Κριτική: “Strange Weather” του Joe Hill

by Αταλάντη Ευριπίδου

Πολλές φορές έχω σκεφτεί ότι ο Joe Hill αδικείται τρομερά κάτω από την ταμπέλα του “συγγραφέα τρόμου”. Καμία φορά δεν το σκέφτηκα τόσο έντονα όσο τώρα, διαβάζοντας το “Strange Weather”. Για όσους βαριέστε τις μακροσκελείς κριτικές, θα πω μονάχα πως πρόκειται για ένα από τα πιο επίκαιρα και ιδεολογικά σημαντικά βιβλία της λογοτεχνίας του φανταστικού που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια. Αν αυτό σας ακούγεται σαν κάτι που θα σας ενδιαφέρει, συνεχίστε παρακάτω και θα σας πω περισσότερα. Αν, από την άλλη, φράσεις όπως politically correct και στρατευμένη τέχνη σας έρχονται στο μυαλό διαβάζοντας τις παραπάνω γραμμές, αφήστε το εδώ, καλύτερα – αυτό το βιβλίο μάλλον δεν είναι για σας. Και, μετά απ’ αυτό το disclaimer, ας σας πω και δύο λόγια για το τι είναι το “Strange Weather”. Πρόκειται για μια συλλογή από τέσσερις νουβέλες – ο ίδιος ο Joe Hill χρησιμοποιεί τον όρο “σύντομα μυθιστορήματα” – διαφορετικού είδους και ύφους. Ναι, μία απ’ αυτές είναι (περίπου) τρόμου, αλλά οι υπόλοιπες δεν είναι. Και, νομίζω, αυτή είναι η κατάρα του Joe Hill: ότι είναι ένας συγγραφέας που γράφει και τρόμο, αλλά όχι μόνο ούτε κυρίως τρόμο. Κι επειδή ο τρόμος του δεν είναι αρκετά τρομακτικός για τους τρομάδες και τα βιβλία του που δεν είναι τρόμου μπαίνουν στα ράφια των βιβλιοπωλείων δίπλα σε εκείνα που είναι, ο Joe Hill καταλήγει μονίμως κάπως υποτιμημένος από όλους. Αυτοί που τον διαβάζουν απογοητεύονται, λες και φταίει αυτός που ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας όπως ο “Πυροσβέστης” τοποθετείται δίπλα στο “Κουτί σε Σχήμα Καρδιάς” κι οι υπόλοιποι απλώς δεν τον διαβάζουν γιατί ο τρόμος είναι “παραλογοτεχνία”. Προσωπικά, οφείλω να πω πως τρέφω ιδιαίτερη αγάπη στον Joe Hill και πως τον θεωρώ εξαιρετικό συγγραφέα για πάμπολλους λόγους. Εντάξει, μας έκανε μια κοιλιά εκεί με το NOS4A2, αλλά καταλαβαίνω, ήθελε να γράψει ένα ερωτικό γράμμα στον μπαμπά του κι έπρεπε να το βγάλει από μέσα του. Καλά έκανε, ευτυχώς δεν επανέλαβε το πείραμα και επέστρεψε πίσω στα τζοχιλιακά χαρακτηριστικά για τα οποία τον αγαπήσαμε εξ αρχής.

Η πρώτη ιστορία του βιβλίου λέγεται “Snapshot” και ξεκινάει με μια καταπληκτική σκηνή που θα μείνει για καιρό χαραγμένη στη μνήμη μου: ένα αγόρι βλέπει την ηλικιωμένη γυναίκα που τον πρόσεχε όταν ήταν μικρός να περιφέρεται στον δρόμο χαμένη και χωρίς παπούτσια. Η Shelly λέει στον πρωταγωνιστή μας να φυλάγεται από τον άντρα με τη φωτογραφική μηχανή και να μην τον αφήσει να τον βγάλει φωτογραφία. Αυτή είναι η μοναδική από τις νουβέλες που θα χαρακτήριζα τρόμου, αν και ξεμπερδεύουμε με το τρομακτικό κομμάτι λίγο μετά τη μέση. Με χτύπησε αυτή η ιστορία περισσότερο από τις άλλες του βιβλίου γιατί ασχολείται με το Αλτσχάιμερ κ αυτό είναι ένα θέμα που με αγγίζει ιδιαίτερα.

Η δεύτερη νουβέλα λέγεται “Loaded” και έχει τρεις πρωταγωνιστές: μια Αφροαμερικάνα δημοσιογράφο που είδε τον ξάδερφό της να δολοφονείται από έναν αστυνομικό όταν ήταν μικρή και τώρα μεγαλώνει μόνη της την κόρη της, έναν ρατσιστή, ομοφοβικό σεκιουριτά σε εμπορικό κέντρο, ο οποίος έχει βίαιες τάσεις και εξάρσεις θυμού και μια νεαρή κοπέλα σε σχέση με το παντρεμένο αφεντικό της. Αυτοί οι τρεις άνθρωποι εμπλέκονται με διαφορετικούς τρόπους σε μια τραγωδία που λαμβάνει χώρα στο εμπορικό. Το “Loaded” είναι πραγματικό σχολείο για συγγραφείς, καθώς σου δείχνει πώς να φτιάξεις έναν αντιπαθή, απαίσιο, πλήρως μισητό χαρακτήρα χωρίς να τον κάνεις καρικατούρα. Ο Joe Hill είναι μεγάλος μαέστρος και αυτός είναι ένας μόνο από τους τρόπους με τους οποίους δείχνει τη μαεστρία του στο “Strange Weather”. Ο ρατσιστής του είναι τόσο τρισδιάστατος, τόσο άνθρωπος και, συγχρόνως, τόσο φρικτός που: α) είναι απόλυτα πειστικός, β) δεν αφήνει την παραμικρή αμφιβολία για τη γνώμη του ίδιου του συγγραφέα για τον χαρακτήρα του και γ) προκαλεί απίστευτο άγχος και αγωνία στον αναγνώστη, μέσα σε μια ιστορία που, κατά βάση, είναι mainstream.

Το “Aloft” είναι η τρίτη νουβέλα του βιβλίου και πρωταγωνιστής εδώ είναι ένας νεαρός τσελίστας ο οποίος βρίσκεται ναυαγός πάνω σε ένα… σύννεφο. Φυσικά, το σύννεφο δεν είναι αυτό που φαίνεται, το “Aloft” είναι μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας και ο Aubrey είναι ένας σύγχρονος Ροβινσών Κρούσος, παγιδευμένος μακριά και πέρα απ’ όλους. Με μια πρώτη ματιά, η ιδέα αυτή φαίνεται αρκετά απλοϊκή. Ωστόσο, διαβάζοντας τη νουβέλα και μελετώντας την πραγματικά, συνειδητοποιεί κανείς τους λεπτούς συμβολισμούς  και την κριτική που ασκείται στον σύγχρονο άνθρωπο, του οποίου το αποτύπωμα στον κόσμο δεν είναι παρά ένα σύνολο εμμονών άνευ ουσίας.

Η τελευταία ιστορία του βιβλίου λέγεται “Rain” κι έχει για πρωταγωνίστρια μια ομοφυλόφιλη γυναίκα που γίνεται μάρτυρας του θανάτου της κοπέλας της όταν ο ουρανός αρχίζει να βρέχει καρφιά. Αρχικά, δίνει την εντύπωση του υπερρεαλισμού ή του μαγικού ρεαλισμού, αλλά εν τέλει πρόκειται για μία ακόμη νουβέλα επιστημονικής φαντασίας. Εδώ ο Joe Hill ενώνει τα νήματα που δένουν μαζί τις τέσσερις νουβέλες, γράφει ποίηση και δίνει μια εικόνα του πώς θα αντιμετωπίζαμε το τέλος του κόσμου που, δυστυχώς, μοιάζει εξαιρετικά αληθοφανής. Επίσης, δημιουργεί μια χαρακτήρα τόσο συμπαθή και τρισδιάστατη που θα ήθελα να τον δω να γράφει κι άλλες ιστορίες μ’ αυτήν στο μέλλον. Όπως έχω αναφέρει ξανά στο παρελθόν, πολλές φορές θεωρούμε δεδομένες τις επιλογές των συγγραφέων και δεν συνειδητοποιούμε τι προσφέρουν στην ιστορία, όσο παράξενες κι αν μας φαίνονται. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι η butch λεσβία που μεγάλωσε σε φάρμα στην επαρχία λέγεται Honeysuckle είναι τόσο τέλειο και τόσο αληθοφανές, που με έκανε να ξεχάσω ότι αυτή η ιστορία είναι γραμμένη από έναν ετεροφυλόφιλο άντρα. Εντάξει, προφανώς και το ταλέντο του Joe Hill και ο χειρισμός του χαρακτήρα και της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, αλλά ήταν αυτή η λεπτομέρεια που έκανε την ηρωίδα του απόλυτα αληθινή για μένα. Από όλες τις νουβέλες της συλλογής αυτή είναι μακράν η πιο επίκαιρη και η πιο ιδεολογικά φορτισμένη (με το “Loaded” να ακολουθεί).

Διαβάζοντας το “Strange Weather”, περίμενα διαρκώς πότε θα ερχόταν εκείνη η ιστορία που θα με απογοήτευε. Δεν ήρθε ποτέ. Το “Aloft” μου φάνηκε πως θα το έκανε, για λίγο, αλλά με κέρδισε σύντομα. Τα παράξενα καιρικά φαινόμενα είναι, ομολογουμένως, ο συνδετικός κρίκος των ιστοριών: τουλάχιστον σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Μια βροχή από νεκρά πουλιά, ένας ανεμοστρόβιλος φωτιάς, ένα στερεοποιημένο σύννεφο, μια βροχή από καρφιά. Αλλά, στο δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης, ο συνδετικός κρίκος είναι οι “παράξενοι καιροί” που ζούμε. Όσο διάβαζα, είχα διαρκώς στο νου μου πως ο Joe Hill ήθελε να ονομάσει το βιβλίο του “Interesting Times” και πιθανόν να το είχε κάνει αν δεν υπήρχε ήδη το ομότιτλο, εξαιρετικό μυθιστόρημα του  Sir Terry Pratchett.

Θυμάμαι ότι στον επίλογο του NOS4A2, ο Joe Hill έγραφε ότι είχαν βγει για βόλτα με τις μηχανές με τον πατέρα του (Stephen King) και, όπως ήταν στον δρόμο, παρατήρησε ότι ο ίδιος βρισκόταν στη σκιά του πατέρα του κι αναρωτήθηκε αν αυτή θα ήταν η μοίρα του: να ταξιδεύει πάντα στη σκιά του πατέρα του. Αυτό το ερώτημα το κράτησα και, έκτοτε, επιστρέφω σε αυτό και το σκέφτομαι όποτε διαβάζω κάτι καινούριο του Joe Hill. Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι ένα βροντερό “όχι”. Ο Joe Hill είναι κάτι τελείως ξεχωριστό. Έχει, βέβαια, την αγάπη και τον θαυμασμό στο έργο του King που θα περίμενε κανείς (και βρήκα τουλάχιστον μία αναφορά στο “Strange Weather”), αλλά ασχολείται με άλλα πράγματα και ασχολείται με τα πράγματα αυτά με τον δικό του, μοναδικό τρόπο.

Τι είναι, τελικά, το “Strange Weather”; Ε, δεν είναι βιβλίο τρόμου, αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Αλλά είναι ένα φανταστικό βιβλίο και, αν το διαβάσετε με ανοιχτό μυαλό και χωρίς να περιμένετε να φοβηθείτε, θα το απολαύσετε. Για μένα, μαζί με τον καινούριο Φίλιπ Πούλμαν, μπήκε ήδη στα αγαπημένα μου του ’17. Για σας; Μέχρι την επόμενη φορά, καλές αναγνώσεις!

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά