10 Βιβλία Φαντασίας που (μάλλον) δεν ξέρετε – και αξίζει να μάθετε

by Αταλάντη Ευριπίδου

Σήμερα, θα κάνουμε μια βουτιά σε ελάχιστα εξερευνημένα βάθη του φανταστικού και θα ασχοληθούμε με βιβλία λιγότερο γνωστά στα μέρη μας, που όμως αξίζουν την προσοχή μας. Οι περισσότεροι από τους εν λόγω συγγραφείς δεν μεταφράστηκαν ποτέ στα ελληνικά, παρόλο που στο εξωτερικό ήταν και είναι πολύ γνωστοί – και κάποιοι από αυτούς ιδιαίτερα σημαντικοί στον χώρο, επίσης. Όπως ισχύει και για κάθε λίστα που έχω γράψει, η σειρά των βιβλίων είναι εντελώς τυχαία και δεν δηλώνει προτίμηση, ενώ σίγουρα υπάρχουν κι άλλα βιβλία και άλλοι συγγραφείς που είναι λιγότερο γνωστοί στη χώρα μας – αυτές είναι, απλώς, οι δικές μου επιλογές. Κι αφού ξεμπερδέψαμε και μ’ αυτά τα καθιερωμένα, ας προχωρήσουμε στη λίστα μας.

The Worm Ouroboros – E.R. Eddison

Από όλα όσα θα δείτε εδώ, αυτό είναι μάλλον το πιο σπουδαίο και το πιο δύσκολο, ταυτόχρονα. Σπουδαίο για ιστορικούς, κυρίως λόγους, όσο και για γλωσσικούς, το μυθιστόρημα ετούτο του Eddison εκδόθηκε το 1922 και θαυμάστηκε τόσο από τον Tolkien (που έκδωσε το Hobbit 15 χρόνια αργότερα), όσο και από τον C.S. Lewis. Αντλεί έμπνευση από τη μεσαιωνική ευρωπαϊκή και τα Νορβηγικά sagas, αλλά και από την ελληνική μυθολογία – ωστόσο, σε αντίθεση με άλλους συγγραφείς φαντασίας, ο Eddison δεν επικεντρώνεται τόσο πολύ στη μυθοπλασία. Η πραγματική δυσκολία του βιβλίου, βέβαια, είναι η γραφή του: το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε Τυδωριανά αγγλικά, κάτι το οποίο απαιτεί από τον αναγνώστη του καλή γνώση της γλώσσας και το έχει καταστήσει, λίγο-πολύ, αμετάφραστο. Ειλικρινά, αν δεν νιώθετε ανασφαλείς με τα αγγλικά σας, δώστε του μια ευκαιρία. Θα σας κάνει να αναθεωρήσετε πολλά από αυτά που νομίζετε ότι ξέρετε για τη λογοτεχνία του φανταστικού και, παρόλο που είναι παιδί της εποχής του, παρόλο που τα δείχνει τα χρόνια του, είναι ένα βιβλίο που σημάδεψε το είδος που αγαπάμε και επηρέασε τον γνωστότερο, ίσως, εκπρόσωπό του.

The Broken Sword – Poul Anderson

Το “Broken Sword” του Poul Anderson παίζει σε πολύ κοντινή κατηγορία με το από πάνω. Κυκλοφόρησε το 1954 στην Αμερική, δηλαδή την ίδια ακριβώς χρονιά με τη “Συντροφιά του Δαχτυλιδιού” και αντλεί από την ίδια μυθολογία – με αποτέλεσμα κάποιες σημαντικές ομοιότητες, αλλά και πολύ σοβαρές διαφορές. Το “Broken Sword” δεν θυμίζει ιδιαίτερα το “Lord of the Rings”, βέβαια. Θυμίζει πιο πολύ την ιστορία του Τούριν Τουράμπαρ από το “Σιλμαρίλλιον” – που είναι και η αγαπημένη μου του βιβλίου. Και, φυσικά, θυμίζει επίσης Έλρικ, μιας και ο Michael Moorcock αγαπούσε ιδιαίτερα το μυθιστόρημα αυτό, αλλά και τον συγγραφέα του και τον έχει αναγνωρίσει ως επιρροή ουκ ολίγες φορές. Όπως και ο Eddison, ο Anderson δεν ασχολείται τόσο πολύ με τη μυθοπλασία όσο ο Tolkien, εκεί όμως που πραγματικά λάμπει ο Poul Anderson και ξεπερνάει και τους δύο – και πιθανότατα κάθε άλλον σύγχρονο και προηγούμενο πέρα από τον Dunsany και τον Maturin – είναι στη γραφή. Είναι λυρικός, με υπέροχο χειρισμό λόγου και σπάνια αίσθηση της ποίησης αλλά και της τραγωδίας. Όλα αυτά του τα χαρακτηριστικά ήταν που με έκαναν να τον αγαπήσω και να λατρέψω καθετί δικό του που έχω διαβάσει.

War for the Oaks – Emma Bull

Σας αρέσει το urban fantasy; Ε, αυτό εδώ το μυθιστόρημα – με το οποίο έχουμε την ίδια ηλικία, μιας και εκδόθηκε το 1987 – θεωρείται το πρώτο. Την Emma Bull την ανακάλυψα από την ιστορική ανθολογία της Marion Zimmer Bradley, το “Sword and Sorceress”, όπου είχε γράψει ένα διήγημα στον πρώτο κιόλας τόμο. Το “War for the Oaks” είναι ένα βιβλίο για τη μουσική σκηνή της δεκαετίας του ’80 και για ξωτικά. Υπήρχαν σχέδια να γίνει και ταινία, αλλά αυτά ναυάγησαν δυστυχώς. Τις επιρροές του μπορεί να τις βρει κανείς από, ω, δεν ξέρω, κάθε βιβλίο αστικής φαντασίας έβερ, μέχρι παιχνίδια ρόλων – το Changeling: the Dreaming, πιο συγκεκριμένα. Ωστόσο, πρέπει να σας προετοιμάσω πως του φαίνεται η ηλικία του. Είναι ένα καλό βιβλίο, στην εποχή του θα πρέπει να ήταν τρομερά καινοτόμο, αλλά σήμερα μπορείς να καταλάβεις, κάπως, γιατί ξεχάστηκε από τους περισσότερους. Διαβάζεται πολύ ευχάριστα, όμως, έχει πολύ ωραίους χαρακτήρες και διαλόγους, είναι καλογραμμένο και, αν και απλή, η πλοκή του έχει δώσει πάτημα σε όλα αυτά που προανέφερα.

Mythago Wood – Robert Holdstock

Για το βιβλίο αυτό έμαθα από ένα από τα δοκίμια για τα οποία έγραφα την προηγούμενη φορά, το “A Short History of Fantasy” και το ερωτεύτηκα με το που ξεκίνησα να το διαβάζω. Ο Robert Holdstock, μαζί με την Ursula LeGuin, επαινέθηκαν από κριτικούς και μελετητές του είδους ως άμεσοι συνεχιστές του Tolkien, λόγω της εκτενούς και πλούσιας μυθοπλασίας τους. Το “Mythago Wood” είναι ένα αριστούργημα της λογοτεχνίας του φανταστικού, εκδόθηκε το 1984 και πήρε World Fantasy Award το 1985. Επίσης, δεν θα μοιάζει με τίποτε άλλο που θα έχετε διαβάσει. Διαδραματίζεται στον πραγματικό κόσμο, γύρω από το δάσος Ryhope, στο οποίο, λόγω αυξημένης ενεργειακής δραστηριότητας, γεννιούνται αρχέτυπα. Τα αρχέτυπα αυτά, ο πατέρας του πρωταγωνιστή μας τα ερευνούσε και τα είχε βαφτίσει “μυθεικόνες” (mythagos). Ο Holdstock ήταν πολύ ταλαντούχος συγγραφέας και κατάφερε να δημιουργήσει κάτι μοναδικό με το μυθιστόρημα αυτό και τις συνέχειές του: ένα έργο φαντασίας πλούσιο σε φιλοσοφικά, ψυχαναλυτικά (ιδιαίτερα Γιουνγκιανές επιρροές) και μυστικιστικά στοιχεία. Είναι ένα μοναδικό έργο που, πραγματικά, θα ήθελα να δω κάποια στιγμή στα ελληνικά.

Sorcery & Cecelia, or The Enchanted Chocolate Pot – Patricia C. Wrede & Caroline Stevermer

Εδώ προχωράμε σε αχαρτογράφητους τόπους. Αυτό το μυθιστόρημα διαδραματίζεται σε μια εναλλακτική Βικτωριανή Αγγλία, με μάγους. Είναι επιστολογραφικό, δηλαδή γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, με τη μορφή επιστολών που ανταλλάσσουν οι δύο πρωταγωνίστριές μας, η Cecelia και η Kate. Αν σας αρέσει η Jane Austen, το comedy of manners, το “Parasol Protectorate” της Gail Carriger (που πολλές φορές έχει δηλώσει την αγάπη της για το συγκεκριμένο βιβλίο), να το διαβάσετε. Έχει χιούμορ, έχει μαγεία, έχει μυστήριο, έχει συμπαθέστατες πρωταγωνίστριες και είναι πολύ-πολύ ιδιαίτερο. Κυκλοφόρησε αρχικά το 1988 και ανατυπώθηκε το 2003, ενώ ακολούθησαν και συνέχειές του από το 2004 και έπειτα. Αν όλα όσα περιέγραψα παραπάνω είναι του γούστου σας, να του δώσετε οπωσδήποτε μια ευκαιρία. Αν μη τι άλλο, θα το διασκεδάσετε – αυτό μπορώ να σας το υποσχεθώ. Είναι εφηβικό, θεωρητικά, αλλά προσωπικά το απόλαυσα πολύ και θεωρώ πως διαβάζεται άνετα από ενήλικες.

The Secret Country – Pamela Dean

Η γνωριμία μου με την Pamela Dean ήταν απρόσμενη και δεν έγινε υπό τις καλύτερες συνθήκες. Συγκεκριμένα, έμαθα γι’ αυτήν και για την τριλογία της διαβάζοντας για το σκάνδαλο από την εποχή που η Cassandra Clare έγραφε ακόμη fan fiction – και, κατά τα φαινόμενα, είχε κλέψει ολόκληρα αποσπάσματα από τα βιβλία της Pamela Dean χωρίς άδεια ή αναφορά στο όνομά της. Τέλος πάντων, κάπως έτσι κατέληξα να διαβάσω το “The Secret Country”, το οποίο είναι ένα πολύ αρχετυπικό portal fantasy (όπου οι χαρακτήρες μεταφέρονται από τον πραγματικό κόσμο σε έναν φανταστικό), αλλά γεμάτο από ενδιαφέρουσες ιδέες και ένα premise που θα κάνει την καρδούλα κάθε rpgά να σκιρτήσει: τα παιδιά της ιστορίας έχουν δημιουργήσει έναν κόσμο για να παίζουν και αναπαριστούν ιστορίες σαν να τις παίζουν σε θέατρο… μέχρι που ξαφνικά βρίσκονται στον κόσμο που δημιούργησαν και πρέπει να τον σώσουν. Φυσικά και θυμίζει Νάρνια, χωρίς όλη τη χριστιανική προπαγάνδα, και είναι και κάπως πιο σοβαρό και σκεπτόμενο από τη Νάρνια. Ωστόσο, οι χαρακτήρες του δεν με κέρδισαν και πολλές φορές συμβάντα γίνονταν χωρίς καμία εξήγηση και χωρίς οι χαρακτήρες να το ψάχνουν πολύ. Παρ’ όλα αυτά, αν κάποιος διαβάσει το πρώτο βιβλίο και προχωρήσει στα επόμενα δύο, θα ανταμειφθεί.

Charmed Life – Diana Wynne Jones

Αυτό εδώ το βιβλίο είναι περίεργη υπόθεση. Αυτό εδώ το βιβλίο δεν μου άρεσε. Ξέρω ότι η Diana Wynne Jones ήταν πολύ σημαντική συγγραφέας, ξέρω ότι αγαπήθηκε πολύ κι ότι έγραψε υπέροχα βιβλία, μεταξύ των οποίων και το “Howl’s Moving Castle”. Αλλά, εμένα, το “Charmed Life” δεν μου άρεσε. Τι μας το έβαλες, τότε, στη λίστα; θα με ρωτήσετε – και δικαίως. Ο λόγος είναι σχετικά απλός. Αν σας αρέσει το “Harry Potter” όσο αρέσει και σε μένα, αν ωρύεστε δεξιά κι αριστερά ότι η Rowling πήρε τα κολεγιακά μυθιστορήματα της Enid Blyton και τους έβαλε μαγεία, φτιάχνοντας κάτι 100% πρωτότυπο – όπως ωρυόμουν κι εγώ – τότε πρέπει να διαβάσετε έστω το πρώτο μυθιστόρημα της σειράς του Chrestomanci. Το “Charmed Life” κυκλοφόρησε το 1977 και το πόσο έχει επηρεάσει το Harry Potter γίνεται σχετικά άμεσα προφανές, αν και εντείνεται όσο προχωράει το βιβλίο. Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις, το “επηρεάσει” είναι πολύ επιεικής όρος. Είναι καλύτερο από τα “Hary Potter”; Όχι, δεν είναι, σε καμία περίπτωση. Έχει σημαντικά μειονεκτήματα (αντιπαθείς χαρακτήρες, είναι μισό απ’ όσο θα έπρεπε να ήταν σε μέγεθος κ.ά.). Ωστόσο, για λόγους ιστορικής και λογοτεχνικής συνέχειας, το συνιστώ.

Imager – L.E. Modesitt

Το ότι ο Modesitt δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, παρότι πολυγραφότατος και δημοφιλής έξω, με ξεπερνά. Δεν έχω διαβάσει άλλο βιβλίο του πέρα από το “Imager”, αλλά αυτό που διάβασα το λάτρεψα. Φανταστείτε κάτι σαν το “Assassin’s Apprentice” της Robin Hobb, αλλά πιο φιλοσοφικό και χωρίς τον πρωταγωνιστή που κλαίγεται όλη την ώρα. Η σειρά είναι πολυβραβευμένη κι έχει βρεθεί 2 φορές στη λίστα ευπώλητων των NY Times. Έχει κάποια στοιχεία steampunk, παντρεύει φανταστικό με βιομηχανική ανάπτυξη, πολιτική ίντριγκα, διαπροσωπικό δράμα, ενώ μπαίνει βαθιά και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι  συνεταιρισμοί. Είναι, γενικά, ένα πολύ ενδιαφέρον και αρκετά ιδιαίτερο βιβλίο, που με κέρδισε από τις πρώτες σελίδες και δεν με άφησε να το αφήσω μέχρι τις τελευταίες. Είναι η πιο πρόσφατη σειρά του συγγραφέα, την ξεκίνησε το 2009 και έχει βγάλει ήδη 11 βιβλία – που δεν ακολουθούν όλα, όμως, την ίδια ιστορία ούτε έχουν όλα τους ίδιους πρωταγωνιστές, κάποια διαδραματίζονται στο παρελθόν, για παράδειγμα.

The 13 Clocks – James Thurber

Είναι ποίημα; Είναι παραμύθι; Είναι παραβολή; Τι είναι, τέλος πάντων; Η απάντηση είναι “και τα τρία”. Ναι, είναι ένα υπέροχο παραμύθι για έναν κακό Δούκα που κρατάει φυλακισμένη την πριγκίπισσα ανιψιά του για να την παντρευτεί. Ναι, είναι ένα ποίημα με περίπλοκες εσωτερικές ρίμες και πανέξυπνα λογοπαίγνια. Και, ναι, είναι και μια παραβολή για όσους επιθυμούν δύναμη και είναι διατεθειμένοι να κάνουν τα πάντα για να την κερδίσουν. Γραμμένο το 1950 (!) από τον δημοσιογράφο και κωμικό, James Thurber, και εικονογραφημένο από τον Marc Simont, διατηρεί μέχρι σήμερα τη φρεσκάδα και το ευφυές, λεπτό χιούμορ του, παραμένοντας ταυτόχρονα επίκαιρο και διαχρονικό. Όσοι ανάμεσά σας ασχολείστε με το παιδικό βιβλίο, ιδιαίτερα, θα επωφεληθείτε ιδιαίτερα διαβάζοντάς το – παρόλο που δεν είναι παιδικό βιβλίο. Και όσοι από σας αγαπάτε τα παραμύθια, διαβάστε το επειδή είναι ένα εξαιρετικό παραμύθι. Γενικά, δηλαδή, διαβάστε το, είναι υπέροχο.

The End of Mr. Y – Scarlett Thomas

Κάποιοι θα το πουν mainstream, άλλοι speculative fiction, άλλοι science fiction και άλλοι fantasy. Δεν ξέρω, τελικά, αν έχει σημασία. Είναι ένα παράξενο, ιδιαίτερο και μυστήριο βιβλίο που θα ταίριαζε σε οποιαδήποτε από αυτές τις κατηγορίες εξίσου καλά. Ακολουθεί ακόμη και κάποια tropes του τρόμου, όπως το καταραμένο βιβλίο. Είναι και το μόνο μυθιστόρημα της λίστας μας που έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, με τον τίτλο “Το Τέλος του Μίστερ-Υ”, από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μπλέκει φιλοσοφία, επιστήμη, πειράματα σκέψης, κατάρες και θανατικά μέσα σε μια ιστορία που αποτελεί κι η ίδια ένα πείραμα σκέψης – επιτυχές πείραμα, να προσθέσω. Είναι από εκείνα τα μυθιστορήματα που δεν μπορείς να περιγράψεις ακριβώς και που είναι περισσότερο βίωμα, εν τέλει, παρά αναγνωστική εμπειρία.

Ποια είναι τα δικά σας αγαπημένα βιβλία φαντασίας που είτε δεν μεταφράστηκαν ποτέ είτε θεωρείτε πως δεν έχουν εκτιμηθεί όσο θα έπρεπε; Μην ξεχάσετε να μας το πείτε στα σχόλια. Μέχρι την επόμενη φορά, καλές αναγνώσεις!

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά