Chernobyl: Ο πυρηνικός εφιάλτης ξαναζωντανεύει στη μίνι σειρά του HBO

by Αννίτα Ιωάννου

Στις 26 Απριλίου του 1986, το εφιαλτικό ατύχημα του Chernobyl έλαβε χώρα στον αντιδραστήρα 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας, περίπου 130 χιλιόμετρα βόρεια από το Κίεβο, στην Ουκρανία.  Το μέγεθος της καταστροφής ήταν τόσο μεγάλο που απελευθέρωσε ραδιενέργεια 200 φορές μεγαλύτερη από τις βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι μαζί.

Η πολιτική ηγεσία με την βοήθεια της KGB  αποφάσισε να συγκαλύψει την αλήθεια.  Στις 28 Απριλίου, η Σουηδία σήμανε συναγερμό ότι ραδιενέργεια ανιχνεύθηκε στο ατομικό εργοστάσιο Forsmark 1.000 χιλιόμετρα μακριά από το Chernobyl από επιστήμονες που έκαναν έλεγχο ρουτίνας! Πέρασαν 36 ώρες για να δοθεί τελικά η εντολή εκκένωσης της πόλης Pripyat. Πενήντα χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και τα υπάρχοντα τους με την ιδέα ότι θα επιστρέψουν.  Ο Mikhail Gorbachev ανακοίνωσε επίσημα το ατύχημα στις 14 Μαΐου 1986.

Η κατάσταση θα ήταν πολύ χειρότερη εάν δεν υπήρχε η λεγόμενη “Αποστολή Αυτοκτονίας”. Τρεις μηχανικοί, ο Alexei Ananenko, ο Valeri Bespalov και ο Boris Baranov προσφέρθηκαν εθελοντικά να βουτήξουν μέσα στην δεξαμενή που είχε συγκεντρωθεί κάτω από τον κατεστραμμένο αντιδραστήρα. Σε ένα μακάβριο τελετουργικό, φόρεσαν τις ειδικές στολές από μόλυβδο και με φακούς στα χέρια βυθίστηκαν μέσα σε 20.000 τόνους κατάμαυρου νερού για να βρουν τις βαλβίδες ασφαλείας ώστε να απελευθερωθεί το νερό. Αν ο πυρακτωμένος πυρήνας του δοχείου αντίδρασης έπεφτε μέσα στο απιονισμένο νερό, θα πυροδοτούσε μια σειρά από τεράστιες θερμικές εκρήξεις που θα μπορούσαν να αφανίσουν τον μισό πληθυσμό της Ευρώπης. Το ντοκιμαντέρ “Surviving Disaster Chernobyl Nuclear” του BBC το 2006 ανέφερε ότι και οι τρεις πέθαναν λόγω ραδιενέργειας. Ωστόσο, ο συγγραφέας Andrew Leatherbarrow, στο βιβλίο Chernobyl 01:23:40 υποστηρίξει ότι κατάφεραν να επιβιώσουν και ότι ο Alexei Ananenko εργαζόταν ακόμα στην πυρηνική βιομηχανία. Ο Baranov πέθανε το 2005 από ανακοπή καρδιάς.

Στην ατμόσφαιρα διέφυγαν μεγάλες ποσότητες γραφίτη, ουρανίου, καίσιο-137, ιώδιο-131, στρόντιο-90 και άλλα επικίνδυνα ραδιοϊσότοπα. Για την κατάσβεση της φωτιάς, στρατιωτικά ελικόπτερα και μηχανήματα ρομπότ έριξαν τόνους άμμου, τσιμέντου και ειδικών υλικών. Μέσα σε τέσσερις μήνες, από την τεράστια έκλυση ραδιενέργειας, τον πυκνό καπνό και τα εγκαύματα λόγω της θερμότητας, 28 πυροσβέστες που έσπευσαν στο σημείο για να βοηθήσουν βρήκαν τραγικό θάνατο, ανάμεσα τους ο Vladimir Pravik που τιμήθηκε με το Μετάλλιο Ανδρείας.  Τα θύματα ενταφιάστηκαν σε φέρετρα από μόλυβδο. Χιλιάδες άνθρωποι, στρατιώτες, αστυνομικοί, κρατικοί λειτουργοί, εργάτες ανθρακωρυχείων οι liquidators όπως ονομάστηκαν, κατέβαλαν υπεράνθρωπες προσπάθειες. Έδωσαν μάχη με τα τοξικά συντρίμμια, παλεύοντας για ώρες κάθε μέρα ενώ το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο έκθεσης σε τέτοια επίπεδα ραδιενέργειας είναι μόλις τα 40 δευτερόλεπτα.  Πολλοί από αυτούς υπέφεραν αργότερα από νευρωτικές διαταραχές και ψυχοσωματικά προβλήματα.

Η μίνι σειρά πέντε επεισοδίων του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου HBO με τίτλο «Chernobyl» που θα κλονίσει και θα ταρακουνήσει τους τηλεθεατές, αναβιώνει τις φρικτές ώρες μετά το πυρηνικό δυστύχημα του 1986  και τις απίστευτες πράξεις αυτοθυσίας των ανθρώπων. Οι πρωταγωνιστές αντιμετωπίζουν κάτι το οποίο δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ στον πλανήτη και μας προειδοποιούν ότι δεν υπήρχε τίποτα λογικό σε σχέση με το Chernobyl.

Ο σεναριογράφος Craig Mazin δήλωσε ότι:

«Νομίζουμε ότι γνωρίζουμε τι συνέβη στο Chernobyl αλλά δεν έχουμε ιδέα. Απλή ερώτηση: Όλοι γνωρίζουμε ότι εξερράγη αλλά κανείς δεν ρωτά το γιατί. (…) Διεξάγεται ένας πόλεμος εναντίον της αλήθειας. Ο άνθρωπος έχει μια μοναδική ικανότητα να διορθώνει τα λάθη του αλλά και να αυταπατάται μέχρι να είναι πολύ αργά. Η σειρά “Chernobyl” δεν ασχολείται μόνο με τους κινδύνους της πυρηνικής ενέργειας αλλά τα ψέματα και τον κίνδυνο της τύφλωσης.»

Ο Jared Harris υποδύεται τον πυρηνικό επιστήμονα Valery Legasov, που ηγείται της ομάδας διάσωσης μετά την καταστροφή, ο Stellan Skarsgård τον Boris Shcherbina, αναπληρωτή Πρωθυπουργό ο οποίος τέθηκε υπεύθυνος από τη Σοβιετική Ένωση για την αντιμετώπιση του συμβάντος και η Emily Watson την Ulana Khomyuk, μία ερευνήτρια που προσπαθεί να ανακαλύψει τι ακριβώς προκάλεσε το μοιραίο ατύχημα. Το cast συμπληρώνουν ο Paul Ritter ως Anatoly Dyatlov, ο υπεύθυνος μηχανικός και Jessie Buckley ως η  Lyudmilla Ignatenko, η απελπισμένη σύζυγος του πυροσβέστη Vasily Ignatenko. Το σενάριο υπογράφει ο Craig Mazin και την σκηνοθεσία ο Johan Renck.

Σκηνές της σειράς γυρίστηκαν στον πυρηνικό σταθμό Ignalina της Λιθουανίας, ο οποίος τέθηκε εκτός λειτουργίας το 2009, και διαθέτει ίδιους αντιδραστήρες RBMK με αυτούς του Chernobyl. Η ομάδα παραγωγής με αρχηγό τον σχεδιαστή Luke Hall, κατάφερε να πετύχει την πιστή αναπαράσταση της εποχής μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, όπως τα γυαλιά του Valery Legasov και τα ρούχα της Lyudmilla Ignatenko.

Το συμβάν στο Chernobyl θεωρείται μέχρι σήμερα το χειρότερο ατύχημα σε πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, επιπέδου 7. Ένα ανάλογο ατύχημα έγινε στο σταθμό Fukushima της Ιαπωνίας το 2011. Σημαντικό ρόλο έπαιξε μία σειρά αλυσιδωτών παραγόντων, όπως τα ανεπαρκή συστήματα ασφαλείας και προστασίας του αντιδραστήρα, καθώς και οι λανθασμένοι χειρισμοί των εργαζομένων. Οι τέσσερις αντιδραστήρες του πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας ψύχονταν με τη βοήθεια του νερού. Το στρατηγικό λάθος ήταν ότι σε περίπτωση βλάβης ή ανεπαρκούς ψύξης, οι αντιδραστήρες υπερθερμαίνονταν αντί να τερματίζεται αυτομάτως η λειτουργία τους, αντίθετα δηλαδή με τις διατάξεις των πρωτοκόλλων ασφαλείας. Ο κατεστραμμένος αντιδραστήρας καλύφθηκε με ένα περίβλημα από 300.000 τόνους σκυροδέματος και σιδήρου, για να περιοριστεί η απελευθέρωση ραδιενεργού υλικού.  Στον χώρο του Chernobyl, χτίστηκε ένα μνημείο με την φράση: “Για αυτούς που έσωσαν τον κόσμο ”.

Το ατύχημα στο Chernobyl είχε καταστροφικές συνέπειες για την υγεία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στις γειτονικές χώρες, όπως στην Λευκορωσία και στην Ρωσία. Δέκα χρόνια μετά, υπολογίστηκε ότι μόνο στην Ουκρανία είχαν συμβεί περίπου 6.000 θάνατοι, που οφείλονταν στη μακροχρόνια επίδραση της ραδιενέργειας. Ο ακριβής αριθμός εκείνων που έχασαν τη ζωή τους δεν θα αποκαλυφθεί ποτέ. Τα ποσοστά των γενετικών ανωμαλιών αυξήθηκαν επικίνδυνα. Πέντε χιλιάδες παιδιά έπαθαν καρκίνο του θυρεοειδούς και λευχαιμία. Μέχρι σήμερα περίπου 200.000 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους ή επηρεαστεί οργανικά λόγω παραγόντων που σχετίζονται με το ατύχημα, όπως αναφέρει η επίσημη έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Επιπλέον, το ατύχημα είχε σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Το δάσος κοντά στο σημείο της καταστροφής ονομάζεται «Κόκκινο Δάσος», γιατί τα υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας σκότωσαν τα δέντρα και κάλυψαν μεγάλες εκτάσεις με το έντονο κόκκινο χρώμα του νεκρού πεύκου. Τα ζώα που ζουν ακόμα εκεί έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, αυξημένες γενετικές μεταλλάξεις και χαμηλό ποσοστό γεννήσεων.

Η Svetlana Alexievich, συγγραφέας και κάτοχος του Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2015, στο βιβλίο της “Τσέρνομπιλ, Ένα χρονικό του Μέλλοντος”, Εκδόσεις Πατάκη, συγκέντρωσε 100 συγκλονιστικές μαρτυρίες από γυναίκες, παιδιά και γέροντες, που διηγούνται για ανθρώπους που λιώνουν ζωντανοί, παραμορφωμένα παιδιά, μελλοθάνατους, μαθητές με λευχαιμία, αγρότες που ξεριζώθηκαν, κορίτσια που κρύβουν την καταγωγή τους για να μη τα αποφεύγουν.

«Είμαι στρατιωτικός. Ο μισθός μου ήταν τότε 400 ρούβλια και εκεί με πλήρωναν 1000. Πετάγαμε δίπλα στον αντιδραστήρα. Ένας μετρητής Geiger μετρούσε τη ραδιενέργεια. Τη νύχτα πετούσα δυο ώρες πάνω από τον αντιδραστήρα. Κινηματογραφούσαμε τη μονάδα με υπέρυθρο φιλμ και τα κομμάτια του γραφίτη εμφανίζονταν στο αρνητικό σαν να είχαμε εκθέσει το φιλμ στο φως. Ένας επιστήμονας μου είπε: Γιατί πετάς αγόρι μου χωρίς προστασία; Γιατί καταστρέφεις τη ζωή σου; Πρέπει να φτιάξετε μολυβένιες ασπίδες προστασίας. Αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε τι κάναμε τρία χρόνια μετά… ένας από εμάς αρρώστησε και μετά ένας άλλος. Ο πρώτος πέθανε ο δεύτερος τρελάθηκε, ενώ ο τρίτος αυτοκτόνησε. Τότε τα χρειαστήκαμε. Δεν νομίζω πως θα καταλάβουμε τι έγινε στο Chernobyl,  παρά είκοσι τριάντα χρόνια μετά».

Τριάντα τρία χρόνια μετά,  το Pripyat παραμένει μια πόλη φάντασμα. Η ανατριχιαστική Ζώνη Αποκλεισμού 30 χλμ. του Chernobyl, προκαλεί το ενδιαφέρον πολλών φωτορεπόρτερ, αλλά και τουριστών. Παρά το γεγονός ότι η περιοχή είναι μολυσμένη, δεν είναι λίγοι εκείνοι που τολμούν να την επισκεφθούν, για να τραβήξουν φωτογραφίες του στοιχειωμένου τοπίου και να δουν από κοντά την τοποθεσία του μεγαλύτερου πυρηνικού εφιάλτη. Η συντριπτική πλειοψηφία των επισκεπτών έχει μαζί της μετρητές Geiger, που ανιχνεύουν τη ραδιενέργεια.  Σύμφωνα με τους ειδικούς, η περιοχή δεν θα είναι κατοικήσιμη για τα επόμενα 20.000 χρόνια.

Image REUTERS Vasily Fedosenko

Πηγές:

https://www.hbo.com/chernobyl
https://www.history.co.uk/
http://www.world-nuclear.org

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά