10 (+1) Σκοτεινά Διηγήματα Τρόμου

by Γιώργος Σκαγιάκος

“Χρυσόψαρα”

Ο τίτλος θα μπορούσε να ήταν τα “δέκα πιο τρομακτικά” ή “δέκα διηγήματα που θα σας κρατήσουν ξύπνιους τη νύχτα” ή κάποια άλλη clickbaiting ατάκα. Σε ποιον εξάλλου δεν αρέσουν τα “clicks”; Το πρόβλημα όμως ξεκινά ακριβώς σε εκείνο το σημείο όπου μια κάποια διήγηση οδηγεί το ένα μυαλό σε αϋπνίες, ενώ για κάποιο άλλο η ίδια διήγηση αποτελεί νανούρισμα, και είναι λογικό, αφού ο Τρόμος μοιάζει λίγο με τα εσώρουχα: είναι κάτι εντελώς προσωπικό τόσο σαν συναίσθημα όσο και σαν αντίδραση και χαίρεται ιδιαίτερα όταν κάποιος συναντά κάποιαν – ή κάποιον – με τα ίδια γούστα.

Όμως, ενώ όλοι συμφωνούν με αυτήν την σχετικότητα, άλλο τόσο διαφωνούν για την αντικειμενικότητα του Σκοταδιού. Ναι, το Σκότος είναι αντικειμενικό! Το Μαύρο που το καλύπτει δεν είναι καν χρώμα, αφού για να διακρίνουμε εμείς οι άνθρωποι τα χρώματα θα πρέπει να υπάρχει Φως. Το Μαύρο είναι η έλλειψη του Φωτός και σε αυτήν έλλειψη, κουρνιάζουν τα πιο τρομακτικά πλάσματα. Αρκεί να θυμηθούμε για λίγο εκείνο το Λοφιόμορφο με τις φωτεινές κεραίες που παραλίγο να καταβροχθίσει τον Μάρλιν και την Ντόρι. Ακριβώς αυτό συμβαίνει στην πραγματικότητα μας. Είναι στη φύση μας να μας ελκύει το Φως.

Αν ο Τρόμος, λοιπόν, διέπεται από ένα σωρό προσωπικές συνιστώσες, στο Σκοτάδι δεν ενέχεται  καμία. Αυτό είναι που το καθιστά αχαρτογράφητο, αφού τα αισθητήρια μας αχρηστεύονται, τα σημεία αναφοράς, εκείνα που καθορίζουν τον προσανατολισμό μας απλώς εξαφανίζονται και εναπόκειται στην Φαντασία να το εξερευνήσει. Το Μαύρο δεν είναι χρώμα. Είναι Κατάσταση και είναι στη Φύση μας να είμαστε τα χρυσόψαρα.

Το διήγημα

Η πρώτη μεγάλη ανακάλυψη της ανθρωπότητας. Μια συμπυκνωμένη διήγηση μιας όποιας ιστορίας γύρω από την φωτιά. “Ουπς!” είπε ο Ανθρωπείδης. Τρέχοντας βγήκε έξω από την υγρή σπηλιά του, αφήνοντας την ιστορία ατέλειωτη και την ομήγυρη στα κρύα του λουτρού. Έβρεχε εκείνο το βράδυ. Στάθηκε κοντά σε ένα ξεραμένο δέντρο. Όχι πολύ κοντά όμως γιατί ήταν προϊστορικός αλλά όχι ηλίθιος. Ο κεραυνός έπεσε. Το δέντρο λαμπάδιασε και κείνος αρπάζοντας ένα φλεγόμενο κλαδί επέστρεψε, το απίθωσε στο πάτωμα. Κατόπιν αποτελείωσε τη διήγηση της ιστορίας του.

Όπως ίσως καταλάβατε, το διήγημα είναι η αρχή και το τέλος της Τέχνης του Λόγου. Εντάξει, δεν διαφωνώ στο γεγονός ότι ένα μυθιστόρημα είναι  πιο λουκούλλειο, πιο χορταστικό, αλλά σκεφτείτε να βρίσκεστε εν τω μέσω του πουθενά, πιεσμένοι από τον χρόνο και να πεινάτε. Το διήγημα είναι το καλαμάκι με το ψωμάκι καρφωμένο στην μύτη ή η κομμένη φάλτσα τορτίγια που μοστράρει ο trendy καντινιέρης στη βιτρίνα του. Μπορώ να γίνω και κάφρος, καθότι το επιτρέπει η άποψη που έχω υιοθετήσει  από χρόνια περί παραδειγμάτων αλλά δεν θα το κάνω γιατί η τουαλέτα είναι ο πλέον παρεξηγημένος χώρος ανάγνωσης.

Λίγα ιστορικά στοιχεία

Ενώ  οι σύντομες προφορικές διηγήσεις  χάνονται στα άπειρα του παρελθόντος, οι συλλογές διηγημάτων είναι σχετικά νέα τάση. Κάπου στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα συναντάμε τις πρώτες του είδους. Πρόκειται για καταγραφές εθίμων , παραδόσεων ή θρύλων. Είναι νομίζω πασίγνωστες οι ιστορίες των Αδερφών Grimm (1812). Μια τέτοια συλλογή είναι το βιβλίο του Washington Irving με τίτλο: The Sketch Book of Geoffrey Crayon , Gent. που εκδόθηκε το 1819 και περιλαμβάνει ιστορίες από την περιοχή της Νέας Υόρκης οι οποίες είναι βασισμένες σε μύθους και παραδόσεις που οι Ολλανδοί μετανάστες έφεραν μαζί τους από την γενέτειρα τους. Για παράδειγμα, “Ο Μύθος της Κοιμισμένης Κοιλάδας*” (ή κατά τον πιο δημοφιλή τίτλο “Ο Μύθος του ακέφαλου καβαλάρη”) είναι εμπνευσμένος από μια γερμανική παραδοσιακή ιστορία που καταγράφηκε από τον Johann Musaus (1784).

Στα μέσα του 19ου αιώνα οι μικρές ιστορίες, τα διηγήματα, εκδίδονται αυτοτελώς ή σε συνέχειες σε έντυπα περιοδικής κυκλοφορίας  ή ετήσια αφιερώματα (annuals), τακτική που θα συνεχιστεί μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα.

Το 1842 o Hawthorne εκδίδει μια δίτομη συλλογή διηγημάτων με τον τίτλο “Twice Told Tales”. Ο τίτλος  παραπέμπει στο γεγονός ότι τα διηγήματα που περιελάμβανε η συλλογή είχαν πρωτοεκδοθεί σε εφημερίδες και έντυπα της εποχής. Δεν γνωρίζω αν είναι η πρώτη προσπάθεια συγκέντρωσης διηγημάτων, αλλά σίγουρα είναι μία από τις πλέον πρώιμες.

Κατόπιν σειρά είχαν οι ανθολογίες. Προσωπικά, δεν μου αρέσει ως λέξη αλλά είναι η πλέον κατάλληλη  για να διαχωριστούν τα βιβλία που περιέχουν αποκλειστικά έργα ενός συγγραφέα από εκείνα που περιλαμβάνουν έργα περισσότερων από δύο δημιουργών. Κάπως έτσι φτάνουμε ως τις μέρες μας.

Η Λογοτεχνία του Τρόμου δεν μπορούσε να μείνει εκτός νυμφώνος. Ίσα ίσα, οι δημιουργοί ακόνιζαν τις πένες τους τόσο “άσχημα”, αφού οι βίαιες συνθήκες  και καταστάσεις δεν ήταν πρέπον να περιγράφονται. Για την ακρίβεια, σε πολλές περιπτώσεις δεν έπρεπε καν να λέγονται Θα έπρεπε να βρουν κάποιους διαφορετικούς τρόπους για να τις εκφράσουν. Και αυτό οδήγησε στις εξαιρετικές περιστροφές του λόγου που άφηναν πίσω τους υπονοούμενα. Ο υπαινικτικός τρόμος είχε γεννηθεί. Αν και εκδοτικά είναι ένα παραμελημένο είδος, το διήγημα είναι το απόλυτο όχημα για τον συγγραφέα. Είναι η ταχύτητα και η άψογη μανούβρα. Είναι αυτό που φανερώνει την ταυτότητα του. Η υπογραφή στο κάτω μέρος του πίνακα.

Θα ήθελα η συγκεκριμένη λίστα να είναι μεγαλύτερη, καθώς υπάρχουν πολλά διηγήματα που παραμένουν αμετάφραστα. Τα διηγήματα αν και είναι 10 +1 δεν έχουν αρίθμηση. Η ταξινόμηση τους έχει γίνει με βάση την χρονολογία της πρώτης έκδοσης τους, χωρίς να ληφθεί υπόψιν αν εκδόθηκαν σε συλλογή, ανθολογία ή άλλο έντυπο. Θεωρώ ότι αν διαβαστούν με αυτήν την σειρά ίσως -στο βάθος-διαφανεί η πορεία της Λογοτεχνίας του Τρόμου μέσα στο Μαύρο του Σκότους. Στα ακουστικά, οι Accept και η “πριγκίπισσα της αυγής” και ξεκινάμε:

Μαρτυριάρα Καρδιά, Edgar Allan Poe

The Tell Tale Heart (1843)
Συμπεριλαμβάνεται στην συλλογή: 21 Ιστορίες και το Κοράκι
Μετ. Σχινά Κατερίνα – Εκδ. Μεταίχμιο (2011)
xroads.virginia.edu

O ανώνυμος αφηγητής ανοίγει την ιστορία απευθυνόμενος στον αναγνώστη. Ισχυρίζεται ότι είναι εκνευρισμένος αλλά σε καμιά περίπτωση θυμωμένος. Αξιώνει την προσοχή του καθώς όπως λέει, πρόκειται να διηγηθεί μια ιστορία στην οποία πρόκειται να υπεραμυνθεί της διανοητικής υγείας του, εξομολογούμενος όμως το φόνο ενός γέρου άνδρα. Το κίνητρό του δεν ήταν το πάθος ή ο πόθος για το χρήμα αλλά ο Φόβος του για το χλωμό γαλάζιο μάτι του ηλικιωμένου.

Αν και πρόκειται για ένα από τα πιο μικρά σε κλίμακα διηγήματα του Πόε, η διήγηση της “Μαρτυριάρας Καρδιάς” αποτελεί μια από τις πλέον πρώιμες σπουδές πάνω στο ψυχολογικό προφίλ μιας δολοφονικής φυσιογνωμίας.  Έχω αναρωτηθεί αρκετές φορές μήπως ο Ντοστογιέφσκι χώθηκε βαθιά στο άδυτο  αυτής της ιστορίας για να γράψει το “Έγκλημα και Τιμωρία” καθώς η ρίζα της τιμωρίας, βρίσκεται στην προσπάθεια για εκλογίκευση μιας βίαιης πράξης. Οι τύψεις οδηγούν στην τιμωρία ή μήπως αυτές είναι  η απόλυτη τιμωρία;

H κόρη του Ραπατσίνι, Nathaniel Hawthorne

Rappaccini’s Daughter (1844)
Συμπεριλαβάνεται στην συλλογή: Οι Προφητικές εικόνες και άλλα διηγήματα
Μετ. Παλμύρα Ισμυρίδου – Εκδ. Άγρα (1989)

Η ιστορία αυτή αφορά σε έναν νεαρό φοιτητή που ονομάζεται Τζιοβάνι. Όταν φτάνει στην Πάδοβα, ο νεαρός ερωτεύεται την Μπεατρίς. Ο πατέρας της – ο καθηγητής Ραπατσίνι – είναι μια σκοτεινή φιγούρα, με ασθενική φυσιογνωμία  που μόνο του μέλημα είναι η δημιουργία δηλητηρίων από τα όμορφα λουλούδια που καλλιεργεί στον πανέμορφο κήπο του. Ο έρωτας του νεαρού φαίνεται καταδικασμένος καθώς ένας κοινός φίλος της οικογένειας Ραπατσίνι και του Τζιοβάνι, τον ενημερώνει ότι η Μπεατρίς έχει μολυνθεί από ένα δηλητήριο που δημιούργησε ο πατέρας της. Ένα άγγιγμα της και ο Τζιοβάνι θα πέσει νεκρός…

Ένα δείγμα Γοτθικού διηγήματος με εξαιρετικά στοιχεία συμβολισμών. Ωστόσο το καθιστά πολύ περισσότερο ενδιαφέρον, η προιστορία και το υπόβαθρο πάνω στο οποίο “στήνεται” τούτη η σκοτεινή διήγηση.

Κατά τον Octavio Paz , η ιστορία της ¨αναθρεμμένης με δηλητήριο” όμορφης γυναίκας έχει τις ρίζες της στο αρχαίο Ινδικό έργο  Mudrarakshasa. Δύο βασιλιάδες προσπαθούν να εξοντώσουν ο ένας τον άλλο με στόχο την ενοποίηση των βασιλείων. Το έργο τελειώνει με τον θάνατο του ενός από το φιλί μιας παλλακίδας που έστειλε ο άλλος βασιλιάς. Όμως, καθώς αυτό το έργο είναι γραμμένο ανάμεσα στον 4ο και τον 8ο αι. μ.Χ, στο μυαλό έρχεται θρυλική διήγηση για τον Ινδό Βασιλιά Πόρο που έστειλε στον Αλέξανδρο μια γυναίκα ως δώρο που είχε μολυνθεί με δηλητήριο.

Η ιστορία σαφώς είναι παλαιότερη από το Ίνδικό έργο αλλά δεν είναι έτσι αφού καμιά ιστορική πηγή δεν εξιστορεί κάτι τέτοιο, αλλά η ιστορία εμφανίζεται στο The Anatomy of Melancholy του Robert Burton και είναι εμπνευσμένο από το Gesta Romanorum (14ος αι. μΧ).

Αξίζει όπως και να’χει μια ιδιαίτερη μνεία στο διήγημα του Hawthorne που καταφέρνει να δώσει “νέα” πνοή  σε ιστορίες που καλύφθηκαν από τις άμμους του Χρόνου.

O Σηματωρός, Charles Dickens

The Signalman, Α Ghost Story (1866)
Μετ. Ζαχαριάδου Μαργαρίτα – Εκδ. Άγρα (2018)
ebooks.adelaide.edu.au

O πρωταγωνιστής μας σε αυτό το  διήγημα, “σκοντάφτει” πάνω σε έναν μυστηριώδη σιδηροδρομικό σταθμό. Για την ακρίβεια δεν είναι σταθμός αλλά πρόκειται για κάτι σαν σιδηροδρομικό φυλάκιο που μέσω σημάτων κανονίζει τις τροχιές των διερχόμενων τρένων. Ο σηματωρός είναι ένας τύπος που τον στοιχειώνουν οράματα και φασματικές μορφές που ουρλιάζουν.  Οι εμφανίσεις τους ακολουθούνται από τρομερά σιδηροδρομικά δυστυχήματα. Το πρόβλημα του σηματωρού ωστόσο επικεντρώνεται στο γεγονός ότι τα οράματα δεν του μαρτυρούν πότε και που θα συμβεί η καταστροφή αφήνοντας τον να βασανίζεται από τις προβλέψεις αλλά χωρίς μέσο πρόληψης τους.

Ο “Σηματωρός” είναι το τελευταίο ολοκληρωμένο έργο του Dickens. Ακολούθησε “Το μυστήριο του Έντουιν Ντρουντ” (The Mystery Of Edwin Drood)  το οποίο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Αποτελεί , κατά την ταπεινή μου άποψη, την υπογραφή ενός έργου-ζωή  (και όχι έργου ζωής) ενός συγγραφέα που σφράγισε ολόκληρες γενιές με τα γραπτά του. Το διήγημα βρίθει από κλασσικές “ντικενιακές” περιγραφές και διαλόγους καθιστώντας το κείμενο αναφοράς στο επίπεδο των ιστοριών με φαντάσματα.

Η Κίτρινη Ταπετσαρία, Charlotte Gillman Perkins

The Yellow Wallpaper (1892)
Μετ. Εξαρχόπουλου Λίλυ – Εκδ. Κεδρος (1999)
gutenberg.org

Η “Κίτρινη ταπετσαρία” είναι μια ιστορία γραμμένη σε μορφή ημερολογίου. Το κρυφό ημερολόγιο μιας γυναίκας που αποτυγχάνει να βρει μια απόλαυση στις χαρές του συζευγμένου βίου και της μητρότητας. Αν το παραπάνω σας κάνει να χαμογελάτε αυτάρεσκα, σκεφτείτε ότι έχει γραφεί το 1892. Αυτή η ας πούμε, κατάθλιψη την στέλνει σε ένα ησυχαστήριο στην εξοχή. Εκεί  αν και επιθυμεί διακαώς να γράψει, ο σύζυγος και ο θεράπων ιατρός της το απαγορεύουν. Της απαγορεύουν κάθε είδους πνευματικής ή σωματικής εξάσκησης, “συνταγογραφόντας” γι’ αυτήν μια πλήρη παθητικότητα.

Σε αυτόν τον ακούσιο “εγκλεισμό” της κρεβατοκάμαρας της, η ηρωίδα δημιουργεί μια δίκη της πραγματικότητα πίσω απο το υπνωτιστικό μοτίβο της φθαρμένης κίτρινης ταπετσαρίας.

Υπάρχουν πάρα πολλά στοιχεία που καθιστούν αυτό το διήγημα σκοτεινό , αν όχι τρομακτικό. Τα περισσότερα αφορούν στο φανταστικό κομμάτι της διήγησης. Το πιο σκοτεινό όμως απ’όλα είναι η πραγματική εκδοχή των γεγονότων. Ναι, σωστά καταλάβατε Η Perkins μετά την γέννηση του παιδιού της, βίωσε μια έντονη μορφή κατάθλιψης. Οτιδήποτε σχετιζόταν με το μωρό της ή τον σύζυγο της την έκανε να αισθάνεται ακόμη χειρότερα. Ο γιατρός που την κουράρισε – Δρ. Mitchell, αυθεντία σε θέματα νοητικής υγείας της εποχής- την απέκοψε απ΄οτιδήποτε πνευματικό ή σωματικό αγαπούσε. Το αποτέλεσμα ήταν, η κατάσταση της να επιδεινωθεί. Η Perkins έφτασε στα πρόθυρα της τρέλας και ανέκαμψε μόλις η “θεραπεία” της παθητικότητας διακόπηκε.

Η “κίτρινη ταπετσαρία” είναι ένα μεγάλο σε όγκο διήγημα. Ουσιαστικά πρόκειται για μια μικρή νουβέλα ( nouvelette)  που ίσως αρκετά πρώιμα, εξερευνά την γυναικεία ψυχοσύνθεση σε σχέση με την επιρροή των πατριαρχικών προτύπων της εποχής. Οι θαυμαστές του Πόε μάλλον θα την λατρέψουν!

Οι Ιτιές, Algernon Blackwood

Τhe Willows (1907)
A. Μετ. Δημοσθένης Κούρτοβικ – Εκδ. Ψυχογιός (1994)
B. Mετ. Γιώργος Μπαλάνος – Εκδ. Locus-7 (2000)
gutenberg.org

Δύο φίλοι κάνουν μια περιήγηση με το κανό τους στον  Δούναβη βιώνοντας πολλά περισσότερα από εκείνα που αρχικά νόμιζαν ότι θα ζήσουν. Όπως και η “Κίτρινη ταπετσαρία” έτσι και “Οι Ιτιές” ανήκει στην κατηγορία του μεγάλου διηγήματος ή μικρής νουβέλας.

Ο Blackwood ξεκινά περιγράφοντας το καταπληκτικό τοπίο και τις εντυπώσεις που του αφήνει, σε κάνει να πιστέψεις  ότι είναι εκείνος ο ένας ταξιδιώτης και πρόκειται για μια περιήγηση που έκανε με έναν φίλο του. Ώσπου εκεί, στο σημείο που η νύχτα πέφτει και οι δύο φίλοι ετοιμάζονται για την πρώτη διανυκτέρευση,  ο τόνος αλλάζει. Χωρίς να το θέλουν έχουν καταπατήσει μια περιοχή που δεν θα έπρεπε και κάποιος δεν είναι ευχαριστημένος με αυτή την παραβίαση.

Είναι πραγματικά τρομερό το πως ο Blackwood περιγράφει τις μεταπτώσεις των χαρακτήρων ξεκινώντας  από την ανεμελιά, περνώντας στην νευρικότητα και  στην υποψία. Ο υπαινιγμός του αδιόρατου εφιάλτη στα “χειρότερα” του. 

“…if suddenly they should rise up, like a swarm of living creatures, marshalled by the gods whose territory we had invaded, sweep towards us off the vast swamps, booming overhead in the night – and then settle down!”

Ο Τρόμος του Ντανγουίτς, H.P. Lovecraft

The Dunwitch Horror (1929)
Μετ. Μάκης Πανώριος – Εκδ. Αίολος (1986)
dagonbytes.com

Η φοβερή διήγηση του H.P. Lovecraft, εστιάζει σε μια οικογένεια που ζει στις παρυφές της φανταστικής πόλης του Dunwitch, η οποία αποτελείται από έναν ηλικιωμένο άνδρα και την αλμπίνο κόρη του. Για όσους δεν γνωρίζουν, ο αλμπινισμός είναι η αδυναμία του οργανισμού να παράγει μελανίνη και κατά την έλλειψη της το δέρμα δεν χρωματίζεται.

Ο Lovecraft περιγράφει την οικογένεια ως την πλέον παράξενη ανάμεσα σε ένα οικισμό από weirdos και όχι μόνο αυτό αλλά φημολογείται πως πατέρας και κόρη  είναι παρανοϊκοί που ασκούν σκοτεινές τελετουργίες. Το όλο θέμα απογειώνεται όταν στην οικογένεια προστίθεται ένα παιδί, από άγνωστο πατέρα που η αλήθεια είναι ότι δεν μοιάζει με τυπικό άνθρωπο και μεγαλώνει πολύ γρήγορα. Σχεδόν ταυτόχρονα οι επιθέσεις στα κοπάδια των ζώων, πυροδοτούν εξελίξεις που μόνο μια μικρή ομάδα  μορφωμένων κύριων από το Πανεπιστήμιο του Miscatonic μπορούν να σταματήσουν πριν ο Τρόμος εξαπλωθεί σε ολόκληρη την χώρα.
Το διήγημα αυτό είναι μοναδικό για τα “Λαβκραφτικά” δεδομένα. Η πλοκή του δεν διαφέρει σχεδόν καθόλου από εκείνες τις horror ταινίες της δεκαετίας του 1950 όπου το Τέρας επιτίθεται σε ζώα και ανθρώπους ώσπου ο ήρωας – καθηγητής – επιστήμονας – γιατρός καταφθάνει για να σώσει τον κόσμο. Η λύση της πλοκής είναι μια σπάνια κατάληξη στα γραπτά του H.P.Lovecraft. Όμως, είναι μοναδικό και για μια ντουζίνα άλλους λόγους:

Ο Yog Sothoth πρωταναφέρεται στην “υπόθεση του Τσαρλς Ντέξτερ Γουόρντ” (The Case of Charles Dexter Ward-1927) σε αυτό το διήγημα παρουσιάζεται η ταυτότητα του ως Outer God.

Είναι μοναδικό  γιατί για πρώτη και ίσως τελευταία φορά, η επιρροές του Lovecraft δεν είναι καν επιρροές αλλά ευθείες αναφορές οδηγώντας με να θεωρήσω ότι ο συγγραφέας επέκτεινε τον σκοτεινό κόσμο του, “παραβιάζοντας” την εδαφική ακεραιότητα άλλων εξίσου σκοτεινών κόσμων και ανοίγοντας ένα διάλογο μεταξύ των διηγημάτων. Για παράδειγμα:

Ο Μέγας Θεός Παν (The Great God Pan- 1894) του μεγάλου Ουαλλού συγγραφέα Arthur Machen αναφέρεται αυτούσιος στον Τρόμο του Ντανγουίτς. Επίσης “η νουβέλα της μαύρης σφραγίδας” (The Novel of the Black Seal- 1895) ασχολείται με ανθρώπους, των οποίων ο θάνατος αποκαλύπτει την πραγματική τους φύση. Το όνομα της φανταστικής πόλης του Dunwich εμφανίζεται στον Τρόμο (The terror- 1917) όπου η εκεί, οντότητα κάνει την εμφάνιση της ως ένα μαύρο σπινθηρίζον σύννεφο. Επίσης, ο Lovecraft μεταφέρει αυτούσιους τους αποκρυφιστικούς όρους “Aklo” και “Voorish” από το διήγημα του MachenΟι λευκοί Άνθρωποι” (The White People-1904). Μοναδικό απ’όλες τις απόψεις.

H Λοταρία, Shirley Jackson

The Lottery (1948)
Α. Συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή: Οι Κυρίες του Τρόμου
Μετ. Χρύσα Τσαλικίδου – Εκδ. Επιλογή (1994)
Β. Συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή: Γοτθικές ιστορίες από μοντέρνες συγγραφείς
Εκδ. Ars Nocturna (2018)
logotexnia21.blogspot.com

Όλοι οι κάτοικοι του μικρού χωριού, κάπου στην Νέα Αγγλία στα τέλη κάθε Ιουνίου, συγκεντρώνονται για την λοταρία. Το κοινό δεν έχει ιδέα για την σημασία της λοταρίας αλλά είναι αρκετά παράξενο και εγείρει ερωτηματικά το γεγονός ότι τα παιδιά συγκεντρώνουν πέτρες στοιβάζοντας τις σε σωρούς ενώ οι οικογένειες στέκονται μαζί , η μία δίπλα στην άλλη. Η κυρία Σάμερς είναι επικεφαλής της λοταρίας.

Η συγγραφέας περιγράφει σε τρίτο πρόσωπο αυτό το διήγημα ενώ από πολύ νωρίς χρησιμοποιεί την τεχνική του προϊδεασμού. Στοιχεία που ο αναγνώστης διαβάζει και που δεν έχουν καμιά προφανή σύνδεση πριν πάρουν την θέση τους και “δέσουν” με την ιστορία.

Οι συμβολισμοί σε αυτό το εξαιρετικό διήγημα μοιάζουν με ένα έναν ελέφαντα δέκα τόνων που με την χάρη αιλουροειδούς κάνει πετάλι πάνω σε μονόκυκλο κρατώντας ένα ομπρελίνο ενώ ταυτόχρονα παίζει κορνέτα. Πολλές έγκριτες “λίστες” το κατατάσσουν ως νούμερο ένα στα διηγήματα της Λογοτεχνίας του Φανταστικού, ενώ βρίσκεται στην πρώτη πεντάδα όλων των αντίστοιχων reviewers.

Προσωπικά, λάτρεψα την πρωτοτυπία αλλά και την τεχνική της κλιμάκωσης. Η Shirley Jackson διδάσκει τον τρόπο του “δεν γίνεται αλλιώς”.

Λουλούδια για τον Άλγκερνον, Daniel Keyes

Flowers For Algernon (1959)
Μετ. Έλσα Νικολάου – Εκδ. Κέδρος (1996)

O Τσάρλι είναι ένας άνθρωπος με δείκτη νοημοσύνης 68. Εργάζεται ως επιστάτης και διανομέας σε ένα εργοστάσιο πλαστικών. Επιλέγεται για να συμμετάσχει σε μια πειραματική χειρουργική τεχνική ώστε να αυξήσει την νοημοσύνη του. Αυτή τεχνική έχει ήδη εφαρμοστεί επιτυχώς σε ένα ποντίκι που ονομάζεται Άλγκερνον.

Η επέμβαση στέφεται με επιτυχία και ο Τσάρλι υπερδιπλασιάζει τον δείκτη νοημοσύνης του. Το ευφυέστατο και συνάμα τραγικό διήγημα του Keyes είναι γραμμένο σε μορφή ημερολογίου χρησιμοποιώντας τις “αναφορές προόδου” του Τσάρλι, λίγες ημέρες πριν την επέμβαση μέχρι και την κατάληξη της ιστορίας. Είναι εκπληκτική η ιδέα της γεμάτης λάθη γραφής του Τσάρλι και πως αυτή εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της αύξησης της νοημοσύνης του.

Ο Keyes δούλεψε πάνω στο κείμενο, επεκτείνοντας το διήγημα σε νουβέλα, η οποία εκδόθηκε το 1966, αφού πέντε εκδοτικοί οίκοι την απέρριψαν. Έκτοτε δεν βγήκε εκτός κυκλοφορίας ούτε για μια ημέρα. Στο εξωτερικό, γιατί στην Ελλάδα, μία και μοναδική έκδοση της έγινε το 1996 και βρίσκεται για χρόνια out of print. Μια σπουδή πάνω στην διαμάχη ανάμεσα στην νόηση και στο συναίσθημα που αρκετές φορές έπεσε θύμα λογοκρισίας και αποσύρθηκε από τις βιβλιοθήκες των ΗΠΑ και του Καναδά.

Δεν έχω στόμα και πρέπει να ουρλιάξω, Harlan Ellison

I have no mouth and I must speak (1967)
Μετ. Γιάννης Ανδρέου – Εκδ. Απόπειρα (2019)

Οι υπερδυνάμεις εμπλέκονται σε ένα παγκόσμιο πόλεμο. Οι ανάγκες διαχείρισης αυτού του πολέμου, τους οδηγεί στην ανάπτυξη υπερ-υπολογιστών οι οποίοι μέσω της τεχνικής νοημοσύνης τους “τρέχουν” περισσότερο διεξοδικά αυτόν τον πόλεμο. Η μία εκ των τριών μηχανών, όμως αποκτά συνείδηση και απορροφά τις άλλες δύο.

Έτσι ο πόλεμος σταματά να είναι  πόλεμος μεταξύ των ανθρώπων αλλά μεταξύ μηχανών και ανθρώπων. Εκατόν εννέα χρόνια μετά την ολοκληρωτική καταστροφή της ανθρωπότητας, κάποιοι λίγοι επιζώντες προσπαθούν να επιβιώσουν ζώντας σε κάποια συμπλέγματα από υπόγειες στοές. Η ιστορία ξεκινά με το αρχέγονο ένστικτο της επιβίωσης. Κάπου κοντά , σε κάποιο από τα τούνελ υπάρχουν κονσέρβες…

Μόνο λίγα στοιχεία για αυτό το άγρια όμορφο διήγημα, αφού οτιδήποτε ειπωθεί περί τεχνικής και συμβολισμών θα είναι περιττό. Ο Ellison έδειξε τις πρώτες σελίδες του διηγήματος στον Frederic Pohl. Εκείνος τον πλήρωσε προκαταβολικά για να το τελειώσει. Το τελείωσε μέσα σε μια νύχτα χωρίς να αλλάξει οτιδήποτε στο αρχικό κείμενο. Εκδόθηκε χωρίς να αλλαχτεί τίποτε από το αρχικό κείμενο. Κέρδισε το Hugo στην κατηγορία διηγήματα το 1968.

Η Κρεοφόρος του μεσονυκτίου, Clive Barker

Midnight Meat Train (1984)
Περιλαμβάνεται στον πρώτο τόμο από “Τα Βιβλία του Αίματος”
Α. Μετ. Ροζίνα Μπέργκνερ – Εκδ. Τρίτων (1994)
Β. Μετ. Ιωάννης Πλεξίδας – Εκδ. Οξύ (2018)

Ο Leon Kaufman αποκοιμιέται στο τελευταίο βαγόνι του νυχτερινού δρομολογίου στο μετρό της Νέας Υόρκης, της πόλης των απολαύσεων, όπως την αποκαλεί. Ξυπνά για να ανακαλύψει ότι το διπλανό βαγόνι έχει μετατραπεί σε σφαγείο αφού οι επιβάτες του έχουν δολοφονηθεί βάναυσα. Ο Leon συναντά τον σφαγέα τον οποίο και σκοτώνει ενώ βρισκόταν σε άμυνα.

O Barker μας συστήνεται κάνοντας ένα φοβερό ντεμπούτο στον κόσμο της Λογοτεχνίας του Τρόμο. Το ντεμπούτο αυτό δεν είναι άλλο από την συλλογή διηγημάτων “Τα βιβλία του Αίματος” (The Books Of Blood-1984/85) Πρόκειται συνολικά για έξι βιβλία γεμάτα από τρομακτικές ιστορίες που η πλειοψηφία τους εκτυλίσσονται σε αστικό περιβάλλον. “Η κρεοφόρος” είναι το δεύτερο διήγημα του πρώτου τόμου δίνοντας ουσιαστικά στον αναγνώστη, να πάρει μια γεύση του τι πρόκειται να ακολουθήσει. Το διάλεξα για πολλούς λόγους ανάμεσα στους οποίους είναι η τραγικότητα του. Ένας ακόμη λόγος είναι η ωμότητα η οποία διέπει το κείμενο.

Ο κυριότερος λόγος όμως είναι ότι μου αρέσουν τα διηγήματα που μπορώ να αναφωνήσω την λέξη από F χωρίς να έχω τύψεις  ότι προδίδω την “υψηλή διανόηση” του εγχειρήματος που μόλις διάβασα. Επίσης, έχει μια πρώτη δυναμική πρόταση που ζηλεύω.

“Leon Kaufman was no longer new to the city.”

Και ένα διήγημα Bonus:

Ο Κόκκινος Πύργος, Thomas Ligotti

The Red Tower (1996)
Περιέχεται στην συλλογή διηγημάτων: Εργοστάσιο Εφιαλτών
Μετ. Μιχάλης Μακρόπουλος – Εκδ. Οξύ (1999) 

Ένα άδειο εργοστάσιο δίπλα σε έναν σκουπιδότοπο, γεννά απόκρυφους νεωτερισμούς. Αυτή η βιομηχανία προγραμματίζει την παραγωγή της με τρόπους που δεν μπορούμε να διακρίνουμε. Βαθιά στην αλυσίδα παραγωγή της, σε ρωγμές, ανάμεσα στις σκιές ενός βιομηχανικού εξοπλισμού που χάνεται σαπίζοντας, ο αναγνώστης ανακαλύπτει ένα καρκινοειδές πλάσμα, που φρέσκο-φρέσκο βγαίνει απο το “τάφο” του.

Το σίγουρο είναι ότι ο Ligotti δεν βλέπει τον κόσμο όπως τον βλέπουμε εμείς. Υπάρχει το ενδεχόμενο να μην βλέπει καν τον κόσμο και μάλλον οραματίζεται, ξέχωρα από το κράτος των περιγραφών του, ένα βασίλειο που βρίσκεται κάπου μεταξύ ορατού και αόρατου. Κάθε -ιδιόρρυθμα παράξενη-ιστορία του είναι ένα παράθυρο σε αυτό το βασίλειο. Διαβάζοντας τον “Κόκκινο πύργο” δεν ξυπνάει μόνο η τρέλα αυτού του κόσμου, αλλά η τρέλα που μας τυλίγει στην καθημερινότητα παίρνει σάρκα και οστά. Σχηματοποιείται μπροστά στα ανυποψίαστα μάτια μας. Γιατί πώς να το κάνουμε…

Κατοικούμε στις ασφαλείς ζώνες ενός ψεύτικου κόσμου. Όσο ένθερμοι λάτρες του σκοταδιού και αν δηλώνουμε, δεν θα θέλαμε -ούτε καν πρέπει να ευχόμαστε- να αφήσουμε τούτη την συλλογική οφθαλμαπάτη.    


*The Legend Of Sleepy Hollow – Washington Irving, Ριπ Βαν Ουινκλ  / Ο Μύθος Του Ακέφαλου Καβαλάρη (Ο Μύθος Της Κοιμισμένης Κοιλάδας), Μετ. Θάνος Σακκέτας , εκδ. Στοχαστής (2016)

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά