H Ιστορία της Νεκρομαντείας

by Διονύσης Φράγκος

Η λέξη “νεκρομαντεία” προέρχεται από την αρχαία ελληνική “Νεκυομαντεία” και αποτελεί μια από τις αρχαιότερες μορφές μαγείας. “Νέκυς” στην αρχαία Ελλάδα σήμαινε “νεκρός” και το δεύτερο συνθετικό της είναι η μαντεία. Έτσι χαρακτήρισαν την τέχνη της εσκεμμένης επικοινωνίας με τις ψυχές των νεκρών.

Ήταν ευρέως διαδεδομένο πως όταν κάποιος πεθάνει μη περιοριζόμενος από την υλική του υπόσταση και είναι ικανός να δει στο παρελθόν και στο μέλλον. Η ψυχή πίστευαν πως κατείχε σημαντικές πληροφορίες μέσω δύο περιόδων. Τι έχει δει ή ακούσει ενώ ζούσε και τι έχει δει ή κάνει μετά θάνατον. Πίστευαν ακόμα πως οι νεκροί είχαν πρόσβαση σε μυστικιστική γνώση. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που ο νεκρομάντης πολλές φορές τους καλούσε για να τον διδάξουν τέχνες μαγείας, άγνωστες μέσω κάποιου άλλου παράγοντα και που μαθεύτηκαν κατά την μετά θάνατον ζωή.

Έτσι, η άσκηση της νεκρομαντείας σκόπευε πολλές φορές στην διάσωση της ψυχής μετά τον θάνατο, την πρόβλεψη του μέλλοντος ή την ανακάλυψη κρυμμένης γνώσης.  Ένα μεγάλο κομμάτι του Σαμανισμού, του Αρχαίου Δρυϊδισμού και του σύγχρονου Βουντού, ήταν και ακόμα είναι η επικοινωνία με τα πνεύματα αρχαίων προγόνων.

Τα νεκρομαντεία της αρχαιότητας ιδρύονταν συνήθως σε μέρη τα οποία θύμιζαν είσοδο προς τον κάτω κόσμο, τον Άδη, τον κόσμο των νεκρών. Ιδανικοί χώροι για τα νεκρομαντεία χαρακτηρίζονταν σπηλιές, χάσματα της γης, ποτάμια ή λίμνες, μιας θεωρούνταν πύλες εισόδου στον Άδη, καθώς και σημεία από τα οποία ο νεκρός ανέβαινε στον υλικό κόσμο για να απαντήσει στα ερωτήματα που του έθεταν. Οι πρώτοι Νεκρομάντες εξασκούσαν την Τέχνη της Νεκρομαντείας ανοίγοντας πτώματα όχι μόνο ανθρώπων, αλλά και ζώων «διαβάζοντας» τα όργανά τους. Ανάλογα το χρώμα, την υφή, την κατάσταση γενικότερα του κάθε οργάνου, προφήτευαν για το μέλλον.

Από τις προφητείες στις επικλήσεις και τις αστρικές πύλες

Οι Νεκρομάντες άρχισαν να εξασκούν την Τέχνη της επίκλησης των νεκρών και να θέτουν ερωτήματα για το μέλλον, και αργότερα να ανοίγουν Αστρικές Πύλες στον άλλο κόσμο για να επισκέπτονται τους νεκρούς. Μια τέτοια πρακτική αναφέρεται και στο ομηρικό έπος «Οδύσσεια», όταν ο Οδυσσέας κατέβηκε στον Τάρταρο για να συναντήσει τον μάντη Τειρεσία.

Ο νεκρομάντης, συνήθως, επικοινωνεί με ένα εύκολα προσβάσιμο πνεύμα, που μπορεί να κατέχει τις πληροφορίες που χρειάζεται και που δεν εναντιώνεται της θέλησης του νεκρού. Οι Νεκρομάντες πολλές φορές ανάγκαζαν τις ψυχές να αποκαλύψουν τα μυστικά τους ενάντια στη θέλησή τους, το οποίο είχε αποδειχθεί πολύ επικίνδυνο.

Η παραδοσιακή νεκρομαντεία

Η Παραδοσιακή Νεκρομαντεία βασιζόταν πάνω στη χρήση των λειψάνων του νεκρού ως γέφυρα επικοινωνίας με την “σκιά” του νεκρού ατόμου. Τέτοια λείψανα ήταν κόκκαλα, δέρμα, μαλλιά και νύχια του πτώματος, ακόμα και μέλη του σώματος όπως χέρια, δόντια και μάτια. Το κρανίο θεωρούσαν πως ήταν ιδιαίτερο χρήσιμο, μιας και “στέγαζε” τα όργανα των αισθήσεων της όρασης και ακοής, αισθήσεις με τις οποίες ο νεκρός αποκτούσε μυστικά. Πολλές φορές η προσφορά ενός συγκεκριμένου αντικειμένου ήταν αρκετή για την επικοινωνία με τον νεκρό. Οι οδηγίες για τον τρόπο απόκτησης αυτών των στοιχείων ήταν συνήθως συγκεκριμένες.

Υπήρχε επίσης η πίστη πως οι “σκιές” των νεκρών ελκύονταν από φρεσκοχυμένο αίμα. Το αίμα ήταν ένα από τα κυριότερα “δοχεία” ζωτικής ενέργειας του σώματος, αφού από τους νεκρούς έλειπε η σάρκα από τα σώματα άρα και η ζωτικότητα. Η αδυναμία αυτή που προερχόταν από την έλλειψη σάρκας, αιτιολογεί το χλωμό παρουσιαστικό τους όταν τους έβλεπαν ως φαντάσματα.

Ο χρόνος, η τοποθεσία και η μέθοδος συγκέντρωσης αντικειμένων για τις θυσίες μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο τελετουργικό. Σήμερα οι γνώσεις πάνω στην χρήση λείψανων έχει χαθεί, λόγω της έντονης διαμαρτυρίας που προκαλούσε η βεβήλωση των νεκρών, οπότε και η «παραδοσιακή» επίκληση νεκρών δεν είναι πλέον εφικτή.

Η εικόνα του νεκρομάντη

Ο νεκρομάντης απεικονίζεται να αντιμετωπίζει το αναστημένο σώμα, που στέκεται και περπατά μέσω της δύναμης της μαγείας. Μπορεί η εικόνα αυτή να αποτελεί απλά φαντασία, μα στις ρίζες της κείτονται τα στοιχεία της αληθινής πρακτικής της Νεκρομαντείας. Το πτώμα στην πραγματικότητα, δεν το έκαναν να περπατά και να μιλά, απλά χρησιμοποιούταν ως εστίαση για το επικαλούμενο πνεύμα από τον Νεκρομάντη.

Ήταν αναγκαίο ο Νεκρομάντης να έχει αρκετά ανεπτυγμένες μυστικιστικές αισθήσεις, ώστε να μπορεί να ακούσει πνευματικά και φυσικά τα λόγια του πνεύματος. Έτσι, θα μπορούσε να αποκτήσει τις πληροφορίες που χρειαζόταν μέσω άλλων μέσων επικοινωνίας. Συχνά η “σκιά” του νεκρού απλά έδειχνε την κατεύθυνση του σημείου όπου το αντικείμενο ήταν κρυμμένο, ή τον οδηγούσε σιωπηλά ως εκεί.

Τέλος, η Νεκρομαντεία δεν ήταν αποκλειστικά για τους άντρες. Οι γυναίκες που ασχολούνταν με την Νεκρομαντεία ήταν το ίδιο σύνηθες με τους άντρες στην Αρχαία Ελλάδα και την Ρώμη.

Τα αναγκαία στοιχεία στη νεκρομαντεία

Υπάρχουν δύο αναγκαία στοιχεία στην Νεκρομαντεία. Η επίκληση της “σκιάς” και ο αποκλεισμός της “σκιάς” των νεκρών. Στις αρχαίες εποχές αυτά συνδυάζονταν.

Για παράδειγμα, βλέπουμε τον Οδυσσέα στην “Οδύσσεια” του Ομήρου να καλεί τις σκιές των νεκρών, χύνοντας αίμα θυσιασμένων ζώων κατά την “επίσκεψή” του στον  Κάτω Κόσμο ψάχνοντας τον τυφλό Μάντη. Παράλληλα, απέτρεπε τις άλλες “σκιές” με το σπαθί του, για να μην απορροφήσουν την ζωτική ενέργεια του χυμένου αίματος. Η αποτροπή τους οφείλεται στο ότι τα πνεύματα είναι ευάλωτα στο ατσάλι.

Ακολουθώντας τις οδηγίες της Κίρκης, φτάσαμε στον Ωκεανό 6 και προχωρώντας στο ρεύμα του συναντήσαμε το βράχο όπου δυο ποτάμια «σμίγοντας μεταξύ τους» χύνονται στον Αχέροντα, τον ποταμό του Άδη. Στο χάσμα αυτό χωθήκαμε και βγήκαμε στην είσοδο του Κάτω Κόσμου. Πρόσφερα εκεί χοές στους νεκρούς και θυσίασα πρόβατα στον άρχοντα του Άδη, τον Πλούτωνα. Γύρω από τα σφάγια μαζεύτηκε πλήθος νεκρών, που γύρευαν να πιουν αίμα, για να θυμηθούν τον Επάνω Κόσμο και να μιλήσουν. Πρώτη είδα την ψυχή του άταφου Ελπήνορα, που μου ζήτησε να κάψω το σώμα του 7 και να του υψώσω τύμβο με καρφωμένο επάνω το κουπί του, για να μην ξεχαστεί από τους ανθρώπους.
Εμφανίστηκε έπειτα ο μάντης Τειρεσίας και μου προφήτεψε όσα μπορεί να μας συμβούν στο νησί του Ήλιου, αλλά και στην Ιθάκη, και τι πρέπει να κάνω μετά τον νόστο μου.
Τρίτη μίλησε η μητέρα μου, η Αντίκλεια: μου έδωσε πληροφορίες για τη γυναίκα μου, τον γιο και τον πατέρα μου, καθώς και για την αιτία του θανάτου της. θέλησα να την αγκαλιάσω, αλλά η ψυχή της, μια άσαρκη σκιά, πέταξε μέσα απ’ τα χέρια μου. Είδα μετά ένα πλήθος γυναικών, συζύγων και θυγατέρων διάσημων ηρώων· έπινε καθεμιά τους αίμα και «εξιστορούσε το γένος της». Πρέπει όμως να σταματήσω· ώρα να κοιμηθούμε.
Οι Φαίακες άκουγαν τον Οδυσσέα βουβοί, σαν μαγεμένοι, και του ζήτησαν να συνεχίσει την εξιστόρηση.
Είδα λοιπόν τον Αγαμέμνονα, συνέχισε, που κλαίγοντας μού διηγήθηκε τα καθέκαστα της άγριας δολοφονίας του. Παραπονέθηκε για την απιστία της Κλυταιμνήστρας και με καλοτύχισε για τη συνετή γυναίκα μου, την Πηνελόπη. Με συμβούλεψε, ωστόσο, να είμαι προσεχτικός και να μην εμπιστεύομαι τις γυναίκες.
Με πλησίασε, έπειτα, ο Αχιλλέας και είχα μια ενδιαφέρουσα συζήτηση μαζί του.
Ο Αίαντας μόνο, οργισμένος ακόμη για τη νίκη μου κατά την κρίση των όπλων του νεκρού Αχιλλέα, 8 κρατούσε απόσταση. Εγώ προσπάθησα να συμφιλιωθώ μαζί του, εκείνος όμως με προσπέρασε αμίλητος.
Είδα και άλλους γνωστούς ήρωες και τελευταίο τον Ηρακλή, που μου μίλησε για τον άθλο του να κατεβεί κι αυτός στον Άδη ζωντανός, για να φέρει επάνω τον σκύλο Κέρβερο. Στο μεταξύ, τα πλήθη των νεκρών θορυβούσαν κι εμείς, φοβισμένοι, επιστρέψαμε αμέσως στο καράβι και πήραμε τον δρόμο για τον Επάνω Κόσμο.

Ραψωδίας λ: Ἀλκίνου Ἀπόλογοι: Νέκυια 5 (Ο Οδυσσέας διηγείται την περιπέτεια του στον Άδη), πηγή: users.sch.gr
Land of the dead, Odyssey

Μπορεί να πει κανείς πως η Οδύσσεια είναι απλά μια φανταστική ιστορία. Όμως, εκείνη την εποχή υπήρχαν αρκετοί Νεκρομάντες στην Αρχαία Ελλάδα. Ο Όμηρος ήταν ένας ευφυέστατος και καλά ενημερωμένος άνθρωπος. Η περιγραφή του στην Νεκρομαντεία είναι κατά πάσα πιθανότητα βασισμένη στην πρακτική των Ελλήνων Νεκρομαντών.

Νεκρομαντεία και Χριστιανισμός

Η Νεκρομαντεία ως μία ιδιαίτερη πρακτική μαγείας δεν χρησιμοποιούταν απαραίτητα για σκοτεινούς σκοπούς. Στις μέρες μας και σύμφωνα με τον χριστιανισμό, συσχετίζεται άμεσα με την Σατανική λατρεία και την επίκληση δαιμόνων. Επικρατεί πλέον η αντίληψη πως οποίος έρχεται σε επαφή με τους νεκρούς, δεν έρχεται πραγματικά σε επαφή μαζί τους. Αντίθετα, έρχεται σε επαφή με διαβολικά πνεύματα, προσποιούμενα τον νεκρό, με όλες τις συνέπειες που αυτό έχει. Η άσκηση της νεκρομαντείας καταδικάστηκε από τον Χριστιανισμό υποστηρίζοντας ότι με αυτή την πράξη τους κάνουν κάτι το οποίο είναι βδελυρό στον Κύριο.

Με το πέρασμα των χρόνων, η νεκρομαντεία εξαπλώθηκε σε πολλές θρησκείες ανά τον κόσμο. Πολλά πράγματα, όπως τα τελετουργικά επίκλησης των νεκρών, τα ξόρκια ή τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στις πρακτικές της άλλαξαν. Παρ’ όλα αυτά, όσες αλλαγές κι αν έγιναν δεν αποκλίνουν πολύ από το γενικότερο μοτίβο της Νεκρομαντείας.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά