Voodoo, η θρησκεία που λατρεύει ο Τρόμος

by Ηλίας Τσιάρας
Vévé of various Loa of the Voodoo religion

Καλωσορίσατε σε μια καινούργια στήλη που σκοπό έχει να ρίξει λίγο φως στο μυστηριώδες και ενδιαφέρον σκοτάδι που επικρατεί σε ορισμένες έννοιες που πολύ συχνά αναφέρονται στις σελίδες βιβλίων της αγαπημένης μας Λογοτεχνίας Τρόμου ή αποτυπώνονται στο πανί και την οθόνη μέσω αντίστοιχων ταινιών, αλλά τις περισσότερες φορές η πραγματική τους φύση διαστρεβλώνεται κατά το δοκούν του συγγραφέα/σεναριογράφου. Ως πρώτο τέτοιο θέμα δε θα μπορούσα παρά να επιλέξω μια παρεξηγημένη (για να μην πω κακοποιημένη ως προς την παρουσιάσή της μέσω διαφόρων μέσων) θρησκεία με δεκάδες εκατομμύρια πιστών παγκοσμίως. Ο λόγος για το γνωστό σε όλους μας Voodoo (ελληνιστί, Βουντού).

Προτού προχωρήσω στα του άρθρου, νιώθω την ανάγκη να δηλώσω δημόσια πως η όλη ιδέα σχετικά με το “Dark Whispers” προήλθε χάρη στον χαρισματικό αφηγητή, αρθρογράφο και συγγραφέα Ανδρέα Μιχαηλίδη και πιο συγκεκριμένα από την πολύ όμορφη σειρά νουβελών με πρωταγωνιστή τον εκκεντρικό Κριστιάν Αμπρόουζ.

Είστε έτοιμοι να μάθετε την όχι και τόσο τρομακτική αλήθεια πίσω από τις “σατανικές”, “απόκρυφες” και ‘ανίερες” πρακτικές που αποτελούν τη βάση του τρομερού Voodoo;

Η γέννηση μιας θρησκείας

Οι ρίζες του Voodoo (το βρίσκουμε συχνά και σαν Vodou ή Voudon) χάνονται κάπου στις ομίχλες του χρόνου, αλλά οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν πως το βασικό δόγμα πρωτοεμφανίστηκε στο δυτικό κομμάτι της Μαύρης Ηπείρου και πιο συγκεκριμένα εκεί όπου τώρα βρίσκεται το κράτος του Μπενίν. Στην τοπική διάλεκτο, η λέξη “vodu” σημαίνει “πνεύμα” ή “θεός”. Ένα πρώτο στοιχείο που συνετέλεσε ίσως στην κακή φήμη του Βουντού είναι ο τρόπος με τον οποίο ήρθε στον Νέο Κόσμο κατά τις αρχές του 18ου αιώνα, που δεν είναι άλλος από τις γαλλικές γαλέρες με τα αμπάρια τους γεμάτες σκλάβους από τις περιοχές της Νιγηρίας, του Τόγκο και, φυσικά, του Μπενίν. Οι σκλάβοι αυτοί όταν αποβιβάστηκαν στις όχι και τόσο φιλόξενες ακτές της Αϊτής (και λίγο αργότερα στον αμερικάνικο Νότο), στράφηκαν στην αρχέγονη πολιτιστική κληρονομιά που τους ένωνε ως ένα μέσο αντίστασης στους δυνάστες τους. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε μια κοινή θρησκεία, μια συρραφή πνευματικών πεποιθήσεων διαφορετικών φυλών, με κυρίαρχες ανάμεσά τους τη λατρεία των πνευμάτων των νεκρών μιας οικογένειας και την τέλεση θρησκευτικών μυστηρίων υπό των ήχων τραγουδιών, κρουστών αλλά και τελετουργικού χορού. Μαρτυρίες της εποχής εκείνης αναφέρουν πως οι ιδιοκτήτες των φυτειών στις οποίες ‘δούλευαν’ οι σκλάβοι ήταν τρομοκρατημένοι από τις βάρβαρες θρησκευτικές τους πεποιθήσεις κι έτσι, πολύ σύντομα, τους απαγόρευσαν την άσκησή αυτών, με αυστηρότατες ποινές που έφταναν μέχρι και την εκτέλεση. Οι λευκοί καταπιεστές όμως δεν αρκέστηκαν μόνο στην απαγόρευση αλλά, στην προσπάθειά τους να εξαλείψουν κάθε ίχνος της τρομακτικής αυτής θρησκείας, επέβαλαν την υποχρεωτική βάπτιση σε όλους τους σκλάβους, μετατρέποντάς τους έτσι σε “πολιτισμένους” καθολικούς. Από αυτόν τον συγκερασμό ανιμιστικής αφρικανικής ιδεολογίας και χριστιανικής δυτικής τυπολατρείας, γεννήθηκε η θρησκεία του Voodoo.

Μια μονοθεϊστική θρησκεία

Οι ακόλουθοι του Voodoo πιστεύουν πως ο κόσμος μας δημιουργήθηκε από τον Bondye (εκ του “Bon Dieu” – “καλός Θεός” στα Γαλλικά), οι ίδιοι όμως δεν προσεύχονται σε αυτόν, καθώς τον θεωρούν απόμακρο, αδιάφορο προς την ανθρωπότητα και την καθημερινότητά τους. Το πιο σημαντικό ίσως κομμάτι της λατρείας του Voodoo αποτελούν τα loa ή lwa, πνεύματα τα οποία λατρεύουν οι πιστοί, πανίσχυρες οντότητες που δρουν ως απεσταλμένοι και ενδιάμεσοι του Bondye. Οι οπαδοί της θρησκείας του Voodoo τιμούν τα loa όχι μόνο με την προσευχή, αλλά και με προσφορές και τα πνεύματα με τη σειρά τους αναμένεται να δείξουν την ευχαρίστησή τους μέσω ονείρων ή ακόμα και με την καταληψία του σώματος του πιστού. Οι συγκριτικοί θεολόγοι χωρίζουν τα loa σε διάφορες οικογένειες (nanchons) ανάλογα με την προέλευσή τους αλλά και τον τομέα στον οποίο ειδικεύονται. Τα Rada loa είναι τα παλαιότερα τέτοια πνεύματα, καθώς προέρχονται από τη Δυτική Αφρική και την περιοχή γύρω από το Μπενίν. Θεωρούνται ήπια σε συμπεριφορά και σχετίζονται κατά κύριο λόγο με το νερό και το λευκό χρώμα. Το “αντίπαλο δέος” των Rada είναι τα Petro loa, πνεύματα που κατάγονται από τον Νέο Κόσμο. Θεωρούνται αρκετά πιο βίαια και πολεμοχαρή και το χρώμα τους είναι το κόκκινο. Τέλος, υπάρχουν και τα Ghede (ή Guédé) loa, αναμφίβολα η πιο γνωστή και προβεβλημένη οικογένεια πνευμάτων, η οποία έχει υπό την επίβλεψή της τις ψυχές των νεκρών αλλά και τις σαρκικές απολαύσεις/γονιμότητα. Αρχηγός των Guédé δεν είναι άλλος από τον διαβόητο Baron Samedi, loa των νεκρών και της ανάστασης.

Από την Αϊτή στη Νέα Ορλεάνη

Ο τρόμος που προκαλεί ακόμα και σήμερα το άκουσμα της λέξης Voodoo, έχει πιθανότατα τις ρίζες του κάπου στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν έλαβε χώρα η Αϊτινή Επανάσταση. Οι τότε κάτοικοι των ΗΠΑ θεώρησαν πως η θρησκεία των σκλάβων έπαιξε καίριο ρόλο στον ξεσηκωμό τους κι έτσι τα μέτρα για την απαγόρευση του Voodoo στις περιοχές  όπου εγκαταστάθηκαν οι επιζήσαντες αποικιοκράτες ήταν πολύ σκληρά. Παρόλο που σκλάβοι από την Αφρική έφτασαν πρακτικά ταυτόχρονα στην Αϊτή και τις νότιες πολιτείες της Αμερικής, το Voodoo στην ενδοχώρα δε διέθετε τη δύναμική που είχε στο νησί της Καραϊβικής. Χρειάστηκε να περάσουν κάποιες δεκαετίες μέχρι να εμφανιστεί η πιο διάσημη βασίλισσα του Voodoo, η περιβόητη Marie Laveau, η οποία επί της ουσίας δημιούργησε μια νέα θρησκεία, το Louisiana Voodoo (γνωστό και ως New Orleans Voodoo), που πλέον διαχωρίζεται από το πιο ‘καθαρό’, παλαιότερο Haitian Voodoo. Η κύρια διαφορά τους είναι πως το Voodoo της Νέας Ορλεάνης δίνει έμφαση στη χρήση των gris-gris (μικρά φυλακτά –συνήθως υφασμάτινα πουγκιά– που προστατεύουν από το κακό μάτι, τα οποία κουβαλά πάνω του ο πιστός) και ασπάζεται διάφορα στοιχεία της παράδοσης Hoodoo (λαϊκή σοφία/μαγεία της Μαύρης Ηπείρου). Αυτό το τελευταίο μάλλον έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην εντελώς λανθασμένη ταύτιση του Voodoo με τη μαύρη μαγεία, καθώς σε αρκετές τελετές χρησιμοποιούνται κομμάτια ζώων αλλά και ανθρώπινα σωματικά υγρά, όπως σάλια, ούρα, σπέρμα και αίμα περιόδου.

Και οι κούκλες Βουντού;

Πιστεύατε πως θα έκλεινα το άρθρο χωρίς να αναφερθώ στο σήμα κατατεθέν (λέμε τώρα) του φοβερού Βουντού; Ο λόγος φυσικά για το τρομερό κουκλάκι, φτιαγμένο από τα μαλλιά του θύματος στο οποίο κάποιος πιστός μπήγει με άκρατη χαιρεκακία μυτερές βελόνες. Νομίζω πως θα σας στεναχωρήσω, αλλά στην πραγματικότητα, οι κούκλες Βουντού, όπως τις ξέρουμε τουλάχιστον, δεν έχουν σχέση με τη συγκεκριμένη θρησκεία. Μάλιστα, οι ειδικοί πιστεύουν πως ανθρώπινα ομοιώματα που έχουν κατασκευαστεί προκειμένου να προκαλέσουν κακό σε κάποιον, προέρχονται από τη μαγική παράδοση της Μέσης Ανατολής και ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή στην Ευρώπη (κυρίως στη Βρετανία). Οι ακόλουθοι του Voodoo από την άλλη, όντως κατασκευάζουν παρόμοιες κούκλες/ομοιώματα, αλλά η χρήση τους περιορίζεται αποκλειστικά στην ίαση κάποιου αρρώστου καθώς την επικοινωνία με το πνεύμα κάποιου αγαπημένου νεκρού προσώπου.   

Όπως καταλαβαίνετε, μια ολόκληρη θρησκεία δεν μπορεί να αναλυθεί σε μερικές γραμμές. Δεν είναι αυτός ο σκοπός του “Dark Whispers”, εξάλλου, αλλά μια, τρόπον τινά, αποκατάσταση της αλήθειας. Ελπίζω αυτό να το κατάφερα και να μην τρομάζετε μόλις ακούτε πλέον τη λέξη Βουντού. Την επόμενη φορά, θα προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε έναν από τους πλέον διάσημους δαίμονες της Λογοτεχνίας Τρόμου (hint: ο συγγραφέας που τον έφερε στο προσκήνιο έχει επισκεφτεί πρόσφατα τη χώρα μας!). 

Πηγές

Alvarado, D. (2009). The Voodoo Hoodoo Spellbook – διαθέσιμο ΕΔΩ.

Lane, M. (2008): Hoodoo Heritage: A Brief History of American Folk Religion, A Thesis for Master of Arts for the University of Georgia, Athens, Georgia – διαθέσιμο ΕΔΩ.

ancient-origins.net
en.wikipedia.org
en.wikipedia.org
en.wikipedia.org
learnreligions.com
univie.ac.at

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα., συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά