Skeleton keys: Οι κλειδοκράτορες της τύχης

by Ιλέην Ρήγα
Το πιο πρόσφατο εύρημά μου, το οποίο και ενέπνευσε το παρόν άρθρο.

Δεν ξέρω αν είμαι γουρλού ή αν απλά φταίει το ό,τι περπατάω κοιτώντας κάτω την περισσότερη ώρα, αλλά συχνά πυκνά βρίσκω αντικείμενα στους περιπάτους μου. Ναι, και κάποια χρήματα κατά καιρούς, συνήθως πολλά τραπουλόχαρτα, ψεύτικα κοσμήματα – εκτός από μια χρυσή αλυσιδίτσα κάποτε – κοκαλάκια μαλλιών… Όμως, το πιο πρόσφατο εύρημά μου, το λες και γούρι. Ένα κλειδί, από αυτά τα παλιομοδίτικα που άνοιγαν παλιές, σιδερένιες πόρτες αρχοντικών και αυλών. Ένα vintage ή, όπως είναι επίσης γνωστό, “skeleton key”. Το πήρα από τα χώματα, το καθάρισα, του πέρασα ένα κερωμένο μαύρο σκοινάκι και αποφάσισα πως όχι μόνο αποτελεί το νέο μου φυλακτό, αλλά και μια καλή αφορμή για ένα άρθρο πάνω στο γιατί αποφάσισα να γίνει το γούρι μου. Με λίγα λόγια, ένα άρθρο για το συμβολισμό των πανέμορφων αυτών αντικειμένων.

Από τα μενταγιόν μέχρι τη λογοτεχνία, ακόμα και τη μουσική, τα κλειδιά είναι παγκόσμια μοτίβα συμβολισμών ανά τους αιώνες. Ανοίγουν και κλείνουν πύλες, παρέχοντας πρόσβαση σε κάτι που οι κάτοχοί τους δεν είχαν χωρίς αυτά. Τα “Skeleton keys”, κλειδιά πασπαρτού όπως έχει καθιερωθεί να τα λέμε από το γαλλικό passe-partout (που σημαίνει “πρόσβαση παντού”), έχουν είτε από την αρχή δημιουργηθεί είτε αργότερα αλλοιωθεί ώστε να ανοίγουν περισσότερες από μία μόνο κλειδαριές.

Γιατί “skeleton” key;

Ονομάστηκε skeleton key εξαιτίας του σχήματος της κλειδαρότρυπας που άνοιγε – εκείνο το κλασικό σχήμα, κυκλικό στην κορυφή με τριγωνικό τελείωμα – το οποίο έμοιαζε με περίγραμμα κρανίου. Μια ακόμα διαδεδομένη αγγλική ονομασία του είναι η λέξη “clavicle” (η οποία στα ελληνικά μεταφράζεται ως “κλείδα”, όρος που συναντάται στην ιατρική πλέον).

Οι συμβολισμοί και οι ερμηνείες των κλειδιών

Τα κλειδιά παρέχουν πρόσβαση σε κλειδωμένα δωμάτια, ντουλάπια ή κιβώτια. Έτσι, ο βασικός συμβολισμός φανερώνει ότι ανοίγουν ή ανακαλύπτουν οτιδήποτε θεωρείται κρυμμένο ή ακόμα και μυστικό. Επειδή τα skeleton keys συνήθως μπορούν να ανοίξουν περισσότερες από μία κλειδαριές, θεωρούνται συχνά ένα ισχυρό σύμβολο.

Στις έννοιες των συμβόλων, τα κλειδιά εκπροσωπούν τη γνώση και την επιτυχία. Μπορούν να ανοίξουν πόρτες που είναι κλειστές για άλλους, αλλά όχι για τους κατόχους τους. Η κατοχή ενός κλειδιού δίνει πρόσβαση σε σφραγισμένα δωμάτια. Το κλειδί είναι, επίσης, σύμβολο της ελευθερίας και της απελευθέρωσης.

Στη σύγχρονη ρομαντική νοοτροπία, ένα κλειδί κολιέ μπορεί να συμβολίζει το ξεκλείδωμα μιας καρδιάς, παίρνοντας και υπόσταση συμβόλου αγάπης, όπως ακριβώς και το σχήμα της καρδιάς. Ακόμα, τα κλειδιά έχουν χρησιμοποιηθεί ως σύμβολο εξουσίας και δύναμης ανά τους αιώνες σε πολλές κοινωνίες και τελετές σε όλο τον κόσμο.

Τα κλειδιά στην ποπ κουλτούρα

Ο συμβολισμός των κλειδιών συναντάται τόσο στους αρχαίους όσο και στους σύγχρονους πολιτισμούς. Ένας διάσημος επισκέπτης ή εξέχουσα προσωπικότητα μπορεί να λάβει το «κλειδί της πόλης», τιμή που υποδηλώνει δύναμη. Η φράση “το κλειδί της καρδιάς μου” αναφέρεται στην οικειότητα και το “ξεκλείδωμα” των συναισθημάτων ή της τρυφερότητας ανάμεσα σε δύο εραστές.

Τα κλειδιά υποδηλώνουν επίσης την ικανότητα να αποκαλύπτουν μυστικές γνώσεις, να φωτίζουν την κρυμμένη σοφία και να εισέρχονται σε σφραγισμένες περιοχές. Τα κλειδιά συμβολίζουν επίσης την νέα αρχή σε κάτι και την ελευθερία. Ανάμεσα στις κοινές φράσεις που χρησιμοποιούν τον συμβολισμό κλειδιών, συναντάμε μεταξύ άλλων: “κλειδί της καρδιάς μου”, “κλειδί της ζωής”, “κλειδί της γνώσης”, “κλειδί της επιτυχίας”, “κλειδί στη σοφία” “λέξη-κλειδί.”

Τα κλειδιά στις λαϊκές δεισιδαιμονίες

Παλιότερα, δεν ήταν ασυνήθιστο οι εβραϊκές μαίες να τοποθετήσουν ένα κλειδί στο χέρι μιας γυναίκας που γεννούσε. Κατά προτίμηση, το κλειδί έπρεπε να ανήκει σε μια συναγωγή. Το ιερό κλειδί είχε ως στόχο να “ξεκλειδώσει” το βρέφος και να εξασφαλίσει τον ασφαλή ερχομό του μωρού.

Στην Ανατολική Ευρώπη υπήρχε η πεποίθηση ότι ένα κλειδί έφερε καλά όνειρα στον ιδιοκτήτη. Το κλειδί είχε τη δύναμη να απωθήσει όλους τους εφιάλτες. Για να γίνει αυτό, το κλειδί έπρεπε να είναι κρεμασμένο ανάποδα στον τοίχο ακριβώς πάνω από το κρεβάτι.

Στην Ιωνία, περιοχή της σημερινής Τουρκίας, υπήρχε η παράδοση να θάβουν τους νεκρούς μαζί με ένα σιδερένιο κλειδί, ώστε να μπορέσουν οι νεκροί να ξεκλειδώσουν την πόρτα του Κάτω Κόσμου.

Θρησκευτικοί συμβολισμοί

Τα κλειδιά συμβολίζουν συχνά τον Άγιο Πέτρο, ο οποίος λέγεται ότι κρατάει τα «κλειδιά του Ουράνιου Βασιλείου», τα κλειδιά του Παραδείσου.

Στα ταρώ, ο Ιεροφάντης (κάρτα Νο5) εμφανίζεται ως θρησκευτικός ηγέτης με δύο κλειδιά. Τα δύο διασταυρωμένα κλειδιά συνδέονται συχνά και με την παπική εξουσία. Τα 21 φύλλα της κύριας Αracana των ταρώ ονομάζονται “κλειδιά”, αναφερόμενα στην ικανότητα να φωτίζουν τα αρχέτυπα και τα στάδια της ζωής.

Όπως είδαμε και παραπάνω, στον Ιουδαϊσμό, το κλειδί της συναγωγής συχνά δίνεται σε μια έγκυο γυναίκα, συμβολίζοντας το «ξεκλείδωμα» της μήτρας της.

Ο συμβολισμός των κλειδιών στον Χριστιανισμό

Στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, 16: 18-19, ο Ιησούς δίνει συμβολικά στον Πέτρο τα κλειδιά του ουρανού. Είναι αυτοί οι δύο στίχοι της Βίβλου που χρησιμοποιούνται για να εξηγήσουν γιατί ο Πέτρος θεωρείται ο πρώτος Πάπας της Καθολικής Εκκλησίας.

“Κι εγώ λέω σ’ εσένα πως εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σ’ αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και δε θα την κατανικήσουν οι δυνάμεις του Άδη. Θα σου δώσω τα κλειδιά που ανοίγουν την πόρτα της βασιλείας των ουρανών, και ό,τι κρατήσεις ασυγχώρητο στη γη θα είναι ασυγχώρητο και στους ουρανούς· και ό,τι συγχωρήσεις στη γη θα είναι συγχωρημένο και στους ουρανού”.

Κατά Ματθαίον, 16:18-19

Η θρησκεία θέλει τον Άγιο Πέτρο τον κλειδοκράτορα του Παραδείσου. Το χρυσό κλειδί του αντιπροσωπεύει τη δύναμή του να διαλύει κάθε αμαρτία και να ανοίγει την πόρτα στον ουρανό και στην αιώνια ζωή. Το ασημένιο του κλειδί αντιπροσωπεύει τη δύναμή του να αποκλείει τις ανάξιες ψυχές από τον Παράδεισο.

Ένας νεοχειροτονημένος Πάπας θα λάβει δύο διαγωνίως σταυρωμένα κλειδιά, ένα από ασήμι και ένα χρυσό. Αυτό το έμβλημα συμβολίζει την υπέρτατη εξουσία και τα «κλειδιά για τη βασιλεία του ουρανού». Τα διασταυρωμένα κλειδιά εμφανίζονται στο οικόσημο της Αγίας Έδρας. Το ασημένιο κλειδί αντιπροσωπεύει την πνευματική εξουσία του Πάπα. Το χρυσό κλειδί αντιπροσωπεύει τη δύναμη του ουρανού, ενώ μια αλυσίδα συνδέει αυτά τα δύο μαζί.

Η Αγία Μάρθα

Η Αγία Μάρθα ήταν η αδελφή του Λαζάρου και της Μαρίας και ζούσαν στην πόλη της Βηθάνης κοντά στην Ιερουσαλήμ. Ήταν φίλοι του Ιησού και εκείνος ανάστησε τον Λάζαρο από τους νεκρούς. Ιστορίες για το πότε τους επισκέφθηκε ο Ιησούς μπορούν να διαβαστούν στο Κατά Λουκά Ευαγγέλιο (10: 38-42) και στο Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο (11: 1-53 και 12: 1-9).

Η Αγία Μάρθα είναι η προστάτιδα των νοικοκυριών, των νοικοκυρών, των μπάτλερ, των υπηρετών, των ξενοδόχων και των μαγείρων. Γιορτάζεται από τους Καθολικούς στις 29 Ιουλίου και από τους Ορθόδοξους στις 4 Ιουνίου. Τα σύμβολά της είναι τα κλειδιά και το σκουπόξυλο.

Ο συμβολισμός των κλειδιών στις αρχαίες θρησκείες

Ιανός, ο Ρωμαίος θεός των Πυλών

Ο Ιανός είναι ο διπρόσωπος ρωμαϊκός θεός των Πυλών. Μπορούσε να κοιτάζει προς δύο κατευθύνσεις συγχρόνως. Όλες οι πόρτες έχουν είσοδο και έξοδο και αυτός ήταν ο φύλακάς τους. Μπορούσε να δει το παρελθόν και το μέλλον, έτσι ο Ιανός θεωρούνταν η αρχή και το τέλος όλων. Ήταν η ίδια η γνώση, η σοφία, και μπορούσε να δώσει επιτυχία και νέες ευκαιρίες. Απεικονίζεται συχνά να κρατά κλειδιά στο αριστερό του χέρι και την ράβδο του στο δεξί. Ως ο θεός των νέων αρχών, ο Ιανός έδωσε το όνομά του στον πρώτο μήνα κάθε χρόνου, τον Ιανουάριο.

Εκάτη, η τριπρόσωπη θεά

Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε πως και η αρχαία, τριπρόσωπη θεά Εκάτη απεικονίζεται να κρατά κλειδί. Η Εκάτη, θεά της μαγικής τέχνης στον κάτω κόσμο, συσχετιζόταν ποικιλοτρόπως με τα σταυροδρόμια, τις εισόδους, το φως, τη μαγεία, τη γνώση των φαρμακευτικών και δηλητηριωδών βοτάνων, τα φαντάσματα και τη νεκρομαντεία.

Τα κλειδιά στη σύγχρονη εποχή

Η τελετή των κλειδιών

Η Τελετή των Κλειδιών είναι αρκετά διάσημη. Λαμβάνει χώρα κάθε βράδυ στον Πύργο του Λονδίνου. Είναι ένα τελετουργικό κλεισίματος πύλης που εκτελείται από τους Yeoman Warders, που συχνά ονομάζονται Beefeaters. Ο αρχηγός των Yeoman Warders κρατά ένα φανάρι και τα κλειδιά της Βασίλισσας. Αυτή η τελετή είναι μια πολύ παλιά παράδοση και εκτελείται κάθε νύχτα στις 21:52 για τουλάχιστον 700 χρόνια τώρα. Παλιότερα γινόταν περισσότερο για την ασφάλεια των μελών της βασιλικής οικογένειας και άλλων σημαντικών ανθρώπων που διαμένουν στον Πύργο του Λονδίνου. Σήμερα γίνεται κυρίως για την προστασία των κοσμημάτων και των κορωνών. Αυτή εξαιρετικά δημοφιλής τελετή είναι ανοιχτή για το κοινό, αρκεί να κλείσετε το εισιτήριό σας αρκετούς μήνες πριν, ενώ δεν επιτρέπεται η λήψη φωτογραφιών.

Κλειδιά και προσκοπίνες

Ακόμα και το σώμα των Προσκοπίνων έχει μια τελετή που σχετίζεται με κλειδιά. Όταν μια προσκοπίνα ανεβαίνει επίπεδο ή περνά από το ένα στο άλλο, η Αρχηγός της δίνει ένα ασημένιο κλειδί, λέγοντας:

Σου παραδίδω αυτό το Ασημένιο Κλειδί, το οποίο συμβολίζει την ακόρεστη δίψα σου να ξεκλειδώσεις τις πόρτες των βαθμίδων των Προσκόπων καθώς μοχθείς ν’ ανέβεις στην Ασημένια Ιεραρχία και στην Ασημένια Επιβράβευση.

Φόρα το ως σύμβολο πως περνάς μέσα από την πύλη νέων εμπειριών, όπου θα αποκτήσεις αυτογνωσία και θα καταλάβεις την αξία και την μοναδικότητά σου. Και τώρα, ας επαναλάβουμε τον Όρκο των Προσκόπων.

Skeleton Keys

Σε κάθε γωνιά του πλανήτη, τα skeleton keys χρησιμοποιούνται ως γούρια και φυλαχτά. Θεωρούνται πως βοηθούν τον ιδιοκτήτη τους να πραγματοποιήσει τα πιο βαθιά και μύχια όνειρά του.

Σε οποιονδήποτε τομέα, αγάπη, οικονομικά, καριέρα, εξεταστικές, το skeleton key είναι εκεί να σου ξεκλειδώσει πιθανότητες και λύσεις. Ανοίγει τις πόρτες των ευκαιριών ώστε να πετύχεις τον στόχο σου.

Τα κλειδιά ως φυλακτά και μενταγιόν

Το μενταγιόν σε σχήμα κλειδιού είναι δημοφιλές δώρο στο εξωτερικό, το οποίο δίνεται σε σημαντικά γενέθλια, όπως όταν η κοπέλα γίνεται 16 ή 18 ή 21 χρονών. Συμβολίζει το άνοιγμα πορτών για ένα φωτεινό μέλλον, για μια πετυχημένη καριέρα και νέες δυνατότητες.

Πολλοί φορούν ένα μενταγιόν κλειδιού όταν ψάχνουν για νέα δουλειά ή αλλάζουν επαγγελματικό περιβάλλον. Πιστεύεται πως είναι φυλαχτό που θα βοηθήσει τον κάτοχό του να βρει πόρτες για νέες ευκαιρίες.

Μερικοί άνθρωποι αγοράζουν οι ίδιοι ένα φυλαχτό σε σχήμα κλειδιού για τον εαυτό τους όταν είναι να μετακομίσουν σε καινούργιο σπίτι, καθώς πιστεύουν πως το φυλαχτό θα τους φέρει ένα σπίτι γεμάτο αγάπη.

Στην Ιαπωνία, βρίσκουμε συνήθως μενταγιόν με τρία κλειδιά ενωμένα μαζί. Αυτά τα κλειδιά πιστεύεται πως ξεκλειδώνουν τα μυστικά της γνώσης, της ζωής και της αγάπης.

Συμβολισμός των κλειδιών στον τρόμο

Τα κλειδιά και οι κλειδαριές συμβολίζουν τα μυστικά, τους περιορισμούς και τα κρυμμένα αντικείμενα ή μέρη, καθώς επίσης θεωρούνται αντικείμενα που βοηθούν στο πέρασμα ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών. Στην ταινία “The Skeleton Key”, η Caroline προσπαθεί να λύσει το μυστήριο πίσω από την παράλυση του ασθενή της. Το skeleton key που κατέχει λειτουργεί σε κάθε δωμάτιο του σπιτιού εκτός από ένα, τη σοφίτα. Καταφέρνει να μπει μέσα στο δωμάτιο και ανακαλύψει μια σειρά ένοχων μυστικών που θα οδηγήσουν στην καταδίκη της.

Στην ταινία “The Others“, η μητέρα πρέπει να κλειδώνει και να ξεκλειδώνει συνεχώς τις πόρτες για να εμποδίσει το φως να φτάσει στα παιδιά της, τα οποία πάσχουν από μια σπάνια ασθένεια και θα πεθάνουν εάν εκτεθούν στο φως του ήλιου. Εδώ, τα κλειδιά και οι κλειδαριές συμβολίζουν τον περιορισμένο τρόπο σκέψη της, καθώς και τον φυσικό εγκλωβισμό της στο καθαρτήριο. Μόνο όταν αποδέχεται την αλήθεια όλες οι πόρτες μπορούν πια ξεκλειδώσουν και οι κουρτίνες να πέσουν.

Το τελευταίο κεφάλαιο του saga “Insidious” τιτλοφορείται “The last key” (το τελευταίο κλειδί), ενώ ο δαίμονας είναι γνωστός ως KeyFace ή The Man with the Keys. Τα κλειδωμένα υπόγεια εδώ συμβολίζουν τα κρυμμένα μυστικά και τις φυλακισμένες ψυχές που μόνο αν “ξεκλειδώσουν” τον τρόπο που μπορεί να αποδυναμωθεί ο KeyFace έχουν ελπίδα να λυτρωθούν.

Αν, λοιπόν, κάποια στιγμή οι δρόμοι σας διασταυρωθούν με ένα παλιό, πεταμένο skeleton key, μην το προσπεράσετε αδιάφορα. Ίσως να είναι σημάδι πως η τύχη σας χαμογελά. Ίσως, μόλις το σηκώσετε, να βρείτε λύση σε εκείνο το πρόβλημα που σας απασχολεί τόσο καιρό. Και, ίσως, από εκείνο το βράδυ και μετά να μη ξαναδείτε τον εφιάλτη που σας κρατά ξύπνιο βραδιές ολόκληρες τους τελευταίους μήνες…

Πηγές

“Signs & Symbols: An Illustrated Guide to Their Origins and Meaning;” Dorling Kindersley; 2008
“The Element Encyclopedia of Secret Signs and Symbols;” Adele Nozedar; 2008
“What Is the Symbolism of Skeleton Keys?” , penandthepad.com

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά