Κριτική: “Charlotte Sometimes” της Penelope Farmer

by Αταλάντη Ευριπίδου

Σήμερα θα μιλήσουμε για παιδική λογοτεχνία – όσο παιδική είναι η παιδική λογοτεχνία για την οποία συνήθως γράφω. Και θα μιλήσουμε για ένα κλασικό βιβλίο, που ενέπνευσε, μάλιστα, ένα κλασικό τραγούδι: το “Charlotte Sometimes”. Το παράξενο σε σχέση με το μυθιστόρημα αυτό είναι πως δεν είναι το πρώτο, αλλά το τρίτο σε μία σειρά από ανεξάρτητα βιβλία που, ωστόσο, συνδέονται μεταξύ τους. Ως εκ τούτου, μπορεί κάποιος άφοβα να πάρει και να διαβάσει μόνο το “Charlotte Sometimes”, χωρίς να έχει διαβάσει τα δύο που προηγούνται (“The Summer Birds”, “Emma in Winter”). To μυθιστόρημα γράφτηκε από τη βραβευμένη με Carnegie Medal, Penelope Farmer, και κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1969.

Η Charlotte Makepeace είναι ένα δεκατριάχρονο κορίτσι που στέλνεται σε οικοτροφείο. Επειδή η Charlotte είναι η πρώτη του κοιτώνα της που φτάνει, διαλέγει πρώτη κρεβάτι: δίπλα στο παράθυρο και το μοναδικό με ροδάκια. Μόνο που, το επόμενο πρωινό, η Charlotte δεν ξυπνάει στην εποχή της, αλλά στο 1918, λίγο πριν το τέλος του Α’ Παγκοσμίου. Σύντομα, συνειδητοποιεί ότι έχει αλλάξει θέσεις με ένα άλλο κορίτσι, την Clare Moby. Η Clare και η αδερφή της, Emily, φιλοξενούνται στο οικοτροφείο λόγω του πολέμου και της ασθένειας της θείας τους, μέχρι να βρεθεί κάποιο κατάλυμα γι’ αυτές. Η Charlotte και η Clare συνεχίζουν να αλλάζουν θέσεις και αρχίζουν να επικοινωνούν γράφοντας εναλλάξ σε ένα τετράδιο. Μόνο που, κάποια στιγμή, η Charlotte ξεμένει στο 1918 άθελά της και πρέπει να βρει τρόπο να επιστρέψει στην εποχή της.

Θέλω καταρχήν να μιλήσω για την καταπληκτική ιδέα αυτού του βιβλίου – κάτι πραγματικά καινοτόμο και πρωτότυπο για την εποχή του. Η δεκαετία του ’60, στην Αγγλία, πρέπει να ήταν ιδιαίτερα προσοδοφόρα για τους χρονοταξιδιώτες, μιας και το Doctor Who είχε ξεκινήσει να προβάλλεται μόλις λίγα χρόνια πριν – το 1963. Δεν είναι, όμως, μόνο το ταξίδι στον χρόνο, είναι και τα θέματα που αγγίζει μέσα από αυτό: ο πόλεμος και η ατομική ταυτότητα. Η Penelope Farmer χρησιμοποιεί ένα φανταστικό εύρημα για να πει αληθινά πράγματα για την ανθρώπινη φύση, την ασχήμια του Α’ Παγκοσμίου, την υπαρξιακή αγωνία που κάθε έφηβος βιώνει, ακόμη και το bullying και τον θρήνο. Κι είναι όλα αυτά που ανάγουν, εν τέλει, το μυθιστόρημα αυτό σε κλασικό.

Πέρα απ’ αυτό, όμως, είναι και εξαιρετικά γραμμένο. Νομίζω πως θα ήταν καλύτερο να σας δείξω από το να σας περιγράψω:

And, she thought uncomfortably, what would happen if people did not recognize you? Would you know who you were yourself? If tomorrow they started to call her Vanessa or Janet or Elizabeth, would she know how to be, how to feel like, Charlotte? Were you some particular person only because people recognized you as that?

Και αυτό είναι απόσπασμα από παιδικό βιβλίο. Αυτό το μυθιστόρημα, ως έχει, πιθανότατα δεν θα εκδιδόταν σήμερα ή δεν θα θεωρούνταν παιδικό. Κι αυτό, νομίζω, λέει πολλά πράγματα για την τροπή που έχει πάρει το σύγχρονο παιδικό βιβλίο και για τα πράγματα που σήμερα θεωρούμε ικανά να διαχειριστούν τα παιδιά σε σχέση με παλιότερα. Αλλά είναι ένα αριστούργημα της παιδικής λογοτεχνίας. Είναι ανατριχιαστικό, βαθιά φιλοσοφικό και τόσο τραγικό, με κάποιους τρόπους – όμως θα ήταν κρίμα να το στερούσαμε από τα παιδιά στο όνομα της προστασίας της αθωότητάς τους. Επίσης, είναι ένα βιβλίο που σας υπόσχομαι ότι θα απολαύσετε οι ενήλικες, ακριβώς για όλους τους λόγους που ανέφερα παραπάνω.

Θα ήθελα να μπορούσα να γράψω κάτι για τους χαρακτήρες, αλλά επειδή ακριβώς το βιβλίο έχει μια τέτοια ονειρική ποιότητα, επειδή ακριβώς η Charlotte, μέσα από τα μάτια της οποία βλέπουμε την ιστορία μας, ακροβατεί ανάμεσα στη δική της ταυτότητα και την ταυτότητα της Clare, την οποία έχει οικειοποιηθεί, οι υπόλοιποι χαρακτήρες είναι κάπως ξέθωροι. Αυτό, όμως, δεν είναι αρνητικό. Αντιθέτως, ταιριάζει απόλυτα στην αφήγηση και τα θέματα του μυθιστορήματος και, στα σημεία όπου οι χαρακτήρες γίνονται πιο διακριτοί (όπως το περιστατικό με την κορδέλα της Elsie, ας πούμε), πραγματικά λάμπουν.

Τέλος, μια ειδική μνεία για τον υπέροχο τίτλο: “Charlotte Sometimes”. “Η Σάρλοτ, κάποιες φορές”. Ή, επίσης, “Η Σάρλοτ, σε κάποιους χρόνους”. Το οποίο είναι εξαιρετικά ταιριαστό για τόσους πολλούς λόγους.

Κι αυτά ήταν όλα όσα είχα να γράψω. Τελική ετυμηγορία; Διαβάστε το.

Ποια είναι τα αγαπημένα σας τραγούδια εμπνευσμένα από τη λογοτεχνία; Μην ξεχάσετε να μας το πείτε στα σχόλια. Μέχρι την επόμενη φορά, καλές αναγνώσεις!

προτεινουμε επίσης

2 Σχόλια

ζαμπονμεποδια 2 Οκτωβρίου 2017 - 6:09 ΜΜ

Ετσι, ετσι ακριβως! Ήμουν σιγουρη οτι θα σου αρεσε!!!

Reply
Αντωνιάδου Γεωργία 2 Οκτωβρίου 2017 - 2:40 ΜΜ

Εξαιρετικό όπως κάθε φορά! Ειλικρινά θέλω να το διαβάσω!!! Εξάλλου στο είχα πει και από την περίληψη Καλή αρχή!!

Reply

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά