National Leprechaun Museum: όταν ένα έθνος τιμά τους μικρούς, αόρατους φίλους του

by Ραφαήλ Μπελένιώτης

Το Εθνικό Μουσείο των Λέπρικονς (National Leprechaun Museum)  είναι ένας ανεξάρτητος οργανισμός αφιερωμένος στην Ιρλανδική μυθολογία και των λαογραφικών παραδόσεων όπως το story telling. Βρίσκεται στην Jervis street του Δουβλίνου  στην Ιρλανδία, και άρχισε να λειτουργεί τον Μάρτιο του 2010.  Ήταν το πρώτο μουσείο αφιερωμένο αποκλειστικά στα Λέπρικονς, με τους  Irish Times να το χαρακτηρίζουν ως το «Λούβρο των Λέπρικονς».

Jarvis Street, Dublin.

Ο αρχιτέκτονας  Tom O’ Rahilly, μαζί με δύο Ιταλούς βοηθούς του, την Elena Micheli και τον Walter Scipioni, σχεδίασαν το Μουσείο από το 2003,  με σκοπό να δημιουργηθεί  μια ατραξιόν η οποία να μπορεί να υποστηρίξει ένα σύγχρονο story telling και να δώσει στους τουρίστες την επαφή με τις αφηγήσεις ιστοριών για Λέπρικονς παρουσιάζοντας την πλούσια παράδοση του Ιρλανδικού story telling.

Αυτός μοιάζει με εμένα στο Γυμνάσιο...

Οι επισκέπτες του Μουσείου έχουν την δυνατότητα να επισκεφτούν αρκετά δωμάτια και στο καθένα να διαβάσουν ή να ακούσουν από τους υπαλλήλους του Μουσείου ιστορίες που διασώζονται είτε γραπτά είτε προφορικά.  Μέσα στο κατάλληλα διαμορφωμένο κλίμα με τον χαμηλό φωτισμό και την απαλή παραδοσιακή Ιρλανδέζικη, εθνική μουσική ο επισκέπτης μπορεί να διαβεί το τούνελ των παραισθήσεων με αναπαραστάσεις από αντικείμενα, εργαλεία και φορέματα, που του δίνουν την εντύπωση ότι πρωταγωνιστεί ο ίδιος του σε μια ιστορία!

Στο τέλος, κατά την έξοδο, υπάρχει και μια μικρή μπουτίκ με σουβενίρ δώρα, παρμένα από την παράδοση των Λέπρικονς. Το εισιτήριο κυμαίνεται γύρω στα 14 -18 ευρώ (14 για φοιτητές, 18 κανονικό).

Tι είναι όμως τα Λέπρικονς;

Τα «Leprechauns» (leipreachán / luchorpán) είναι γνωστές φιγούρες τις Ιρλανδικής μυθολογίας και του αναγεννημένου μέσω αυτής Irish Folklore.

Συγκεκριμένα, κατατάσσονται στον Iρλανδικό μυθολογικό τύπο των Νεραϊδών Aos si, μια υπερφυσική φυλή στην Ιρλανδική και Σκωτσέζικη μυθολογία (γνωστά και ως seth, με ίδια όμως προφορά), ενώ θεωρείται  ότι συγγενεύουν πλήρως με τον τύπο των Νεράιδων και των Ξωτικών.  Τα Ao si λέγεται ότι ζουν υπόγεια στη Δυτική Θάλασσα και βγαίνουν στην επιφάνεια περπατώντας στους γύρω  λόφους και τα βουνά.

Riders of the Sidhe (1911), painting by John Ducan

Σύμφωνα με το Lebor Gabála Érenn, μια συλλογή μυθοπλαστικών ποιημάτων και πεζών κειμένων των μεσαιωνικών χρόνων (11ος αιώνας),  στην οποία εξιστορείται η ιστορία της Ιρλανδίας και των Ιρλανδών από την δημιουργία του κόσμου  μέχρι και τους μέσους χρόνους, τα Ao si ζούνε σε ένα παράλληλο σύμπαν (parallel universe) με την ικανότητα να μπλέκουν ανάμεσα στις ζωές των ζωντανών. Στην ιρλανδική γλώσσα, το aos sí σημαίνει “άνθρωποι από τα ανάχωμα” (τα ανάχωμα είναι γνωστά στα ιρλανδικά ως “sedhe“). Στα σύγχρονα ιρλανδικά οι λαοί των αναχωμάτων ονομάζονται επίσης daoine sídhe. Διαφορετικά λέγεται ότι είναι οι «πρόγονοι», τα «πνεύματα της φύσης», οι «θεές και οι θεοί».

Άλλες αναφορές πάλι κατατάσσουν τα  Leprechauns στην «οικογένεια» των Pixies, των μυθολογικών πλασμάτων τα οποία ζούνε συγκεντρωμένα  σε ορεινά μέρη της Κορνουάλλης και του Devon και φέρουν Σκωτσέζικα ονόματα. Ταυτίσεις, ανά τον καιρό, έχουν υπάρξει και με τα Sprite, τις υπερβατικές οντότητες – πνεύματα του αιθέρα, συνηθισμένες νεράιδες που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή μυθολογία και στις λαϊκές αφηγήσεις της Βόρειας Ευρώπης. Όπως και άλλες ιρλανδικές νεράιδες, τα  leprechauns μπορεί να προέρχονται από το Tuatha Dé Danann. Τα πλάσματα αυτά μοιάζουν με Leprechauns, όμως  εμφανίζονται σπάνια στην ιρλανδική μυθολογία και έγιναν εμφανή μόνο στη μεταγενέστερη λαογραφία.

"Τhe prince thanking the water Sprite" from the "Princess Nobody:  A tale of Fairyland" (1884) by Andrew Lang.
The prince thanking the Water sprite, from The Princess Nobody: A Tale of Fairyland (1884) by Andrew Lang

Τα Leprechauns θεωρούνται, λοιπόν, μοναχικές φιγούρες  που ξοδεύουν τον χρόνο τους σε παραγωγικές χειρωνακτικές εργασίες. Έχουν ταυτιστεί με την επιδιόρθωση των παπουτσιών  και την κατοχή ενός βαρελιού γεμάτου με χρυσές λίρες στο τέλος των  ουράνιων τόξων, πλαισιώνοντας ανάλογα το γνωστό μύθο. Μάλιστα, αν συλληφθούν από έναν άνθρωπο οφείλουν να εκπληρώσουν τρεις επιθυμίες του σε αντάλλαγμα την ελευθερία τους.  Πρόκειται για φιγούρες που παρουσιάζονται ως δυναμικές, εργατικές και με μεγάλο το αίσθημα της τιμής και της ελευθερίας.

Το όνομα τους παρουσιάζει επίσης διάφορες γλωσσικές παραλλαγές. Το όνομα leprechaun προέρχεται από την ιρλανδική λέξη leipreachán, σύμφωνα με τον Ιρλανδό λεξικογράφο και ιστορικό Patrick Dineen και νοηματικά αποδίδεται στα ελληνικά ως «πρωτόγονος» και  «ξωτικό».  Περεταίρω ανάλυση δεν προσφέρεται για βάσιμα συμπεράσματα, ενώ τα πρωτεία  φαίνεται να κερδίζει η άποψη που θέλει τη  λέξη να είναι μια απλή διαφθορά του μέσου ιρλανδικού luchrupán  από την παλαιά ιρλανδική luchorpán, μια ένωση των ριζών (“μικρό”) και corp. Η εναλλακτική γραφή  leithbrágan προέρχεται από μια λαϊκή ετυμολογία που αποδίδει τη λέξη από το leith (μισό) και το bróg (brogue), λόγω της συχνής απεικόνισης του leprechaun να εργάζεται στην επισκευή παπουτσιών.

Οι εναλλακτικές γραφές  στα αγγλικά περιλαμβάνουν τα leprehaun και lepreehawn. Ορισμένα σύγχρονα ιρλανδικά βιβλία χρησιμοποιούν την ορθογραφία lioprachán.   Η πρώτη καταγεγραμμένη  αναφορά  της λέξης στην αγγλική γλώσσα ήταν στην κωμωδία του Dekker Η τίμια κοπέλα, Μέρος 2 (1604):

« As for your Irish lubrican, that spirit / Whom by preposterous charms thy lust hath rais’d / In a wrong circle ».  

Κάνε μια επίσκεψη στο μουσείο, μη δεις την ταινία..

Βλέποντας την ταινία The Leprechaun (1993)  σε σκηνοθεσία Μark Jones και παραγωγή Jeffrey B. Mallian, μπορεί κάποιος να κατανοήσει γιατί το Ιρλανδέζικο έθνος ένιωσε το χρέος να αποκαταστήσει την τιμή ενός Leprechaun, μέσω του Μουσείου στο Δουβλίνο.

Αντικειμενικά, είναι μια κακή ταινία, αλλά οι επόμενες κάπως σώζουν την όλη φάση – ή έστω προσπαθούν. Η όλη υπόθεση κινείται σε μια ατμόσφαιρα κακοστημένου Χάλογουιν, με τους ηθοποιούς να μην αποτελούν εξαίρεση.  Η ιστορία αρχίζει όταν ένας άντρας, λόγω οικονομικών προβλημάτων, κλέβει τον θησαυρό ενός ξωτικού (καλικάντζαρου λέει μέσα στην ταινία..). Το ξωτικό τον καταδιώκει, φτάνει μέχρι το σπίτι του, όμως παγιδεύεται στο υπόγειο ενός σπιτιού καθώς ένα τετράφυλλο  τριφύλλι τον σταματά από το να ξεκληρίσει τον κλέφτη.  Μετά από δέκα χρόνια, η κακομαθημένη Jenifer Aniston θα μετακομίσει από το αστικό κέντρο στο χωριό  μαζί με τον πατέρα της και αντικρίζουν το σπίτι σε τραγική κατάσταση. Το συνεργείο που καλούν για να επισκευάσει το χάλι, απελευθερώνει τον καλικάντζαρο (sic) και αρχίζει η πολυπόθητη σφαγή, με το Leprechaun να ξεσκίζει πρόσωπα ανθρώπων και να φεύγει μέσα σε ένα παιδικό αυτοκινητάκι κάποια στιγμή. Πολύ αίμα, πολύ splatter, πολύ 90s, πολύ Jenifer Aniston, ξεκάθαρη ασέλγεια πάνω στους μύθους και τις παραδόσεις της Ιρλανδικής λαογραφίας.

Αν θέλετε να αφιερώσετε λίγες ώρες του ελεύθερου χρόνου σας, για την αποκατάσταση αυτών των τόσο παρεξηγημένων μυθικών πλασμάτων από την βιομηχανία του κινηματογράφου, μπορείτε να ανατρέξετε στα λογοτεχνικά κείμενα των Ιρλανδών λογοτεχνών του 19ου αιώνα , όπως ο W.B. Yeats, ο David Russel McAnally και ο William Allingham. Σίγουρα αξίζει.

There are some doubters even in the western villages. One woman told me last Christmas that she did not believe either in hell or in ghosts. Hell she thought was merely an invention got up by the priest to keep people good; and ghosts would not be permitted, she held, to go ‘trapsin about the earth’ at their own free will; ‘but there are faeries,’ she added, ‘and little leprechauns, and water-horses, and fallen angels.’ 

W.B. Yeats, The Celtic Twilight: Faerie and Folklore

ΥΓ: Αποφύγετε να φτιάξετε μια κυνηγετική παγίδα για τα Leprechuan ώστε να πιάσετε ένα, όπως ας πούμε για παράδειγμα αυτή εδώ:


Επισκεφθείτε το επίσημο site Νational Leprechuan Museum.

Περισσότερα στην Αγγλική γλώσσα

web.archive.org

web.archive.org

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά