αν όχι μέσα μας, πάντοτε ανάμεσά μας!
Λένε ότι ένα αντικείμενο είναι ικανό να απορροφήσει όλη την αρνητική ενέργεια που περιβάλλει εκείνον που το φοράει ή το κατέχει. Ειδικότερα όταν αυτός ο άνθρωπος είναι ο γιος του Αδάμ και της Εύας, που, εκτός από το προπατορικό αμάρτημα των γονιών του, κουβαλά και την προσωπική του κατάρα.
Σε αυτή την περίπτωση, η ενέργεια είναι ικανή να διατηρηθεί αυτούσια, όσοι αιώνες κι αν περάσουν! Και αλίμονο στην αδύναμη –όσο και καταδικασμένη– ψυχή του ανθρώπου που θα βρεθεί στο διάβα της…

Κριτική

Κάιν,  ένα μεγάλο κεφάλαιο της ανθρώπινης μυθιστορίας, που απασχόλησε όχι μόνο τη θεολογία αλλά και την ψυχολογία, φυσικά και τη λογοτεχνία, την ποίηση, την εικαστική τέχνη αλλά και το θέατρο.  Ένα κεφάλαιο βαρύ λοιπόν ο Κάιν, που ενέπνευσε, θετικά η αρνητικά γενιές και γενιές δημιουργών, στον μεγάλο κατάλογο των οποίων συγκαταλέγεται, πλέον και ο συγγραφέας Μάριος Καρακατσάνης. Η συνήθεια της σκέψης μας όταν ακούμε Κάιν είναι να πηγαίνει στον ορισμό της στυγερής δολοφονίας. Αν η ιστορία των πρωτοπλάστων ήταν μια φαντασιακή κοσμογονία της Βίβλου θα λέγαμε ότι η ιστορία του Άβελ και του Κάιν είναι η πρώτη ιστορία θρίλερ, της Βίβλου.  Η Βίβλος όπως κάθε ιερό κείμενο της  παγκόσμιας ιστορίας δεν κάνει τίποτα άλλο από το να μεταφέρει αρχέτυπα και μοτίβα, τα οποία αναπαράγουν από κτίσεως κόσμου όλες οι κοινωνίες που δημιουργήθηκαν από τη συνύπαρξη των ανθρώπων.

Η έννοια της θυσίας, της εξορίας, του θανάτου αλλά και του πόνου έχει βαθιές ρίζες μέσα στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου και γεννά, ανά τους αιώνες, μεγαλειώδη έργα που χαράσσονται με χρυσά γράμματα στον αλαβάστρινο πίνακα της παγκόσμιας μυθιστορίας.  Όλη η μυθολογία του τρόμου είναι βασισμένη στα παραπάνω αρχέτυπα, στις παραπάνω καταστάσεις που διαρρηγνύουν με το χειρότερο τρόπο τη σχέση της αρμονικής συνύπαρξης ανθρώπου, συνανθρώπου και κόσμου. Όλος μας ο κόσμος είναι ένας μεγάλος βωμός θυσίας αρχιερείς του οποίου είναι η ζωή και ο θάνατος, που χορεύουν ξέφρενα μέσα στη σπείρα της αέναης κίνησης του χρόνου. Η Βίβλος, όπως και κάθε ιερό κείμενο, βρίθει τέτοιων συμβολισμών και γεννά ιστορίες που περιγράφουν παραστατικά αυτές τις έννοιες. Η διαλεκτική μεταξύ τρόμου και ανθρώπου είναι μια πανάρχαια υπόθεση. Ο Κάιν, ο πρώτος δολοφόνος και θύτης της βίβλου είναι λογικό να έχει επηρεάσει, θετικά ή αρνητικά, λαμβάνοντας διάφορα ενδύματα συμβολισμών, γενιές και γενιές δημιουργών, καλλιτεχνών αλλά και επιστημόνων καθώς είναι ένα από τα ισχυρότερα αρχέτυπα και τις πιο δυναμικές ιδέες της συλλογικής ψυχής της ανθρωπότητας.

Είχα την τύχη να είμαι από τους πρώτους που διάβασαν το νέο βιβλίο του Μάριου Καρακατσάνη “Το Σπίτι του Κάιν” και οφείλω να πω, πως μου έκανε εντύπωση η οπτική του Μάριου. Και αυτό γιατί ο Μάριος, μέσα από τη σκληρότητα των περιγραφών, την πλοκή των συναισθημάτων, την έκφραση ακραίων επιθυμιών βλέπει το θεό που εξόρισε τον Κάιν, όχι μέσα από τα μάτια του διαβόλου. Είναι ο ίδιος ο διάβολος που συστήνει το θεό στο κοινό, είναι οι ανίερες επιθυμίες που γνωρίζουν το θεό στο κοινό, είναι οι ανθρώπινες αδυναμίες που τον αποκαλύπτουν, όχι πλέον ως τιμωρό αλλά ως συγκαταβατικό συνομιλητή του ανθρώπου.  Τολμά, όμως,  εύκολα ο άνθρωπος να αγγίξει έστω την επιφάνεια του σκοτεινού πηγαδιού των επιθυμιών του, να ψηλαφίσει έστω την τραχιά επιφάνεια που καλύπτει το σπήλαιο των παθών του; Κι αν το κάνει τότε τι δυνάμεις απελευθερώνονται; Πόσο βαθιά πάνε οι ρίζες του κακού και πόσο υποκριτικά ο άνθρωπος θέτει κανόνες για να κρατήσει έξω το “κακό” που, από την άλλη, είναι συνυφασμένο με την ίδια του φύση. Ο Κάιν θα μπορούσε να είναι ο καθένας μας, όπως ο καθένας μας στη ζωή παίρνει το ρόλο του διαβόλου ή του αγγέλου, του θύτη ή του θύματος, ανάλογα με το πώς γυρίζουν τα γρανάζια του χρόνου. Ο Μάριος Καρακατσάνης, πλέκοντας τα αρχέτυπα της ψυχής και παντρεύοντας τα με εκείνα της Βίβλου, μέσα στον αρχαίο ναό της φαντασίας, μας χάρισε “Το Σπίτι του Κάιν”, ένα βιβλίο που αποτυπώνει με σύγχρονο τρόπο αυτό το θυσιαστικό τύπο που διαπνέει τον πυρήνα της ύπαρξής μας.

Οι χαρακτήρες του, ενδύονται τον κόσμο των επιθυμιών και, όπως συμβαίνει, άλλωστε και στην αληθινή ζωή,  αυτοί οι χαρακτήρες παλεύουν και μεταμορφώνονται εξαπολύοντας στην πραγματικότητά τους,  δυνάμεις αντίστοιχες των παθών τους. Δεν είναι άραγε ο Μπένζαμιν το κατεξοχήν σύμβολο της ματαιοδοξίας και της ζηλοφθονίας. Ήταν λες και όλη η ζήλια του Κάιν έγινε πρόσωπο και αποκτώντας οντότητα άρχισε να μοιράζει τα δώρα των παθών του καλώντας πίσω στον κόσμο μας το κατεξοχήν σύμβολο του εξόριστου θυσιαστή. Το ίδιο και οι πρωταγωνιστές της ιστορίας, που διδάσκουν πώς όταν η φιλοδοξία γίνει ματαιοδοξία και όταν η αγάπη γίνει μίσος  τότε εξαπολύει τις δέκα πληγές του Φαραώ. Όπως λέει και το ρητό άβυσσος άβυσσον επικαλείται.  Οι πρωταγωνιστές του κειμένου γίνονται έτσι σύγχρονοι βιβλικοί τραγικοί ήρωες στο παλκοσένικο που ονομάζεται Κόσμος.  Τέλος θέλω να πω ότι η γρήγορη ροή του κειμένου, οι ανεπιτήδευτοι διάλογοι, η αποκάλυψη των σκοτεινών γωνιών της ψυχής και της φύσης του κόσμου μας και το ταλέντο του συγγραφέα να αποδίδει τόσα μεγάλα και βαθιά νοήματα μέσα από την γλώσσα και τις εικόνες της καθημερινότητάς μας, κάνει αυτό το βιβλίο αρκετά ελκυστικό στον καθένα. Ευχαριστώντας τον Μάριο για τη τιμή που μου έκανε σήμερα να με καλέσει στο πάνελ των ομιλητών του νέου του παιδιού, του νέου του βιβλίου εύχομαι να είναι καλοτάξιδο και να έχει τη θέση που του αξίζει στις καρδιές των αναγνωστών. Καλησπέρα σε όλους και πάλι.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά